>
“When nothing’s lost”
Για μία ακόμη φορά οι SYMPHONY X, κατάφεραν να υπερβούν τις προσδοκίες μας και να μας προσφέρουν έναν ακόμα καταπληκτικό δίσκο, με το όνομα “Underworld” και το ROCK HARD, βρήκε μία ακόμα αφορμή να συνομιλήσει με τον κιθαρίστα και ηγέτη του σχήματος, Michael Romeo για οτιδήποτε έχει να κάνει με το συγκρότημα, χωρίς να ξεχνά φυσικά και το φιάσκο της εν Ελλάδι συναυλίας τους, με τους πολυάριθμους ιντερνετικούς οπαδούς που δεν ξεκολλάνε για κανένα λόγο από την οθόνη του υπολογιστή τους για να πάνε στη συναυλία του «αγαπημένου» τους σχήματος…
Όπως και να έχει έχουμε μισή ώρα για να τα πούμε παρέα. Αν και για να σου πω την αλήθεια, έχω ξοδέψει πολλές ώρες ακούγοντας τη μουσική σου και είναι σα να σε έχω μαζί μου για πολλές ώρες. Και φυσικά ποτέ δεν έχω απογοητευτεί από album των SYMPHONY X. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν. Το “Underworld” έχει από τραγούδια οργισμένα, γρήγορα, σε πιο απαλά, μελωδικά, μπαλαντοειδή. Όλο αυτό μου θυμίζει το “Divine wings of tragedy”. Συμφωνείς;
Ναι. Ξοδέψαμε εβδομάδες συζητώντας σχετικά με το τι θα κάνουμε για αυτόν τον δίσκο. Αυτό ήταν ένα από τα ζητούμενα που ήρθε στην επιφάνεια. Ήταν κάπως «ΟΚ, ας προσπαθήσουμε να κάνουμε μια μεγάλη ποικιλία από το υλικό που κάναμε με το πέρασμα των χρόνων». Δεν θέλαμε τα πάντα να είναι μόνο heavy ή μόνο progressive. Θυμίζει πολύ το “Divine wings…” στα πιο μελωδικά του σημεία ή στα πιο heavy το “Paradise lost” και το “Iconoclast”. Υπάρχει καλή ισορροπία ανάμεσα σε όλα αυτά τα πράγματα που είπες. Υπάρχουν μπαλάντες, υπάρχει μελωδικό και πιο άγριο υλικό. Υπάρχει λίγο το κλασικό στοιχείο εδώ. Υπάρχει λίγο από όλα αυτά. Το συζητήσαμε αυτό, πήραμε όλα τα πράγματα που κάναμε με το πέρασμα των χρόνων και γράψαμε μερικά cool τραγούδια (γελάει). Λίγο από τα πάντα.
Νομίζω ότι το δυνατό σημείο των SYMPHONY X είναι αυτή η ποικιλία των ήχων. Το “Divine wings of tragedy” είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μου albums όλων των εποχών. Όχι μόνο εξαιτίας των καλών, γρήγορων, heavy-riffing τραγουδιών του, αλλά και για τραγούδια όπως το “The accolade” και το “Candlelight fantasia”, τα οποία προσθέτουν ποικιλία στο album και σε αναγκάζουν να το ξανακούσεις από την αρχή ως το τέλος.
Αυτό ήταν ένα από τα μεγάλα ζητήματα όταν βρεθήκαμε μαζί. Συζητήσαμε ώστε να κυλάει ομαλά ο δίσκος και κάθε τραγούδι να είναι διαφορετικό, αλλά να λειτουργούν όλα μαζί. Από νωρίς λοιπόν είχαμε επίγνωση για το πώς θα είναι η σειρά τους. Κάθισα και τη σχεδίασα. «Αυτό θα είναι το εναρκτήριο, που είναι up-tempo και σε αυτό το κλειδί. Ας βάλουμε και ένα απαλό τραγούδι εδώ. Ας βάλουμε μετά ένα οργισμένο». Υπήρχε λοιπόν μια ροή, κάτι σαν σενάριο. Ήταν σημαντικό μέρος αυτό στη δημιουργία του album. Δεν θέλαμε να βγάλουμε δυο καλά τραγούδια και να επαναπαυτούμε. Έπρεπε τα πάντα να έχουν κάποιο νόημα και να κάτσεις να ακούσεις το όλο πράγμα. Έχει την αίσθηση του ταξιδιού και της ολοκληρωμένου. Έχει υλικό γρήγορο και heavy, πιο μελωδικό αλλά όλο αυτό λειτουργεί. Προσπαθήσαμε να το κάνουμε να λειτουργεί.
Είναι το δεύτερό σας album για τη Nuclear Blast. Το προηγούμενό σας ήταν το πιο πετυχημένο στη μέχρι τώρα σας καριέρα. Πιστεύετε ότι η εταιρία σας έχει τη δυνατότητα να σας σπρώξει σε ένα ανώτερο επίπεδο ή είσαστε στο ότι το “Iconoclast” ήταν ένα πολύ καλό album και περιοδεύετε περισσότερο από πριν;
Είναι λίγο δύσκολο αυτό το πράγμα. Είναι τρελό. Τα πράγματα αλλάζουν. Οι καιροί είναι δύσκολοι για να είσαι μουσικός. Είναι απλά δύσκολοι. Ελπίζεις ότι τα πράγματα θα συνεχίζουν να προχωρούν και πιστεύω ότι αυτό θα γίνεται. Ελπίζουμε για το καλύτερο.
