Έφτασε και η στιγμή, η συντακτική ομάδα του Rock Hard να μιλήσει για τον επερχόμενο, νέο δίσκο του Tony Iommi, με τίτλο “From the dark”. Είναι ο δίσκος αυτός αντάξιος της βαριάς κληρονομιάς του ονόματος του Iommi ή απλά θα τον ακούμε από σεβασμό για τον δημιουργό του; Ακολουθούν οι απόψεις μας.
Δεν μπορώ άλλο να ακούω γραφικότητες τύπου «ο μπαμπάς σας» και διάφορα τέτοια. Ιδιαίτερα όταν βγαίνουν από το στόμα όψιμων οπαδών, που ανακάλυψαν τον Iommi και τους BLACK SABBATH όταν πέθανε ο Ozzy και ακολούθησαν το hype. Όπως και να το κάνουμε όμως, ο Tony Iommi, ανήκει στην κατηγορία των ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΩΝ, απ’ όποια οπτική γωνία και να το δει κανείς. Όταν βγήκαν στη δημοσιότητα τα πρώτα τραγούδια από το “From the dark”, αρνήθηκα να τα ακούσω, για να μην επηρεαστώ θετικά ή αρνητικά. Δεν θέλω να βλέπουμε τους ήρωές μας απλά με συμπάθεια για όσα έχουν προσφέρει, αλλά πάντα έχω απαιτήσεις, όσα και να μου έχουν προσφέρει. Ναι, δεν περιμένω ούτε κάτι αντίστοιχο με τα πρώτα άλμπουμ των SABBATH, ούτε με τα δύο πρώτα με τον Dio. Ήμουν περίεργος όμως, να δω που θα κινούνταν μουσικά.
Η επιλογή του Jorn Lande, με εξέπληξε θετικά, διότι δεν πήγε σε κάτι που εμπορικά θα έκανε «ντόρο» (βλέπε Tony Martin). Άλλωστε το έκανε στο “Iommi” του 2000, όπου είχε μία πλειάδα εξαιρετικών τραγουδιστών και ονομάτων, ενώ αργότερα συνεργάστηκε και με τον Glenn Hughes. Επίσης, με το Νορβηγό πίσω από το μικρόφωνο, ήταν βέβαιο ότι θα πήγαινε στην πιο …Dio περίοδό του ή τη HEAVEN & HELL αν προτιμάτε.
Στο δια ταύτα κι επειδή πολλά παιδιά θα γράψουν την άποψή τους. Θεωρώ το “From the dark”, αρκετά καλύτερο από το “The devil you know” των HEAVEN & HELL. Για την ακρίβεια, το θεωρώ έναν πολύ καλό δίσκο. Όχι τηρουμένων των αναλογιών. Ξερά. Έναν πολύ καλό δίσκο. Ούτε επειδή είναι ο Iommi στην κιθάρα, ούτε επειδή έχουμε μία συναισθηματική φόρτιση, ούτε τίποτα. Τραγουδάρες όπως το “Legacy” που κλείνει το άλμπουμ, τα doomy “Black times” και “Beyond the dead”, αλλά και το πιο up-tempo “Return of the arbalist” (λατρεύω το ρεφρέν του) και φυσικά το εναρκτήριο “Over the violent sun” που σε βάζει ακριβώς στο κλίμα που θα ακούσεις και επόμενα σχεδόν 42 λεπτά.
Ειλικρινά δεν βρίσκω κάποιο ελάττωμα στο άλμπουμ, με άφησε ΑΠΟΛΥΤΩΣ ικανοποιημένο και μακάρι στα 78 τους χρόνια όλοι οι μεγάλοι να είχαν τέτοια έμπνευση και να έβγαζαν δίσκους σαν το “From the dark”. Δίσκους που έχουν θέση δίπλα στα αριστουργήματα του παρελθόντος και που θα τους ακούμε ανεξάρτητα από το ποιος συμμετέχει και ποιος όχι. Πολύ μεγάλη και ευχάριστη έκπληξη.
8,5 / 10
Σάκης Φράγκος
Καινούργιο άλμπουμ από τον άνθρωπο που αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του heavy metal και μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της rock μουσικής. Εβδομήντα οχτώ ετών ο Tony Iommi αλλά δείχνει πως η μουσική του ιδιοφυία δεν έχει μειωθεί ούτε στο ελάχιστο ως προς την ικανότητα του να συνθέτει ακόμα σπουδαία μουσική. Δεν θα σας κουράσω με πολλά εισαγωγικά λόγια. O Tony Iommi άλλωστε δεν χρειάζεται να ξαναγράψει την ιστορία του. Την έχει ήδη γράψει. Το εντυπωσιακό όμως είναι πως εξακολουθεί να έχει κάτι να προσθέσει σε αυτήν. To “From the dark” είναι ένα άλμπουμ θαυμαστό, απ’ όλες τις απόψεις, ένα άλμπουμ που αξίζει να το έχετε στην δισκοθήκη της, ίσως και να επιβάλλεται θα μπορούσα να πω. Και αν κάνουμε την υπόθεση πως αυτό είναι το κύκνειο άσμα του, τότε θα ήταν εξαιρετικά ταιριαστό να τελειώσει την καριέρα του με μια τέτοιου επιπέδου δουλειά.