Σε μια εποχή που τα πάντα κινούνται γρήγορα και αλλάζουν, κυκλοφορείτε albums κάθε 4 χρόνια. Κυκλοφορήσατε 6 albums σε 9 χρόνια και μετά 3 albums σε 13 χρόνια. Έχοντας υπόψη ότι έχετε το δικό σας studio ηχογραφήσεων και ότι δεν περιοδεύετε για 3 χρόνια μετά από κάθε δίσκο, δεν πιστεύεις ότι θα σας βοηθούσε περισσότερο αν κυκλοφορούσατε albums πιο τακτικά; Ή μήπως είναι ότι θέλετ να κυκλοφορείτε κάτι που θα είναι τέλειο για εσάς;
Είναι το θέμα πως θέλεις εσύ να ξοδέψεις τον χρόνο σου. Δε μου φαίνεται πολύς χρόνος, αλλά στην πραγματικότητα ζοριζόμαστε. Δεν είναι τόσο πολύς. Δεν είναι ότι μας παίρνει τρία χρόνια να γράψουμε ένα album. Όταν το “Iconoclast” κυκλοφόρησε περιοδεύσαμε εντός και εκτός της χώρας για σχεδόν δύο χρόνια και προσπαθήσαμε να συνθέσουμε στον δρόμο και στα ενδιάμεσα, αλλά είναι να δύσκολο να διατηρήσεις τη συγκέντρωσή σου. Όταν περιοδεύεις ενδιαφέρεσαι για τα show, να παίξεις ζωντανά, ενδιαφέρεσαι πολύ. Προσπαθήσαμε να γράψουμε δίσκο, αλλά δε λειτούργησε. Είναι δύο χρόνια από τον κύκλο της περιοδείας και όταν αυτός ο κύκλος φτάνει προς το τέλος του, ξεκινάς να γράφεις τον δίσκο. Ο δίσκος απαιτεί περίπου έναν χρόνο. Για τον καινούργιο, αρχίσαμε να γράφουμε τραγούδια το 2014 και τελειώσαμε μόλις τον Μάρτιο. Από τη στιγμή που η εταιρία ορίζει την ημερομηνία κυκλοφορίας και το promotion, χρειάζεσαι άλλους τρεις μήνες. Έτσι περνάει ο καιρός , αλλά αυτό έτσι είναι. Δεν είναι αυτό που είπες ότι δεν ενδιαφερόμασταν για αυτό που κάναμε. Προσπαθούσαμε να κυκλοφορούμε ένα album κάθε χρόνο και ήμασταν σίγουροι ότι αυτό θα ήταν ΟΚ, αλλά για να έχεις χρόνο να συγκεντρωθείς πραγματικά για ένα δίσκο είναι το πιο σημαντικό.
Στα πρώτα 13 χρόνια των SYMPHONY X δεν περιοδεύσατε πολύ…
(Διακόπτει) Δεν περιοδεύσαμε πολύ και δεν είχαμε 9 albums πριν. Προσπαθούσαμε να μην αντιγράφουμε τους εαυτούς μας, ψάχναμε πάντα για κάτι νέο και συναρπαστικό. Θέλεις να δώσεις στους fans κάτι φρέσκο. Όταν πρωτοξεκινήσαμε υπήρχε ένα άδειο πιάτο. Δεν είχαμε να ανησυχούμε για αυτά τα πράγματα. Μετά από χρόνια, 6-7 δίσκους μετά, είσαι στο «ΟΚ, πρέπει για να δημιουργήσεις να ξοδέψεις κάποιον χρόνο, να προσπαθήσεις να κάνεις κάποιο νέο υλικό». Χρειάζεται χρόνο.
Πως τα πάει με την υγεία του ο Jason Rullo; Και πόσο συνεισέφερε αυτά τα 4 χρόνια. Πέρασε ποτέ από το μυαλό σας ότι μπορεί να συνεχίσετε με άλλο drummer;
Λοιπόν, όταν μίλησα με τον Jason, όχι πολύ καιρό πριν, μία – δύο βδομάδες πριν, είπε ότι ένιωθε καλά και ότι θα κάναμε κάποιες πρόβες αυτό το μήνα, στο τέλος αυτού του μήνα. Ναι, εννοώ, η ηχογράφηση πήγε καλά, αλλά νομίζω ότι το να περιοδεύεις, όλοι το ξέρουμε, είναι λίγο πιο εξαντλητικό, δεν κοιμάσαι. Οπότε θα μαζευτούμε και θα δούμε πώς αισθάνεται, τι θέλει αυτός να κάνει. Αλλά λέει ότι νιώθει καλά, ότι παίζει, ότι νιώθει δυνατός, νιώθει υγιής, οπότε ναι, θα μαζευτούμε και θα δούμε πώς θα πάει. Στην τελική ναι, εξαρτάται από αυτόν. Πρέπει να δει τι θέλει να κάνει και θα καταλαβαίναμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.
Μιλώντας για τον Jason, είπε ότι οι DREAM THEATER του πρότειναν να πάρει τη θέση του Mike Portnoy, πριν λάβουν χώρα οι auditions.
Χμ, δεν ξέρω. Δεν ξέρω, δεν είχα ακούσει γι’ αυτό. Θα μπορούσε να είναι πιθανό, αλλά δεν ξέρω πάντως.
Νομίζω ότι σε αυτό το δίσκο, συγκεκριμένα, έχετε κάνει μια φανταστικά τεχνική δουλειά και τα solos σας νομίζω ότι είναι πιο σύνθετα από ποτέ. Είχατε εστιάσει περισσότερο στο συγκεκριμένο κομμάτι αυτή τη φορά;
Ειλικρινά, όχι ακριβώς περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Αλλά ήταν ένα ακόμα πράγμα για το οποίο μιλήσαμε γι αυτό το δίσκο και ήταν το κομμάτι της ερμηνείας. Απλά προσπαθούμε να κάνουμε το σωστό πράγμα για το τραγούδι και φυσικά το να παίζεις όλα αυτά τα τρελά πράγματα, είναι πάντα διασκεδαστικό. Το να βάζεις σε ένα τραγούδι τρελά πράγματα. Αλλά παράλληλα, σκεφτόμενος ένα τραγούδι, σκεφτόμενος αυτό, ναι, μ’αρέσουν λίγο παραπάνω τα γρήγορα τραγούδια, που είναι λίγο πιο έντονα, έχουν περισσότερη ενέργεια. Απλά πας για το κάτι περισσότερο. Είναι ΟΚ, είναι cool, λειτουργεί. Αλλά σε ένα τραγούδι σαν το “Without you”, που είναι ένα πιο μαλακό τραγούδι, πιο συναισθηματικό, σε παγώνει το vibrato και η μελωδία του σόλο της κιθάρας, που είναι εξίσου σημαντικό. Οπότε πρέπει να ισορροπείς όλα αυτά τα πράγματα. Και ξανά, είναι όπως μιλάγαμε, όταν το τραγούδι είναι έτοιμο και μετά από τόσα χρόνια που προσπαθείς να βρεις τόσα νέα πράγματα, το ίδιο με τα solo, ή πλησιάζοντας το οτιδήποτε. Κάνεις αυτό που κάνεις συνήθως, πρέπει να αισθάνεσαι αυτό που κάνεις, αλλά ναι, ψάχνεις να βρεις μερικούς διαφορετικούς τρόπους να κάνεις κάποια πράγματα, να προσθέσεις ένα νέο κιθαριστικό lick. Πάντα ψάχνεις.
Το τραγούδι “To hell and back” είναι ίσως μέχρι στιγμής το αγαπημένο μου τραγούδι του 2015. Και είναι και το μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα. Είναι απλά η ιδέα μου ή εστιάσατε περισσότερο στα τραγούδια αυτή τη φορά, μιας που η διάρκεια αυτών είναι λίγο-πολύ 5 λεπτά. Είναι πιο εύκολο ή πιο δύσκολο να γράψετε πεντάλεπτα τραγούδια; Ή τα τραγούδια που είναι περισσότερο από 10 λεπτά είναι πιο δύσκολα; Νομίζω ότι είναι πιο δύσκολο να γράψετε πιο συμπαγή κομμάτια.
Αυτό είναι αλήθεια. Πραγματικά είναι. Σε ένα πιο μεγάλο τραγούδι, έχεις χρόνο να αναπτύξεις πράγματα και να τα «τραβήξεις» και να έχεις όλα αυτά τα διαφορετικά τμήματα και ξέρεις είναι τέτοιου στυλ τραγούδια, οπότε λίγο-πολύ, μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις. Και ναι, το τραγούδι “To hell and back”, 10 λεπτά και ήταν ένα από αυτά τα τραγούδια. Μπορούσες να το χωρίσεις σε τμήματα, υπάρχει το πιο μελωδικό κομμάτι του, το πιο progressive κομμάτι του και αυτό είναι το ωραίο με αυτά τα τραγούδια. Αυτά τα τραγούδια βασικά, είναι εύκολα να τα γράψεις. Δε χρειάζεται να ανησυχείς για τη διάρκεια, απλά το να πάρει αυτό το τραγούδι την πορεία του. Και τα μικρότερα, είναι μερικές φορές πιο δύσκολα. Αλλά ειλικρινά, ήταν σαν μια πάλη. Το τραγούδι “Without You” ή το “Nevermore”, έλεγες οκ, έπρεπε να έχει πολύ ενέργεια ή το άλλο τραγούδι πρέπει να είναι συναισθηματικό ή «σαν μπαλάντα», οπότε δε θέλεις να το ξεχειλώσεις αυτό για 10 λεπτά. Δεν το νιώθεις σαν ένα τέτοιου είδους τραγούδι. Όταν κάτι το κάνεις για τόσο καιρό, κάποια βγαίνουν φυσικά, αλλά νομίζω ότι σε ένα πεντάλεπτο ή ένα τετράλεπτο τραγούδι, προσπαθείς λίγο πιο πολύ να φτάσεις στο νόημα, να φτιάξεις τη σύνθεση ομαλή, τα πράγματα να κυλούν πολύ καλά, να μη φαίνεται πολύ μικρό, αλλά ούτε και πολύ μεγάλο. Ξέρεις και αυτού του είδους τα τραγούδια… Αυτό είναι. Ένα τραγούδι σαν το “To hell and back”, σαν το “Legend”, ξέρεις είναι πιο διασκεδαστικά. Έχουν λίγο μεγαλύτερα jam σημεία και τέτοια παρόμοια.
Για ακόμα μια φορά έχετε ένα τραγούδι με μελωδία από Μέση Ανατολή, αλλά αυτή τη φορά είναι το “Charon”. Αυτό το τραγούδι παραπέμπει στην ελληνική μυθολογία για μια ακόμη φορά;
Ναι, όλος ο δίσκος είναι πραγματικά στιχουργικά και μουσικά λίγο, βασισμένος κάπως στην Κόλαση του Δάντη και τον Ορφέα και τον Κάτω Κόσμο (Underworld). Οπότε υπάρχει λίγο αυτό το «να πηγαίνεις στην Κόλαση και πίσω» για κάποιον. Αυτό παίζει με τους στίχους και αν και δε λέμε μια ιστορία λέξη προς λέξη. Αυτή είναι η ιδέα. Σαν το τραγούδι “Kiss of fire” και την ενέργεια της κόλασης και τα πιο σκοτεινά πράγματα, ενώ στο τραγούδι “Without you” του λείπει η κοπέλα του. Έχει διαφορετικό παλμό και αυτός ήταν ο παλμός όλου του δίσκου. Η κόλαση και κάποια από αυτά τα πράγματα να αγγίζουν λίγο… Ναι αυτό είναι παντού στο δίσκο. Δε λέει πραγματικά μια ιστορία, αλλά βάζοντας μικρά πράγματα…
Θαυμάζεις την ελληνική μυθολογία αρκετά. Έχεις γράψει αρκετά τραγούδια για τον Προμηθέα, τον Ποσειδώνα, για πολλούς Έλληνες Θεούς.