Η αλήθεια είναι πως ξαφνιάστηκα όταν έμαθα πως θα είχε τον Lande (συνυπογράφει τους στίχους και τις μελωδίες σε όλα τα κομμάτια) στα φωνητικά, αλλά κάπου είναι και λίγο δίκαιο για μια φωνή σαν του Νορβηγού να βρει μετά από τόσα χρόνια μια διέξοδο προς πιο μεγάλα ακροατήρια μιας και οι πολλές συμμετοχές δεξιά και αριστερά αλλά και η μάλλον μέτρια προσωπική του καριέρα τον είχαν φέρει προ πολλών αδιεξόδων. Από την άλλη δεν ξέρω εάν θα ήταν ιστορικά πιο δίκαιο να υπάρχει και μια παρουσία του Tony Martin εδώ, αλλά δυστυχώς δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Και θα ταίριαζε. Το “From the dark” δεν απέχει σχεδόν καθόλου από τον ήχο των SABBATH της περιόδου με τον Dio ή τον Martin, μάλιστα θα έλεγα πως υπάρχουν στιγμές που γέρνει πιο πολύ στην Martin περίοδο, και άλλες που τα χρόνια του “Heaven and hell” ζωντανεύουν ξανά. Το doom με πολλές μελωδίες και το ασήκωτο ξεκάθαρο heavy metal κυριαρχούν από το πρώτη νότα μέχρι και την τελευταία στο άλμπουμ, με φυσικά κυρίαρχη την κιθάρα, τα ασήκωτα ριφ και με τον Lande να δίνει ακόμα πιο βαριά διάσταση στο άλμπουμ με εντυπωσιακές ερμηνείες.
Ο Iommi ήθελε να κάνει ένα επικό και σκοτεινό άλμπουμ, και το πέτυχε στο απόλυτο βαθμό, δίνοντας μας μια δουλειά που δικαιώνει σε τεράστιο βαθμό και αποδίδει ιστορική δικαιοσύνη στην περίοδο των SABBATH χωρίς τον Ozzy, χωρίς αυτό σε καμία περίπτωση να ακούγεται υποτιμητικό ή ασεβές προς την ετέρα ιστορική πορεία της μπάντας. Όμως εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα και αυτή την μουσική επιλογή την υποστηρίζει με τον πλέον δυναμικό τρόπο η εντυπωσιακή παραγωγή του Mike Exeter, ο οποίος, ως ο μακροβιότερος studio συνεργάτης του Iommi, ξέρει πώς να αποτυπώνει τον ιστορικό ήχο της κιθάρας του, αφήνοντας την ένταση των ενισχυτών στο μέγιστο χωρίς να χάνεται η όμως καθαρότητα της. Και φανταστείτε ότι μιλάμε για ένα άλμπουμ κυριολεκτικά γεμάτο στα ριφ! Γενικά ο ήχος του “From the dark” είναι βαθύς, συμπαγής, κρυστάλλινα καθαρός και ογκώδης, με έμφαση στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας με μεγαλοπρέπεια που ταιριάζει απόλυτα με το ύφος των συνθέσεων. Στο πλευρό του Iommi βρίσκονται επίσης η Becky Baldwin στο μπάσο και ο Karl Brazil στα τύμπανα, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός σταθερού ρυθμικού υπόβαθρου για τις κιθαριστικές του αναζητήσεις. Ξεχωριστή αναφορά αξίζει και στον Brian May, ο οποίος συμμετέχει με το σόλο στο “Death wake”.
Για να είμαι πέρα για πέρα ειλικρινής, πιστεύω πως εδώ έχουμε σε πλήρη ανάπτυξη την μουσική μεγαλοφυΐα του Iommi και παράλληλα ένα Jorn Lande που βρίσκει επιτέλους έναν μεγαλό κιθαρίστα δίπλα του, πάνω στην δημιουργία του οποίου μπορεί να βασιστεί, να δημιουργήσει μελωδίες, να δώσει ουσιαστική έκταση και ένταση στην φωνή του βασιζόμενος σε αγαπημένα του μουσικά θέματα και μονοπάτια που πάντα ακολουθούσε, αλλά δεν μπορούσε να τα αναπτύξει μόνος του. Όποτε παρά τη λύπη μου που για ακόμα μια φορά δεν αποδόθηκε δικαιοσύνη στον Tony Martin, αναγνωρίζω πως η επιλογή του Lande, εκ του θαμαστού αποτελέσματος, είναι ιδανική και απολύτως ταιριαστή.
Συνοπτικά και χωρίς να σας κουράζω το “From the dark” δεν είναι μόνο ένα θαυμάσιο άλμπουμ, χωρίς ούτε ένα filler. Είτε ήταν κάτω από το όνομα των SABBATH είτε κάτω από το όνομα του Iommi, είναι μια δουλειά που μας θυμίζει, και το κάνει με τον πιο πειστικό τρόπο, γιατί κάποιοι μουσικοί και τα έργα τους μπορεί να αντιγράφηκαν, να αναπτύχθηκαν, μπορεί να αποδόθηκαν με εντυπωσιακές παραγωγές και ήχο από νεότερους καλλιτέχνες, αλλά η εμπειρία και η αυθεντία ποτέ δεν θα μπορέσουν να αντικατασταθούν, ούτε να ξεπεραστούν. Ο ήχος, η ατμόσφαιρα και η ποιότητα των συνθέσεων του “From the dark” κουβαλούν την ασήκωτη μουσική ιστορία του δημιουργού τους και αυτή η διαδρομή είναι αποτυπωμένη σε κάθε νότα, σε κάθε ριφ ή σόλο. Ένα άλμπουμ που πιστοποιεί στον μέγιστο βαθμό την ιστορικότητα και την κληρονομιά που φέρει το όνομα Tony Iommi.