Ναι σου προκαλεί έμπνευση. Και έχει να κάνει με το είδος της μουσικής που γράφεις. Ξέρεις… Όταν προσπαθείς να γράψεις ένα επικό, μεγαλοπρεπές πράγμα, ή για το καλό και το κακό, ή για κάποιο μυθολογικό πράγμα, είναι μεγάλες ιδέες αυτές. Είναι εικονικά πράγματα. Ξέρεις, όπως το τραγούδι “Odyssey” αν δεν ήταν γι’ αυτό, για τι πράγμα θα μπορούσε να ήταν; Δεν θα μπορούσε να είναι για το να οδηγάς στο αυτοκίνητό σου ή κάτι τέτοιο. Ναι νομίζω ότι υπάρχει λίγη φαντασία και η έκπληξη. Είναι ένας μύθος μεγαλύτερος από την ζωή. Και νομίζω ότι έχει σχέση με το τι κάνουμε με αυτά τα τραγούδια, που ίσως είναι λίγο πιο συμφωνικά κάποια από αυτά και προσπαθείς να κατακτήσεις έναν παλμό και προσπαθείς να εκπροσωπήσεις μουσικά κάποιο όραμα, κάποιο πράγμα επικής κλίμακας. Αυτό δουλεύει πολύ καλά! Και θα μπορούσε να είναι μυθολογία, θα μπορούσε να είναι λογοτεχνία, ή ακόμα και μία τρομακτική ταινία. Θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε όταν προσπαθείς να πιάσεις ένα νόημα από κάποιο οπτική, κινηματογραφική εικόνα. Και αυτό δουλεύει μια χαρά.
Έχετε επίσης αναφορές στους SCORPIONS (σ.σ. αναφορά στο “Sails of Charon”).
Όχι. Ξέρω όμως ότι όλη η ιδέα ήταν στην ίδια γραμμή με την ιστορία με τον Δάντη και όλη την ελληνική μυθολογία, οπότε ήταν στην ίδια γραμμή με το όλο πράγμα. Και ναι, δίνοντας λίγη τονικότητα εξωτικής γεύσης. Μεγαλώνοντας ήμουν πολύ μεγάλος φαν των SCORPIONS και φαν του Uli. Απλά αυτό είναι το να μεγαλώνεις και να έχεις επιρροές από όλα αυτά τα πράγματα.
Το “The divine wings of tragedy” είχε επίσης αναφορές στην Κόλαση του Δάντη. Επίσης, μπορώ να παρατηρήσω κάποιες αναφορές και στο δίσκο, όπως στη μελωδία του “Swan song”, για παράδειγμα, η οποία ήταν κατ’ ευθείαν από το “The divine wings of tragedy”.
Ναι, όπως είπα, υπάρχουν μικρά πράγματα…
Είναι αρκετά άρρωστο αυτό που έχετε κάνει με τον αριθμό 3 στο δίσκο. Μπορείς να μας το εξηγήσεις λίγο περισσότερο; Υπάρχουν κάποια κόλπα που χρησιμοποιείτε στο νούμερο τρία. Στις συγχορδίες, στις μελωδίες, στις συλλαβές…
Αυτό πάει πίσω στην αρχή, από όταν μιλάγαμε γι αυτό το δίσκο. Πάντα ήμουν φαν του Καλού και του Κακού και του Σκοταδιού και του Φωτός και του Δάντη και των μύθων και όλων αυτών και κάνοντας λίγη έρευνα για την Κόλαση (του Δάντη) και τη Θεία Κωμωδία, συνέχισα να βλέπω το νούμερο 3 και πολλαπλάσια του 3 και έκανα λίγη έρευνα και χρησιμοποιούσε τρεις γραμμές σε κάθε στίχο και ήταν τρία βιβλία και εννιά κύκλοι στην Κόλαση και συνέχιζε έτσι με όλα αυτά τα κρυφά νούμερα. Και θεώρησα ότι ήταν cool, οπότε… Δε θέλαμε να τρελαθούμε με αυτό. Ααπλά πιστέψαμε ότι θα ήταν ωραίο να βάλουμε κάτι από αυτά μέσα και υπάρχουν κάποια πράγματα στο “Oveture” όπου με το που μπαίνει η μπάντα, υπάρχει ένα major third και ένα minor third και το third πάει μπρος και πίσω. Το τραγούδι “Nevermore” έχει αυτή την τρινοτία, την τρίγραμμη και τη μελωδία τριών έκτων και υπάρχουν τρεις παραπομπές σε τρια τραγούδια από τον τρίτο δίσκο, το “Divine…”.
Ποιες είναι αυτές οι τρεις παραπομπές;
Η πρώτη βρίσκεται στον πρώτο στίχο “Across the skies” από το “Sea of lies”. Μετά υπάρχει παραπομπή στη Medusa από το “The eyes of Medusa” και έπειτα ο στίχος “The divine of tragic wings”. Όπως είπα πριν υπάρχει σύνδεση.
Οι DREAM THEATER έκαναν κάτι παρόμοιο στο album “Octavarium”. Αν πας στο Wikipedia θα το διαπιστώσεις.
ΟΚ.
Ήταν το όγδοο album που ονομάζονταν “Octavarium” και έπαιζαν το κάθε τραγούδι με διαφορετική τονικότητα, ήταν πολύ άρρωστο αυτό.
(Γέλια)
Μεταξύ των “Iconoclast” και “Underworld”, ειδικά οι Russell Allen και Mike LePond συμμετείχαν σε κάποια projects και μπάντες κι εσύ πήρες μέρος στο “Silent assassins” του Mike LePond. Βοήθησε τη μπάντα το γεγονός ότι οι μουσικοί της παίζουν κάποια άλλα πράγματα που τους αρέσουν και αφοσιώνονται στους SYMPHONY X τον καιρό που επίκειται καινούργιο album; Πως και δεν κάνεις κάποιο σόλο άλμπουμ όπως το “The dark chapter” όπως είχες κάνει πριν από είκοσι χρόνια;
Όταν έρθει ο καιρός και προφανώς έχει ολοκληρωθεί η ηχογράφηση και η παραγωγή του δίσκου, επειδή είμαι εδώ στο στούντιο όλο τον καιρό, 24 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα, υπάρχει χρόνος που περισσεύει για εμένα πίσω από την κονσόλα, κάνοντας όλα αυτά τα σχετικά. Είναι καλό που τα άλλα παιδιά αξιοποιούν τον χρόνο τους, που θέλουν να κάνουν κάποια άλλα πράγματα. Είναι όπως είπαμε ότι η μουσική βιομηχανία γίνεται δυσκολότερη, οπότε προσπαθείς να είσαι απασχολημένος. Είναι δύσκολοι οι καιροί εκεί έξω. Αλλά ναι, όταν είναι έτοιμος ο δίσκος και όλοι έχουν ολοκληρώσει τα μέρη τους και είναι τα πάντα cool, δεν υπάρχει πρόβλημα. Θα το λάτρευα να κάνω έναν ακόμη solo δίσκο, θα ήταν καλό να τον κάνω, αλλά η μπάντα απαιτεί πολύ χρόνο. Η όλη διαδικασία της ηχογράφησης χρειάζεται πολύ δουλειά. Για να είμαι ειλικρινής, δεν θέλω άλλη μπάντα, μια μπάντα είναι υπεραρκετή.