9 / 10
Δημήτρης Σειρηνάκης
Περίμενα πως και πως την κυκλοφορία ενός νέου άλμπουμ από τον τεράστιο Tony Iommi, χωρίς να έχω συγκεκριμένες προσδοκίες για το ποιοι μουσικοί θα τον πλαισίωναν ή ποια περίοδο της πλούσιας καριέρας του θα επέλεγε να αναδείξει. Είκοσι ένα χρόνια έχουν περάσει από το εξαιρετικό “Fused” με τον Glenn Hughes και με το “From the dark” ο Iommi επιστρέφει με οκτώ νέες συνθέσεις, επιλέγοντας αυτή τη φορά τη συνοχή μιας σταθερής μπάντας αντί για το μοντέλο του ομώνυμου άλμπουμ του 2000 όπου συνεργάστηκε με διαφορετικούς τραγουδιστές. Η αρχική του σκέψη βέβαια ήταν να δημιουργήσει έναν αποκλειστικά ορχηστρικό δίσκο, έχοντας μάλιστα ηχογραφήσει δύο κομμάτια που τελικά έμειναν εκτός, προτού αποφασίσει να αναζητήσει τραγουδιστή και καταλήξει στον Jørn Lande, μια επιλογή κάθε άλλο παρά τυχαία, καθώς σύμφωνα με δηλώσεις του εκτιμούσε ιδιαίτερα τις φωνητικές του δυνατότητες και είχαν ήδη συνεργαστεί στο αφιέρωμα για τον Ronnie James Dio, στο High Voltage Festival του 2010.
Χωρίς τα ηχηρά ονόματα που ενδεχομένως θα περίμενε κανείς στο πλευρό ενός μουσικού του διαμετρήματος του Iommi, τον βασικό κορμό της μπάντας συμπληρώνουν η Becky Baldwin (MERCYFUL FATE, FURY) στο μπάσο και ο Karl Brazil στα τύμπανα, ενώ την παραγωγή υπογράφουν ο ίδιος και ο επί χρόνια συνεργάτης του Mike Exeter, με τη μίξη να αναλαμβάνει ο τελευταίος μαζί με τον Andy Sneap, δίνοντας στον δίσκο έναν πιο σύγχρονο ήχο. Αρχικά ο Iommi επιθυμούσε τη συμμετοχή του Geezer Butler, κάτι που δεν κατέστη εφικτό λόγω άλλων υποχρεώσεων ενώ είχε προηγηθεί επικοινωνία και με τον Tony Martin, στον οποίο μάλιστα είχε στείλει δοκιμαστικά υλικό. Μοναδική συμμετοχή εκτός της βασικής σύνθεσης αποτελεί εκείνη του Brian May των QUEEN, στενού φίλου του Iommi εδώ και περισσότερες από πέντε δεκαετίες, με ένα κιθαριστικό σόλο στο “Death wake”.
Τον Jørn Lande αρκετοί από εμάς γνωρίσαμε μέσα από το ομώνυμο ντεμπούτο των ARK το 2000, ανακαλύπτοντας μια σπουδαία φωνή που συνδύαζε τις χροιές των Ronnie James Dio και David Coverdale και στη συνέχεια έμελλε να αφήσει το στίγμα της μέσα από ένα εντυπωσιακό σύνολο συνεργασιών. Η παρουσία του προσδίδει στη νέα δουλειά του Iommi έναν εντονότερο hard rock χαρακτήρα και μια διακριτική επική διάσταση, χωρίς να αλλοιώνει τη χαρακτηριστική βαρύτητα των συνθέσεων, ενώ η συμβολή του δεν περιορίζεται στα φωνητικά, καθώς συμμετέχει και στη σύνθεση των οκτώ τραγουδιών, αναλαμβάνοντας τις μελωδικές γραμμές και τους στίχους.
Μουσικά το “From the dark” παραπέμπει αρκετά στον ήχο των BLACK SABBATH όπως αυτός μετεξελίχθηκε από τη δεκαετία του ’80 και έπειτα, όταν η αρχέγονη βαρύτητα των πρώτων χρόνων άρχισε να αποκτά μια πιο καθαρόαιμη heavy metal μορφή, με τις χαρακτηριστικές heavy κιθάρες, τις σκοτεινές μελωδίες και τις εναλλαγές ανάμεσα στα αργόσυρτα και τα περισσότερο δυναμικά μέρη να βρίσκονται στο επίκεντρο, διατηρώντας παράλληλα έναν σύγχρονο χαρακτήρα που στην περίπτωση του Iommi δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη. Όταν τα riff σου μεταλαμπαδεύονται από γενιά σε γενιά, εξακολουθώντας να επηρεάζουν μουσικούς διαφορετικών δεκαετιών, δύσκολα μπορεί κανείς να σε θεωρήσει ξεπερασμένο. Η παρουσία του Lande ενισχύει ακόμη περισσότερο τις αναφορές στην περίοδο του Ronnie James Dio, με το άλμπουμ να μοιάζει κατά κάποιον τρόπο περισσότερο με φυσική συνέχεια του “The devil you know” των HEAVEN & HELL παρά του “13” των BLACK SABBATH, αν και δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος να επιχειρούμε κάθε φορά να τοποθετήσουμε το έργο του Iommi σε συγκεκριμένα μουσικά καλούπια.
Με αφορμή πάντως αυτή την κυκλοφορία, θεωρώ πως μουσικοί όπως ο Tony Iommi και ο Geezer Butler, που κατά καιρούς έχουν αναφερθεί σε ακυκλοφόρητο υλικό ή συνθέσεις που δεν έχουν ακόμη ηχογραφηθεί, καλό θα ήταν να αρχίσουν να τα μοιράζονται με το κοινό, τόσο γιατί εξακολουθούμε να τρεφόμαστε από τη μουσική τους όσο και γιατί θα ήταν κρίμα να παραμείνουν όλα αυτά για πάντα στο συρτάρι. Σε κάθε περίπτωση, σε ό,τι αφορά το “From the dark”, από τη στιγμή που τα τιτάνια riff του Iommi κάνουν αισθητή την παρουσία τους στο μεγαλύτερο μέρος του άλμπουμ, προσωπικά δεν χρειάζομαι πολλά περισσότερα για να μείνω ικανοποιημένος.
8 / 10
Κώστας Αλατάς
Λαμβάνοντας ως αξίωμα ότι είναι μηδαμινές οι περιπτώσεις που οι μεταγενέστερες δουλειές αγαπημένων καλλιτεχνών προσεγγίζουν έστω και στο ελάχιστο την ποιότητα των πρώιμων και κλασικών στην συνείδηση των περισσοτέρων εξ ημών, η είδηση πως ο Tony Iommi ετοιμάζει προσωπικό άλμπουμ δεν φάνταζε και η δελεαστικότερη προοπτική για ακρόαση μέσα στην χρονιά που διανύουμε. Με δεδομένα τα σοβαρότατα προβλήματα υγείας και πλησιάζοντας με ταχείς ρυθμούς τα 80 του χρόνια, θα στοιχημάτιζα πως ο riffmaster θα κυκλοφορούσε ένα τίμιο μεν υλικό που πολύ δύσκολα, όμως, θα κατόρθωνε να αποσπούσε την προσοχή της μεταλλικής κοινότητας. Αντ’ αυτού, το “From the dark” συνιστά την πλέον ευχάριστη/απρόσμενη έκπληξη του 2026 μετά την “παλινόρθωση” των συμπατριωτών του και πνευματικών του τέκνων doomάδων WARNING (το “T” των δικών μας MOTHER OF MILLIONS δεν ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία μιας και είναι εκτός συναγωνισμού).
Είναι ηλίου φαεινότερο πως ότι ακούμε στο “FTD” θα μπορούσε κάλλιστα να είχε γραφτεί για να το ερμηνεύσει τόσο ο τεράστιος Ronnie James Dio (RIP) όσο και ο Tony Martin. Τα πάντα παραπέμπουν και στους δύο. Ο επόμενος στην σειρά που διαθέτει ένα σημαντικό μέρος από το ταλέντο και τα πλουσιοπάροχα χαρίσματα των προαναφερθέντων ερμηνευτών, δεν είναι άλλος από τον Jorn Lande. Δεν προτίθεμαι να αραδιάσω τα πεπραγμένα του εξαιρετικού Νορβηγού τραγουδιστή και συνθέτη, απλά για την οικονομία της συζήτησης, η μίξη Dio/Coverdale της χροιάς του και με γνώμονα ότι ο Iommi είχε επιδιώξει στο παρελθόν να συνεργαστεί με τον τελευταίο, αποτελεί μία πρώτη σοβαρή προσέγγιση για το πως επιλέχθηκε o Lande. Αφήνω στην άκρη την ομολογουμένως θαυμάσια παραγωγή (αλίμονο!) και τις πολύ δυνατές ερμηνείες των υπολοίπων μελών (η Becky Baldwin στο μπάσο και ο Karl Brazil στα τύμπανα), προκειμένου να σταθούμε στην ουσία των συνθέσεων που φέρουν και την υπογραφή του JL που έχει αναλάβει και το στιχουργικό υπόβαθρο.
Κι εδώ έρχεται το απόλυτο σοκ! Αν εξαιρέσουμε τα ικανοποιητικότατα up tempo “World alone”, “Return of the arbalist”, οι υπόλοιπες έξι συνθέσεις είναι βουτηγμένες σε ένα πλήρως ελκυστικό πέπλο doom & gloom ύφους, με το σκοτάδι και τον λυρισμό να βαδίζουν χέρι χέρι, αναγάγοντας την εμπειρία μοναδική, την σαγηνευτική κιθάρα του Iommi να δημιουργεί όλες τις κατάλληλες προυποθέσεις ώστε ο Lande να ξεδιπλώσει την αδιαμφιβήτητη θεατρικότητα της φωνής του… Οι αρχικοί προβληματισμοί έχουν πάει ήδη περίπατο και η άνευ όρων παράδοση στην μαγεία των “Over the violent sun”, “Black times”, “Beyond the dead”, “Stormwatcher”, “Death wake” και “Legacy” μονόδρομος… Δυσκολεύομαι αφάνταστα να περιγράψω τα συναισθήματα που με κατέκλυσαν στην ακρόαση τους, ομολογώ πως δεν περίμενα επ’ ουδενί να με επισκεφθούν εκ νέου όλα εκείνα τα αλησμόνητα vibes του μακρινού παρελθόντος. Σε κατάσταση απόλυτης ηχητικής μέθης και γνωρίζοντας εκ προοιμίου πως τα γραφόμενα μου δεν σκοπεύουν να αποκρύψουν όλα όσα νιώθω κάθε φορά που ο Iommi βρίσκεται σε διαδικασία συγγραφής νέου υλικού, θα δηλώσω ευθαρσώς πως αν παρ’ ελπίδα το “From the dark” αποτελέσει την στερνή ηχογράφηση του ανθρώπου που γέννησε το heavy metal, ο επίλογος θα είναι γραμμένος με ολόχρυσα γράμματα. Κατάθεση ψυχής από την απόλυτη persona της μουσικής μας…
8,5 / 10
Γρηγόρης Μπαξεβανίδης
O Tony Iommi επιστρέφει στα δισκογραφικά πράγματα με μια καινούργια κυκλοφορία. Ο άνθρωπος που δημιούργησε το heavy metal μέσα από τα riffs του, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει τίποτα και σε κανένα πλέον, νοιώθει την ανάγκη να εκφραστεί με καινούργια μουσική και το πραγματοποιεί με ένα προσωπικό δίσκο κάτω από το όνομά του.