Από τη στιγμή που ασχολείσαι με πολλές πτυχές αυτής της μπάντας, είναι περισσότερο από αυτό.
Ναι. Η ηχογράφηση και η όλη δημιουργία του album είναι μάλλον τα πιο χρονοβόρα πράγματα. Γιατί κάθε μέρα κάτι συμβαίνει και ο LePond θα είναι μάλλον εδώ για μια εβδομάδα για να γράψει το μπάσο του, ο Pinella να φροντίσει τον ήχο του και να ηχογραφήσει τα keyboards του κι εγώ παίζω την κιθάρα. Είναι ένα αδιάκοπο πράγμα. Να συλλέξεις όλους τους φακέλους. Είναι ένα ανόητο πράγμα να οργανώσεις τα πάντα, να προσπαθείς να μην χάσεις τίποτα και να μην υπάρχουν αδυναμίες. Είναι πολλή δουλειά
Αν και ζούμε στην εποχή του internet αναβιώσατε το fan club σας. Ποιος συμμετέχει;
Δεν ξέρουμε ακόμα τι θα κάνουμε. Θεωρήσαμε ότι θα ήταν cool να το κάνουμε ξανά. Ο LePond ήταν εδώ την προηγούμενη εβδομάδα και ανατρέξαμε σε κάποια παλιά demos και βρήκα κάποιες παλιές κασέτες. Πήγαμε πάρα πολύ πίσω. Κάναμε ανασκαφές για να βρούμε κάτι cool. Δεν υπάρχει κάτι απόλυτο ακόμη και είναι πολύ δύσκολο εξίσου, γιατί όταν ξεκινήσαμε στους δύο πρώτους μας δίσκους, υπήρξαν πράγματα που έμειναν απέξω. Όχι όπως στους τελευταίους πέντε δίσκους περίπου, που είναι δύσκολο, γιατί γράψαμε ότι ακριβώς χρειαζόταν. Έτσι έχουμε αρκετά τραγούδια που δεν χρησιμοποιήσαμε. Είναι δύσκολο. Στους επόμενους δύο μήνες θα ανασκάψουμε μήπως βρούμε κάτι cool και ενδιαφέρον και είμαι σίγουρος ότι θα βρούμε υλικό. Το νέο album μόλις κυκλοφόρησε και προετοιμαζόμαστε για την περιοδεία. Είμαστε ακόμα πολύ απασχολημένοι.
Σε ότι αφορά τον Russell Allen, πρέπει να πω ότι η ερμηνεία του είναι ελαφρώς διαφορετική σε σχέση με το προηγούμενο album. Ειδικά σε δύο τραγούδια. Για παράδειγμα, η μελωδική φωνή του και το chorus του “Nevermore” και η συνολική του ερμηνεία στο “Run with the devil”, που είναι από τα πιο straightforward τραγούδια σας, αν και είναι εξαιρετικά δύσκολο μάλλον. Τι θέλατε να κάνει διαφορετικά αυτήν την φορά;
Δεν θέλαμε να κάνει τίποτα διαφορετικό. Όταν συζητούσαμε για κάποιο τραγούδι, είπε βασικά ότι ήθελε να τραγουδήσει στο “Nevermore” κάποια πιο σκληρά πράγματα. Το “Iconoclast” ήταν ένας πολύ heavy δίσκος. Η φωνητική ερμηνεία σε κάθε δίσκο πίστευα ότι ήταν πολύ καλή, πίστευα ότι ήταν κατάλληλη. Αυτός ο δίσκος ήταν πολύ οργισμένος και τα φωνητικά έπρεπε να ήταν οργισμένα. Και έτσι ήταν η ενέργεια στις κιθάρες και η γενικότερη αίσθηση. Αλλά μιλώντας για το νέο δίσκο και συζητώντας να επαναφέρουμε περισσότερη μελωδία, του άρεσε να τραγουδήσει περισσότερο. Υπάρχει φυσικά και βαρύ υλικό. Λίγα περισσότερα οργισμένα φωνητικά ταιριάζουν σε αυτά τα τραγούδια. Αλλά σε τραγούδια όπως το “Without you” μπορεί να ανοιχτεί και να τραγουδήσει αυτά τα πράγματα. Τα πάντα ήταν μέρη του πάζλ. Όλα ξεκίνησαν από την ιδέα του Δάντη και του Ορφέα και του Σκότους με το Φως και κάποια τραγούδια να είναι heavy και κάποια να είναι πιο μελωδικά. Νομίζω όλοι στη μπάντα έκαναν το σωστό πράγμα στο σωστό τραγούδι. Ο καθένας ήξερε. Υπήρχαν κάποιες σπάνιες διαφωνίες. Για την ερμηνεία του Russell δε χρειάζεται να του υποδείξω τι να κάνει, γνωρίζει εκείνος. Δεν χρειάζεται να του πεις να κάνει πάλι κάτι, ούτε στα δικά μου solos, ούτε στον Pinella. Το κάνουμε αυτό πολύ καιρό, ξέρει ο ένας τον άλλο τόσο καλά. Όλοι ξέρουμε ποιο είναι το σωστό πράγμα, η σωστή ιδέα. Και από τη στιγμή που η φύση αυτού του δίσκου ήταν τόσο πολυποίκιλη, τα πάντα είναι στη σωστή θέση.
Λατρεύω την φωνή του Russell Allen. Πιστεύω ότι είναι ένας από τους καλύτερους τραγουδιστές εκεί έξω τα τελευταία 10-15 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά βρίσκω ότι μόνο εσύ εκμεταλλεύεσαι 100% τις δυνατότητές του στις συνθέσεις σου. (γέλια) Είναι το γεγονός ότι δουλεύετε μαζί για πολλά χρόνια; Επειδή όταν τραγουδά για τους SYMPHONY X είναι 100%, όταν τραγουδά για άλλες μπάντες είναι πολύ κατώτερος. Γράφεις τις κατάλληλες συνθέσεις για την φωνή του, η οποία είναι τέλεια για αυτό το είδος μουσικής.
Ναι, έχει να κάνει πάντα με το ότι δουλεύουμε μαζί εδώ και τόσο καιρό. Ναι είναι κομμάτι αυτού. Σίγουρα, δουλεύοντας μαζί τόσο καιρό και το ξέρω. Ξέρω όταν λέει «Θέλω να δω περισσότερα, θέλω να κάνω αυτό». ΟΚ.
Ξέρεις ακριβώς τι εννοεί.
Ναι, ξέρω ακριβώς τι εννοεί. Ναι, και όλα δούλεψαν. Έγιναν όλα όπως πρέπει. Μιλήσαμε για να κάνουμε όλα τα πράγματα. Ναι, και υπάρχει και heavy υλικό και κάποιο πιο μελωδικό. Και προφανώς το να τραγουδάς μερικά πιο μελωδικά πράγματα είναι εκεί που το τραγούδι μπορεί να «λάμψει». Ναι, είναι όλα αυτά τα πράγματα.
Ποια είναι η κανονική διαδικασία για να γράψεις, να συνθέσεις ένα τραγούδι για τους SYMPHONY Χ;
Στους τελευταίους δύο δίσκους, συνήθως έχουμε μια αρχική συζήτηση. Να πετάξουμε μερικές ιδέες, σαν τους στίχους, το concept, όχι το concept, το θέμα. Ας πούμε, σε αυτόν, λέμε λίγο απ’όλα όσα έχουμε κάνει, όλα αυτά τα πράγματα, είναι όλα στη θέση τους. Μιλάμε για τη ροή ολόκληρου του δίσκου και μόλις πουν όλοι «ΟΚ, αυτό είναι cool», τα παιδιά με αφήνουν για μερικούς μήνες, να βάλω τα τραγούδια μαζί, τη βασική ιδέα και να σκεφτώ μερικές μελωδίες και μερικές συγχορδίες, να μαζέψεις τους σκελετούς των τραγουδιών, και μετά ίσως βρεθούμε μαζί με τον LePond και ίσως κάνουμε κάποιες αλλαγές, να ξανακοιτάξουμε μερικά πράγματα. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Pinella. Και μετά τα ξανακοιτάμε όλα μαζί και ξεκινάμε να ηχογραφούμε. Νομίζω ότι βοηθάει να έχεις ένα είδος πλαισίου, κάποιο είδος κατεύθυνσης από την αρχή. Γιατί μπορείς να ξέρεις, να εστιάσεις στη δουλειά σου. Αν αποφασίζαμε ότι αυτός ο δίσκος θα ήταν ένας 60λεπτος επικός δίσκος, σαν το “Odyssey”, προφανώς θα ξεκινάγαμε να τον γράφουμε εντελώς διαφορετικά. Το να έχεις μία ιδέα βοηθάει. Εμένα με βοηθάει. Μερικές φορές είναι ωραίο να γράψεις απλά ένα σωρό τραγούδια, να φτιάχνεις δίσκους. Ναι είναι νορμάλ. Για εμάς, για να κάνουμε τη διαφορά, μιλήσαμε για όλα τα πράγματα που κάναμε όλα αυτά τα χρόνια και προσπαθήσαμε να αναβιώσουμε κάποια από αυτά τα πράγματα και ξέρεις είπαμε ότι μπορεί να τραγουδήσουμε λίγο περισσότερο και να έχουμε συνείδηση αυτών των πραγμάτων, μιλήσαμε για τα τραγούδια να είναι λίγο πιο άμεσα. Ξέρεις να έχεις την μπαλάντα ή το κομμάτι που ανοίγει το δίσκο, να σου δίνει κατ’ ευθείαν να καταλάβεις το νόημα. Όταν τα έχεις πλέον όλα αυτά, στο μυαλό σου, ξέρεις τι να κάνεις. Λες «ΟΚ, θα δουλέψω στο κομμάτι που ανοίγει το δίσκο σήμερα και πρέπει να είναι περίπου σε αυτό το τέμπο και να έχει κάποια ενέργεια» και μετά απλά αρχίζεις και γράφεις και να βρίσκεις το δρόμο.
Είχατε έρθει στην Ελλάδα πριν μερικά χρόνια. Το αστείο με αυτή τη συναυλία είναι ότι, διαβάζοντας το setlist πριν έρθετε, δεν είχατε παίξει ολόκληρο το τραγούδι “Odyssey” πουθενά.
Ναι, αυτή φάνηκε να είναι η κατάλληλη στιγμή (γέλια).
Αν παίζατε όλο τον κατάλογο των SYMPHONY X που περιλαμβάνει την ελληνική μυθολογία, θα κάνατε κι άλλη συναυλία. Πως κι επιλέξατε να παίξετε το συγκεκριμένο τραγούδι, το οποία δεν έχει ακουστεί ιδιαίτερα; Δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο.
Ναι. Πρέπει να το φρεσκάρεις λίγο, αλλά ναι, φαίνεται κατάλληλο. Αυτό που είπες. Αυτού του είδους τα τραγούδια είναι λίγο πιο επικά, σίγουρα έχουν πολύ ελληνική μυθολογία, οπότε απλά φαινόταν να ταιριάζει. Δεν είχαμε ξαναέρθει (στην Ελλάδα) και θέλαμε να κάνουμε κάτι special. Θεωρήσαμε ότι θα ήταν ωραίο.
Τι θυμάσαι από την επίσκεψή σου στην Ελλάδα;
Θυμάμαι ότι ήταν πολύ ωραία. Θυμάμαι να δουλεύουμε το “Odyssey” πριν φτάσουμε. Ναι ήταν πολύ ωραία. Φαντάζομαι, ήταν όπως είπες, είχε λίγη δουλειά. Πιστεύαμε ότι ταίριαζε και πίστευα ότι ήταν κάτι cool.