21 χρόνια είχε να κυκλοφορήσει προσωπικός δίσκος του Ιommi και για να γίνει πιο κατανοητό και ξεκάθαρό, συνεργάζεται με φρέσκους μουσικούς που δεν είχε συνεργαστεί στο παρελθόν μαζί τους. Ο Νορβηγός Jorn Lande αναλαμβάνει τα φωνητικά καθώς και την συγγραφή του στιχουργικού περιεχομένου του δίσκου, το rhythm section αναλαμβάνουν οι Becky Baldwin (FURY, MERCYFUL FATE) και Karl Brazil (FEEDER, session-ας) ενώ στα πλήκτρα βρίσκουμε τoν Mike Exeter (HALFORD, IOMMI, JUDAS PRIEST, HEAVEN & HELL).
Το καλό με αυτό τον δίσκο είναι ότι ακούγοντάς το δεν σου δίνει την αίσθηση ενός παρωχημένου πράγματος, παρόλο που τα συστατικά που χρησιμοποίει ο Iommi στον δίσκο δεν είναι καινούργια. Αλίμονο, για τον Tony Iommi πρόκειται, τον άρχοντα των μεταλλικών riffs, πως θα μπορούσε ένα γίνει κάτι διαφορετικό. Ωστόσο η σύγχρονη παραγωγή καταφέρνει να φέρει τον δίσκο στο σήμερα. Ιδιαίτερη μνεία νομίζω αξίζει να γίνει για την κρυστάλλινη ερμηνεία του Lande στον δίσκο. Το μεγάλο του φωνητικό εύρος καθώς και η δύναμη και η τραχύτητα που ερμηνεύει τις συνθέσεις μπορεί να θυμίζουν τον μεγάλο Dio σε αρκετά σημεία αλλά εδώ κάνει τέτοιες ερμηνείες που ακόμα και ο πιο δύσπιστος μπορεί να καταλάβει τις τεράστιες δυνατότητες του και την δυναμική του. Ο Lande “εκμεταλλεύεται” το τοπίο που του “στρώνει” ο Iommi και προχωρά σε ένα κρεσέντο ερμηνειών, που στους πιο αδαής με το παρελθόν του τραγουδιστή μπορεί να φαντάζει σαν άθλος. Οι περισσότεροι όμως γνωρίζουμε ότι ο τύπος είναι μια κατηγορία από μόνος του και είναι ευτύχημα που μπορούμε να τον απολαμβάνουμε σε αυτό το line up και σε αυτό τον δίσκο.
Ας πάμε και στα κομμάτια όμως. Το πρώτο single “World alone” έχει μια πιο hard rock διάθεση και όπως δεν με είχε ικανοποιήσει από την αρχή που κυκλοφόρησε σαν single, έτσι και τώρα θεωρώ ότι είναι το πιο αδύναμο κομμάτι του δίσκου. Αντιθέτως, το δεύτερο single “Stormwatcher” έβαλε τα πράγματα στην θέση τους από την αρχή. Ένα riff – μπετόν αρμέ, μια δραματική ερμηνεία από τον Lande και ένα λυρικό solo κάπου στην μέση μας προσγειώνουν όμορφα στο Iommi-κό σύμπαν του “From the dark”. To εναρκτήριο “Over the violet sun” με το χαρακτηριστικό riffing και την επική ερμηνεία σε εισάγει κατευθείαν στο τι πρόκειται να ακούσεις τα επόμενα σαράντα και κάτι λεπτά. Ξεχωρίζω επίσης λίγο περισσότερο το “Βeyond the dead” με τον αργόσυρτο επικό doom ρυθμό του και αναλογίζομαι ακούγοντας το όλη την epic doom σχολή που έχει κτισθεί από τα μαγικά χέρια του μεγάλου αυτού κιθαρίστα.
Το “Black times” είναι ένα πολύ καλό doom κομμάτι, στο εξαιρετικό σκοτεινό “Death wake” συμμετέχει και ο Brian May, οι ταχύτητες ανεβαίνουν στο “Return of the arbalist” που είναι πιο ρυθμικό και λιγότερο σκοτεινό. Το επτάλεπτο “Legacy” που κλείνει τον δίσκο είναι ένα μελαγχολικό πένθιμο αριστούργημα με ογκώδη riffs και με χαρακτηριστικές αρμονίες που αν και δεν έχω τους στίχους, είναι αυτοβιογραφικό κομμάτι για τον Iοmmi. Ο ίδιος αναλογίζεται την μουσική κληρονομιά που δημιούργησε με τους SABBATH και αν τελικά είναι η τελευταία του (γεγονός που απευχόμαστε), αποδεικνύει ότι μπορεί ακόμα να κυριαρχεί στο μουσικό πεδίο που ο ίδιος δημιούργησε.
Βοηθάει το γεγονός στην συνολική ακρόαση ότι ο δίσκος αποτελείται από οκτώ κομμάτια και συνολικά 42 λεπτά μουσικής, αποφεύγει να κουράσει, απολαμβάνεται γρήγορα και ευχάριστα, δεν διαθέτει fillers και συνολικά σου βγάζει την αίσθηση ότι αποτελεί μια δουλειά ενός ολοκληρωμένου σχήματος και όχι μια solo δουλειά ενός καλλιτέχνη. Τόσο συνεκτικά είναι όλα τοποθετημένα στον δίσκο αυτόν.
Μπράβο του επίσης που καταφέρνει στα 78 του χρόνια να παραμένει όχι μόνο δραστήριος αλλά και με φρέσκες ιδέες που μπορεί να θυμίζουν το παρελθόν του όμως δεν μυρίζουν με τίποτα ναφθαλίνη. Αν μπορούσε να κυκλοφορήσει κάτω από το όνομα των SABBATH, το “From the dark” θα ήταν ένας άξιος διάδοχος της Tony Martin εποχής. Ο μεγαλύτερος riff master του heavy metal μας προσφέρει νέα σπουδαία μουσική να ακούσουμε και εμείς το μόνο που οφείλουμε να κάνουμε είναι να αποδεχτούμε αυτό το δώρο.