Ναι. Ήταν πολύ cool.
Εκτιμήθηκε και από το συγκρότημα και από τους fans. Είχε πολύ πλάκα.
Ήταν φανταστικό δώρο και έδειξε στους Έλληνες οπαδούς σας ότι νοιάζεστε γι’ αυτούς. Και προσπαθείτε για το καλύτερο.
Νοιαζόμαστε για τους πάντες φίλε μου. Τα πάντα για τους fans και αν και είναι κλισέ, είναι η αλήθεια και η τιμιότητα.
Δεν είχατε παίξει κάποιο πεντάλεπτο τραγούδι, αλλά το “Odyssey”, ένα εικοσάλεπτο τραγούδι σχετικό με την Ελλάδα μόνο για τους Έλληνες οπαδούς. ΟΚ. Θα ήθελα να μας πεις μερικές λέξεις για τα επικά τραγούδια από κάθε σας album. Ξεκινώντας από το “A lesson before dying”.
Ω Θεέ μου! Ούτε καν το θυμάμαι! (γέλια) Δεν το θεωρώ ως το πρώτο μας album. Στην πραγματικότητα ήταν demo. Ήμασταν επίσης άγνωστοι μεταξύ μας. Δεν είχαμε καθιερώσει το στυλ μας. Δεν ήμασταν ακόμα μόνιμοι. Δεν είχαμε λεφτά για την παραγωγή. Ήταν μια διαδικασία εκμάθησης για να δούμε τι θέλουμε να κάνουμε. Αλλά αυτό το τραγούδι πρέπει να ξεκίνησε την ιδέα αυτών των μακροσκελών τραγουδιών. Δεν υπήρχε ακόμη το επικό στοιχείο. Αυτό συνέβη στο “Divine…” από το οποίο ξεκίνησε.
Το επόμενο τραγούδι είναι το “The edge of forever”, το οποίο ήταν το τραγούδι που με έμπασε στον μαγικό κόσμο των SYMPHONY X και πριν είκοσι χρόνια το έπαιζα στη ραδιοφωνική μου εκπομπή κάθε εβδομάδα.
Καλή φάση. Νομίζω ότι στο δεύτερο album λειτούργησε καλύτερα αυτό το υλικό. Θυμάμαι ότι είχε περισσότερες ακουστικές κιθάρες, πιάνο, υπήρχαν μεγαλύτερες ενορχηστρώσεις και διαφορετικά μέρη σε κάθε τραγούδι. Κάποιες μέρη ήταν progressive, κάποια heavy. Ήταν η αρχή, αλλά δεν ήταν ακόμη επικό. Ήταν κοντά.
Στο “The divine wings of tragedy” νομίζω ότι το “The accolade” ήταν το πρώτο επικό σας τραγούδι και μετά το ομώνυμο, που είναι πολύ μεγάλο.
Ναι και νομίζω ότι αυτά τα δύο τραγούδια ήταν κάτι καινούργιο για εμάς. Εννοώ σε όλο δίσκο λειτουργούμε σαν πραγματική μπάντα. Σε αυτό το album αγαπώ το heavy υλικό και αυτά τα μεγάλα κιθαριστικά riffs, το πιο γρήγορο υλικό, το νεοκλασικό και φυσικά το “The accolade”. Υπάρχει η ακουστική κιθάρα, το πιάνο, οι διαφορετικοί ρυθμοί και τα διαφορετικά συναισθήματα. Και το “The divine…” που ήταν μεγάλο, με όλα αυτά τα μέρη και με αυτήν την ενορχήστρωση ξεκίνησε όλο αυτό. Θυμάμαι πόσο cool ήταν.
Μετά είναι το “Through the looking glass” από το επόμενο album.
Ασχοληθήκαμε περισσότερο με την αφήγηση. Βάλαμε περισσότερη λογοτεχνία. Ενώ στο “The divine…” ασχοληθήκαμε με τον Παράδεισο και την Κόλαση και το επικό στοιχείο, εδώ υπήρχε το “Through the looking glass” που ήταν ελαφρώς διαφορετικό, σαν παραμύθι. Αυτή ήταν η ιδέα. Ενώ στο “The accolade” υπήρχαν διαφορετικοί ρυθμοί και μέρη. Και είναι αστείο γιατί το “To hell and back” για εμένα είναι πολύ παρόμοιο με το “Though the looking glass”. Από την άποψη της ενορχήστρωσης. Όπως έτσι είναι και το “The accolade”. Συζητώντας για τον καινούργιο δίσκο, θέλαμε να επαναφέρουμε μερικά από αυτά τα στοιχεία. Για την ακρίβεια συζητήσαμε για τα “…Looking glass” και “The accolade” και το “To hell and back” σχετίζεται με αυτά τα δύο. Πιστεύω ότι οι fans θέλουν να ακούν τέτοια τραγούδια.
Και μετά είναι το “Rediscovery (part II) – The new mythology” από το album “V”.
Η ιδέα στο “V” ήταν να κάνουμε έναν ολόκληρο επικό δίσκο. Υπάρχουν διαφορετικά τραγούδια αλλά συνδέονται μεταξύ τους. Το “Rediscovery (part II)” ήταν μια μεγάλη ανακεφαλαίωση όλων των πραγμάτων. Θεωρώ όλο το album ως μια ολότητα, ως ένα τραγούδι, όπως και το “Divine wings…”.
Πως αποφασίσατε με το “The Odyssey” να αναφερθείτε σε ένα ολόκληρο ποίημα;
Ψάξαμε σε πολλά πράγματα και πολλά παιδιά από τη μπάντα τα γουστάρουν αυτά. Είναι πολλοί αυτοί που ενδιαφέρονται για την ιστορία και τη μυθολογία. Και το σκέφτηκα στο πίσω μέρος του μυαλού μου. Μεγάλωσα με μερικές κλασικές ταινίες όπως η «Τιτανομαχία», μου αρέσουν αυτά τα τερατοειδή πράγματα. Βλέποντας στην Οδύσσεια, υπάρχει ο Κύκλωπας, οι Έρπες και συμβαίνουν ένα σωρό άλλα πράγματα, αλλά πρόκειται για την ιστορία ενός άντρα που θέλει να επιστρέψει σπίτι του. Ήταν πολύ cool όλο αυτό. Και μουσικά επίσης. Θα συναντήσεις αυτά τα ορχηστρικά και επικά μέρη. Συζητήσαμε πόσο καλοί είμαστε σε αυτά τα πράγματα και επιλέξαμε το σωστό θέμα. Ήταν cool.
Στο “Paradise lost” είχατε το “Revelation”.
Πάντα λαμβάνουμε υπόψη μας το επικό στοιχείο και πάντα προσπαθούμε για το «μεγάλο» τραγούδι. Μπορείς να πειραματιστείς λίγο και να τζαμάρεις. Μπορείς να πετάξεις κάποια άλλα πράγματα εκεί. Αυτού του είδους τα τραγούδια λειτουργούν καλύτερα όταν βρίσκονται σε δίσκο που έχει ένα-δυο πεντάλεπτα τραγούδια, εξάλεπτα, τετράλεπτα. Νομίζω ότι αν έχεις δύο μακροσκελή τραγούδια έχει νόημα και είναι εντελώς διαφορετικού είδους.
Και το “Iconoclast” είχε το ομώνυμο και το “When all is lost”, το οποίο είναι το αγαπημένο μου τραγούδι για το 2011.
Στο “Iconoclast” συνέβη το ίδιο πράγμα. Το θυμάμαι αυτό απόλυτα. Θυμάμαι εμάς να συζητάμε ξανά για το πώς θα ήταν το album και για τη μάχη του ανθρώπου εναντίον της μηχανής. Είχε αυτή την εναλλαγή ανάμεσα στα απαλά και τα ορισμένα σημεία. Και ήταν cool γιατί ήταν κάτι που δεν είχαμε ξανακάνει. Όπως θυμάμαι και το ομώνυμο. Κάθισα για περίπου δυο μέρες και απλά συνέβη. Ήταν ένα μπαμ. Θυμάμαι να το στέλνω στον Russell και να ζητώ τη γνώμη του και μου είπε «Κάνε το, μην πειράζεις τίποτα». Είναι τέλειο όπως είναι. Υπάρχει αυτό το μηχανικό στοιχείο. Έχει αυτό το μακροσκελές επικό στοιχείο και την ενορχήστρωση. Όλα αυτά τα πράγματα που συζητήσαμε. Θυμάμαι να έχουμε αυτήν την ιδέα και ένας κεραυνός έπεσε. Το θυμάμαι αυτό απόλυτα. Και το “When all is lost” ήταν πιο μπαλαντοειδές, ήταν το πιο απαλό τραγούδι αυτού του δίσκου. Προσπαθήσαμε να κρατήσουμε την ισορροπία σε αυτόν το δίσκο, αν και ήταν πραγματικά heavy. Αλλά χρειαζόμασταν αυτό το τραγούδι με το πιάνο, τα μεγάλα έγχορδα και το μελωδικό chorus.
Και δεν θέλατε να το συμπεριλάβετε σε αυτό το δίσκο. Το τέλειο τέλος σε ένα πολύ καλό album.
Ναι, έχεις δίκιο. (γελάει) Ήταν το σωστό.
Και αφού μιλήσαμε και για το “To hell and back”, δεν θα σε ενοχλήσω άλλο με τις ερωτήσεις μου.
Μιλήσαμε για το “The accolade”, το “Through the looking glass” και τέτοια πράγματα. Είναι ο καθρέφτης μας αυτά τα τραγούδια και ο σκοπός μας, οπότε οι οπαδοί αυτού του είδους τα λατρεύουν. Και οι οπαδοί του “Iconoclast” θα αγαπήσουν το ομώνυμο του “Underworld” και το “Kiss of fire” που είναι πιο οργισμένο. Πιστεύω ότι αυτό το album έχει να δώσει κάτι σε όλους.
Θα ήθελα να σε ευχαριστήσω για μια ακόμα φορά για αυτή τη συνέντευξη. Πρέπει να πω ότι απόλαυσα πάλι το album σας πάρα πολύ. Δεν έχω απογοητευτεί από καμιά σας κυκλοφορία και θα ήθελα να σας ξαναδώ ζωντανά στην Ελλάδα (σ. μεταφραστή: και να σε καταριούνται και οι υπόλοιποι διοργανωτές) Είναι πολύ δύσκολο να γίνει σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς αλλά ελπίζω να σας ξαναδώ.
Θα δούμε πως θα πάει η κατάσταση. Θέλουμε πολύ να έρθουμε πάλι.
Σε ευχαριστώ για τη μουσική σου. Είναι η πέμπτη ή έκτη φορά που κάνουμε μαζί συνέντευξη, αν κι έχω περιέργεια να ακούσω τι έχουν να πουν και οι υπόλοιποι, πάντα προσπαθώ να μιλήσω μαζί σου, γιατί γουστάρω τη μουσική σου και θέλω πάντα να μαθαίνω από πρώτο χέρι τι συμβαίνει.
(Γελάει) Τώρα ξέρεις. Από τη στιγμή που είσαι χαρούμενος κάθε φορά, αξίζει ο χρόνος που σπαταλάμε μαζί και το απολαμβάνουμε. Αυτό είναι που μας κάνει να συνεχίσουμε αυτό που κάνουμε, αλήθεια.
Σάκης Φράγκος (απομαγνητοφώνηση/πακέτο: Γιώργος Κόης)
www.symphonyx.com
Line-up:
Michael Romeo – κιθάρες
Michael Pinella – πλήκτρα
Jason Rullo – ντραμς
Russell Allen – φωνητικά
Michael LePond – μπάσο
Δισκογραφία:
“Symphony X” (1994)
“The damnation game” (1995)
“The divine wings of tragedy” (1997)
“Twilight in Olympus” (1998)
“V: The new mythology suite” (2000)
“The odyssey” (2002)
“Paradise lost” (2007)
“Iconoclast” (2011)
“Underworld” (2015)