8 / 10
Γιάννης Παπαευθυμίου
Όταν ένας μουσικός λογίζεται επαγγελματίας για πάνω από 56 χρόνια, δεν μπορεί να μείνει καλλιτεχνικά αδρανής σε κανένα χρονικό σημείο της ζωής του, αφού για τον ίδιο, η μουσική αποτελεί πέραν του βιοποριστικού, και μια πηγή άντλησης της εσωτερικής φρεσκάδας που χρειάζεται και πρέπει να υπάρχει/έχει για την ψυχική και σωματική του υγεία. Όταν δε αυτός ο μουσικός είναι ο Tony Iommi, ο άνθρωπος που μαζί με τα υπόλοιπα μέλη των BLACK SABBATH ξεκίνησαν να γεμίζουν με νότες τις λέξεις “heavy metal”, τότε είναι γνωστό το πόσο ενεργός είναι.
Όταν μαθεύτηκε ότι θα κυκλοφορήσει την νέα προσωπική δουλειά του, δεν σας κρύβω ότι είχα, όπως και εκατομμύρια άλλοι φαντάζομαι, υπέρμετρη περιέργεια για το τελικό αποτέλεσμα. Θεωρώ πως όταν τέτοιοι μουσικοί αποφασίζουν να κάνουν ένα καινούργιο δισκογραφικό βήμα, υπάρχει ένα μικρό ρίσκο, αφού ένα λιγότερα καλό αποτέλεσμα, πέρα της στεναχώριας που μπορεί να προκαλέσει στο κοινό, ίσως βλάψει και ελαφρώς την εικόνα του καλλιτέχνη. Από την άλλη βέβαια , όταν αυτός είναι ο Iommi, δεν νομίζω να θέλει ή χρειάζεται να αποδείξει την όποια αξία του, αφού αυτή θα παραμείνει για πάντα αναλλοίωτη στο χρόνο. Το σίγουρο είναι το νέο του πόνημα που θα δει το φως της δημοσιότητας σε λίγες μέρες, θα εγείρει συζητήσεις.
Οι οιωνοί ευτυχώς ήταν καλοί, αφού προσωπικά αν με το “World alone” χάρηκα αρκετά, με το “Stormwatcher” ενθουσιάστηκα πάρα πολύ, αφού σε σύνολο, είναι ένα πολύ ωραίο δείγμα γραφής από δυο μουσικούς αναγνωρισμένης αξίας που έχουν αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα τους στην δισκογραφία, τον Tony Iommi και τον Jorn Lande. Έτσι το ενδιαφέρον και η προσμονή ακρόασης σε συνδυασμό με την περιέργεια για το τελικό αποτέλεσμα του άλμπουμ, υπήρχαν σε τεράστιο βαθμό πριν την ακρόαση. Ευτυχώς μετά από αρκετές, το “From the dark”, δεν νομίζω ότι αφήνει ενστάσεις ως προς το τι προσφέρει στον οπαδό. Καταρχήν αν σας άρεσαν τα τραγούδια που προϋπάντησαν το άλμπουμ, τότε και τα υπόλοιπα που εμπεριέχονται θα σας δώσουν το ίδια συναισθήματα. Αν πάλι είστε λίγο στη μέση και δεν έχετε ακόμα βγάλει τελική απόφαση, ακούστε με περίσσια χαρά την νέα δουλειά, και όταν το κάνετε, η πλάστιγγα θα γείρει σίγουρα προς την πλευρά της πλήρους ικανοποίησης.
Ως προς την δομή σύνθεσης των τραγουδιών, δεν υπάρχουν και πολλές ηχητικές και συνθετικές διαφορές ή διαφοροποιήσεις σε όλο το δίσκο, από τα δυο τραγούδια που έχουν γίνει ήδη γνωστά. Προσωπικά, από την μια «βρήκα» διάχυτο το μουσικό ύφος και στυλ της μοναδικής δουλειάς των HEAVEN AND HELL “The devil you know”, ή και του “13” των BLACK SABBATH, και από την άλλη την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που υπήρχε στα άλμπουμ που συμμετείχε ο Dio, κυρίως, και τα πρώτα δυο του Tony Martin, χωρίς να υπάρχει, δυστυχώς, το ίδιο τόσο υψηλό συνθετικό επίπεδο. Έχει γίνει όμως τόσο προσεγμένα καλή δουλειά, που δεν είναι δίκαιο να αναπολείς ή να συγκρίνεις το παρελθόν.
Σε κάθε τραγούδι είναι μπολιασμένα αυτά τα μοναδικά, αυθεντικά, «διαβολικά» riffs του Iommi, που θα αποτελούν για πάντα το σήμα κατατεθέν του, ως το πως ηχούν οι συνθέσεις των τελευταίων ετών. Έχει γίνει ένας σχετικά σωστός καταμερισμός στο tempo που έχει επιλεγεί σε κάθε σύνθεση, με κάποιες να «κυλάνε» σε ένα συγκεκριμένο ηχητικό μοτίβο, και κάποιες άλλες να το αλλάζουν ενδιάμεσα. Έτσι τα αργά, doom, σε κάποια σημεία κάπως επικά μέρη, «δένουν» αρμονικά με τις πιο γρήγορες στιγμές που θα σου ανεβάσουν άμεσα την αδρεναλίνη. Ακόμα όμως και τα τραγούδια που κινούνται σε «πένθιμα» ηχητικά μονοπάτια, έχουν μια έντονη δυναμική ορμή που σε παρασύρει στο διάβα της, και δεν θα σε αφήσει να ασχοληθείς με κάτι άλλο. Έτσι είναι πολλές οι στιγμές που θα μείνεις άναυδος, όχι επειδή αυτό που ακούς είναι κάτι πρωτότυπο, αλλά γιατί είναι παιγμένο και αποδομένο με τέτοια μαεστρία, που θα αναφωνήσεις με χαρά για το τελικό αποτέλεσμα. Από το εναρκτήριο “Over the violent sun” μέχρι και το επιβλητικό “Legacy” που «κλείνει» το δίσκο, ότι ακούς είναι ωδή στο “Tony Iommi’s heavy metal”.
Θεωρώ πολύ πετυχημένη την επιλογή του Lande πίσω από το μικρόφωνο αφού οι νότες του Iommi δένουν πολύ αρμονικά με τέτοιες φωνές τραγουδιστών που με την ερμηνεία τους, δίνουν αφενός άμεσα το στίγμα τους, αφετέρου όταν ακούς τις συνθέσεις, θες να κλείσεις τα μάτια και να δημιουργήσεις εικόνες που θα έχουν τα τραγούδια, όντας το κατάλληλο soundtrack. Όσοι έχετε ακούσει τον Lande, σε κάποια παλιότερη κυκλοφορία του, θα συναντήσετε το ίδιο αποτέλεσμα, ενώ αν δεν έχετε ασχοληθεί μαζί του, θα ακούσετε έναν τραγουδιστή ο οποίος εξαιτίας της ερμηνείας το, νομίζεις ότι θα βγάλει τα σωθικά του από το μικρόφωνο.
Παρόλο που στο “From the dark”, δεν υπάρχουν τραγούδια-κράχτες, όπως πάρα πολλά που έχει γράψει ο Iommi στην καριέρα του, όλη η δουλειά ακούγεται μονομιάς από την αρχή μέχρι το τέλος, χωρίς να θέλεις να πατήσεις το stop, αφού κάθε σημείο της έχει μια αρμονική συνοχή και ροή, χωρίς κανένα ξένο η παράταιρο μέρος, με την παραγωγή στις συνθέσεις να αποτελεί έναν άμεσο σύμμαχο. Τραγούδια που κάθε ένα, έχει αρχή μέση και τέλος, και ακούγονται το ίδιο όμορφα είτε μόνα τους είτε στο γενικό σύνολο. Το άλμπουμ δεν είναι απλά μια κυκλοφορία αλλά ένα καλλιτεχνικό γεγονός που θα μας απασχολήσει για πάρα πολύ καιρό ή και χρόνια.
8,5 / 10
Θοδωρής Μηνιάτης
Καμία απολύτως εισαγωγή δεν χρειάζεται να κάνουμε όταν πρόκειται για τον Tony Iommi. Ούτε καν να χρησιμοποιήσουμε βαρύγδουπους (αλλά τόσο αληθινούς) χαρακτηρισμούς για έναν άνθρωπο από τον οποίο ξεκίνησε ένας ολόκληρος ήχος ενώ ο ίδιος συνεχίζει να επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο ύστερα από 56 και πλέον χρόνια. Γνωστά αλλά και απίστευτα πράγματα μαζί. Το γεγονός ότι ο εμβληματικός κιθαρίστας αποφάσισε στα 78 του να ξαναμπεί στο studio και να κυκλοφορήσει ένα ακόμη δίσκο με original υλικό είναι από μόνο του αξιοθαύμαστο και να σας πω την αλήθεια η οποιαδήποτε κριτική και αξιολόγηση του μάλλον περνάει σε δεύτερη μοίρα αφού η δυναμική και μόνο του ονόματος “Iommi” ρίχνει μία τεράστια, επιβλητική σκιά πάνω στα πάντα.
Πάντως θέλω να είμαι ακριβής στα λόγια μου αλλά και σε αυτά που αισθάνθηκα ακούγοντας πολλές φορές το νέο δίσκο. Ναι, εμπεριέχει όλα αυτά τα κιθαριστικά riffs και την ατμόσφαιρα που γνωρίζουμε και περιμένουμε από τον Iommi. Ναι, υπάρχουν ιδέες (π.χ. σε κομμάτια όπως το “Stormwatcher” και “Legacy”) που μονάχα ένας κιθαρίστας του βεληνεκούς του Iommi θα μπορούσε να σκαρφιστεί με την εξάχορδη θεά. Ναι, ο Jorn Lande ερμηνεύει άψογα τις συνθέσεις. Αλλά…και εδώ ξεκινάει η ουσία, τα τραγούδια αυτά καθαυτά είναι στη συντριπτική πλειονότητα τους μάλλον generic ενώ δεν μου αρέσει καθόλου το μοντέρνο ύφος που επιλέγει στην -ογκώδη, κατά τα άλλα- παραγωγή ο Iommi. Επιπλέον αυτές οι αργόσυρτες συνθέσεις που παραπέμπουν πότε στο “The devil you know” και πότε στο “Dehumanizer” ναι μεν χαρακτηρίζουν τον trademark ήχο του Iommi αλλά λείπουν τόσο πολύ οι γρήγορες εξάρσεις που θα έδιναν μία μεγαλύτερη ποικιλία στο δίσκο. Τέλος, φαντάζομαι ότι όλοι οι οπαδοί των SABBATH θα περίμεναν να δουν τον Tony Martin να βρίσκεται πίσω από το μικρόφωνο. Για μένα είναι μια χαμένη ευκαιρία μιας και ο δίσκος θα αποκτούσε μία επιπλέον αύρα ποιότητας χωρίς αυτό να άλλαζε δραστικά την αξιολόγηση αλλά όπως και να το κάνουμε o Tony Martin «κουμπώνει» περισσότερο με τον Iommi ενώ υπάρχει φυσικά και το πρότερο, ένδοξο παρελθόν. Επαναλαμβάνω όμως ότι ο Jorn είναι εξαιρετικός και το πρόβλημα έγκειται περισσότερο σε όλα τα προαναφερθέντα.
Προφανώς και θα βάλουμε θετικό πρόσημο στο “From the dark” αλλά προσωπικά θα ήθελα να ακούσω και καλύτερες συνθέσεις αλλά κυρίως πιο up-tempo κομμάτια επενδυμένα με μία πιο old-school παραγωγή.
7 / 10
Σάκης Νίκας
Ο Tony Iommi, ο αιώνιος άρχων των riffs, το θρυλικό «μουστάκι», μας έχει δώσει μουσική ευδαιμονία για δέκα ζωές. Κι όπως ισχύει με όλους τους (πολύ) μεγάλους, σε ηλικία και αξία, καλλιτέχνες που προσδιόρισαν το hard rock και το heavy metal, έτσι και από αυτόν, δεν περιμένω πλέον τίποτα παρά αξιοπρέπεια. Να μη γίνεται καρικατούρα του εαυτού του και να μη δίνει λαβές για αρνητικά σχόλια. Με το “From the dark” το πετυχαίνει, ωστόσο δεν αποφεύγει τις γκέλες.
Τι περίμενα και τι μου ήρθε; Περίμενα ένα άλμπουμ που να έχει (προφανώς) ηχητικές επιρροές τόσο από το “Fused” όσο και από το “The devil you know” και παράλληλα κάτι, έντονο όμως, από όλα τα SABBATH άλμπουμ της περιόδου 1981-1994. Και μου ήρθαν τραγούδια που θα μπορούσαν να βρίσκονται σε κάποιο από τα πρόσφατα CANDLEMASS άλμπουμ ή/και να τα έχουν γράψει οι AVATARIUM, με παρούσα ορισμένη από την ατμόσφαιρα του “Cross purposes”. Εχμ… ok.
Περίμενα οπωσδήποτε Tony Martin και Glenn Hughes στα φωνητικά, μου ήρθε μοναχούλης του ο Jorn Lande. Εξαιρετικός και πάλι, παραμένει φωνάρα δε λέω και είναι εκνευριστικό το γεγονός ότι μάλλον δε θα καταλάβει ποτέ πόσο σπατάλησε το τεράστιο, απίστευτο ταλέντο του όλα αυτά τα χρόνια, τραγουδώντας δω κι εκεί μόνο για το «μαρούλι». Μα οι Tony Martin και Glenn Hughes, ή έστω εις εξ αυτών, ΕΠΡΕΠΕ να είναι παρόντες. Το επιτάσσει, επιβάλει η Ιστορία.
Περίμενα ένα βαρβάτο rhythm section. Έκανα και κάποιες άκρως ηδονικές σκέψεις περί Geezer/Murray/Appice/Rondinell, δεν το κρύβω. Αντί αυτού, μου ήρθαν η (κούκλα) Becky Baldwin (μπράβο σε όσους την έμαθαν από τους FURY και όχι από τους MERCYFUL FATE) στο μπάσο και ο άγνωστος Karl Brazil στα τύμπανα. Ικανότατοι μουσικοί (για την Becky το ξέρω, για τον Karl το υποθέτω, αφού τον διάλεξε ο Iommi), που όμως έχουν μοναχά μια διακριτική (!) παρουσία και απλά κάνουν, πλην κάποιων ξεσπασμάτων τύπου “Return of the arbalist”, σωστά τη δουλειά τους. «Είναι αυτό το ζητούμενο;», νούμερο 1.
Τα παραπάνω για άλλους μπορεί να περνούν στα «ψιλά», για μένα όμως έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί το τελικό αποτέλεσμα ακούγεται πολύ λιγότερο σαν το solo project του αρχηγού των BLACK SABBATH και πολύ περισσότερο σαν ένας αξιόλογος δίσκος ενός οποιουδήποτε αναλόγως αξιόλογου doom metal συγκροτήματος, που έχει τις σωστές επιρροές. «Είναι αυτό το ζητούμενο;», νούμερο 2.
Σαφώς και στέκει άνω του μέσου όρου συνθετικά το “From the dark”, δεν είναι κακό. Έχει μάλιστα και 2-3 πραγματικά πολύ καλές στιγμές. Αλλά ας μη γελιόμαστε, είναι ΤΟΣΟ καλό που αν το είχαν κυκλοφορήσει οι CANDLEMASS, τώρα θα μιλούσαμε για «το ντεφορμάρισμα του Leif». Στον αντίποδα, αν είχε βγει υπό την ταμπέλα των BLACK SABBATH/HEAVEN AND HELL, θα μετρούσαμε χεσμένα βρακιά από τη χαρά του κόσμου. Ή θα συνέβαινε το ίδιο, αν συμμετείχαν τα ονόματα που ανέφερα. Τα άτιμα τα ονόματα, που κάνουν τον κόσμο να βλέπει και όχι να ακούει μουσική…
Το “Over the violent sun”, το “Stormwatcher” και το “Legacy” (έκπληξη το ακουστικό του σημείο) είναι μάλλον οι καλύτερες στιγμές του “From the dark”, η παραγωγή είναι εντυπωσιακή και σίγουρα, αν ποτέ παρουσιαστεί αυτό το υλικό επί σκηνής, μαζί με κλασσικά «Σαββατιάτικα» τραγούδια (ΟΧΙ εποχής Ozzy, δε μας λείπει ένα “N.I.B”, ένα “Headless Cross” μας λείπει), θα γιγαντωθεί. Μέχρι όμως να συμβεί αυτό, εμείς δίσκο ακούμε και δίσκο πρέπει να κρίνουμε. Απογοήτευση; Δεν ξέρω, το έχω ακούσει μόνον καμιά 15αριά φορές, άστο να ωριμάσει καλά μέσα μου και θα σου πω τότε.
7 / 10
Δημήτρης Τσέλλος
