>
Κάτι δίσκοι σαν αυτόν εδώ, υπάρχουν για να μου θυμίζουν γιατί ΛΑΤΡΕΥΩ κάποιες μπάντες, ασχέτως πόσο μου αρέσει η πορεία τους, κάποια άλμπουμ, οτιδήποτε. Γιατί έφαγα ΚΟΛΛΗΜΑ από μικρός.
Τα «παιδιά» από τη Φινλανδία, έχουν το κουσούρι να κάνουν «κύκλους» στη δισκογραφία τους. Όχι εκείνους που έβλεπε ο αγαπητός καλτ μαθητής των 90s, αλλά ποιοτικούς. Με τα σερί, δεν τα πάνε πολύ καλά, αφού για κάθε «δισκάρα» που θα βγάλουν, θα υπάρξουν 2-3 δίσκοι πιο συζητήσιμοι ποιοτικά (όχι αναγκαστικά κακοί ή μέτριοι, αλλά με εμφανή διαφορά επιπέδου). Πάρτε ας πούμε το “Eclipse’. Kατηγορία: Δισκάρα. Μετά, “Silent waters” (εξίσου δισκάρα) και μετά ένα τρίο που είχε τις πολύ καλές και τις λιγότερο καλές στιγμές του, αλλά δεν πλησίαζε αυτά τα δύο. Ώσπου ήρθε το “Under the red cloud” (δισκάρα) και πάμε πάλι μετά ακόμη μία τριάδα, χαμηλότερης δυναμικής. Το επίσης χαρακτηριστικό, είναι ότι η εκάστοτε «δισκάρα», καθορίζει και την ηχητική πορεία της μπάντας για 2-3 (σίγουρα) άλμπουμ. Και ότι μετά από το λιγότερο καλό άλμπουμ της κάθε «ομάδας», έβγαινε η νέα δισκάρα. Παρεμπιπτόντως, αυτό με κάνει να ελπίζω για το επόμενο πόνημα των παιδιών, ότι θα είναι δισκάρα.
Όλα αυτά, δεν ισχύουν όμως το ίδιο στην πρώιμη εποχή των AMORPHIS. Όχι γιατί έβγαζαν μόνο «δισκάρες» (το “Karelian…” δεν είναι τέτοια, ασχέτως που το αγαπάμε τα μάλα), αλλά γιατί μέχρι και το άλμπουμ για το οποίο θα μιλήσουμε και παραλογίζομαι τόση ώρα, η μουσικότητά τους, η εξέλιξη, η αλλαγή και η έκπληξη σε κάθε νέο δίσκο, ήταν το απόλυτο χαρακτηριστικό τους. “Karelian…”, “Tales…”, “Elegy”, “Tuonela”, μία τετράδα με τρεις δισκάρες και ένα καλό και αγαπημένο, που ταυτόχρονα είναι 4 διαφορετικές ηχητικές προτάσεις.
“Tuonela” λοιπόν (ο κάτω κόσμος στα Φινλανδικά), ετών 27, παρακαλώ, πλέον. Pasi Koskinen με «λευκή επιταγή», την οποία είχε κερδίσει τότε, μία παρέα νέων ανθρώπων με τρομερή όρεξη για πειραματισμό και εξέλιξη, αλλά πάνω από όλα, με κανένα στεγανό και χωρίς να θέλουν να παίξουν όπως οι επιρροές τους, απλά να τις ανακατεύουν με τις δικές τους, παντελώς προσωπικές αναζητήσεις. Ο Pasi εδώ προσφέρει ακόμα περισσότερα καθαρά φωνητικά για πρώτη φορά σε τέτοιο βαθμό στο σχήμα, και καλά κάνει, γιατί αυτό ταίριαζε απόλυτα στο ύφος του δίσκου. Από τότε, μέχρι και τώρα, το “Tuonela” είναι λατρεμένο. Δεν ήταν και δεν είναι ΤΟ αγαπημένο μου άλμπουμ τους, αλλά κοιτώντας ως και σήμερα, νομίζω πως η θέση του στην 5άδα των δίσκων της μπάντας, είναι αδιαμφισβήτητη. Προσωπικά είναι 1000% εκεί, υποκειμενικά όμως επίσης, θεωρώ πως ισχύει το ίδιο.
Μία σημαντική διαφοροποίηση στον ήχο της μπάντας, έχει να κάνει με τον Santeri Kallio, o oποίος ντεμπουτάρει εδώ στα πλήκτρα του σχήματος, αφού είχε περάσει κάποιο διάστημα ως session. Σε σχέση με τους προκατόχους του, Kasper Martenson και Kim Rantala, ο Kallio φέρνει ένα διαφορετικό τρόπο χρήσης των πλήκτρων στη μπάντα. Ναι, είναι ακόμα βασικό στοιχείο, έχουν την ψυχεδέλεια που είχαν πάντα, όμως είναι ακόμα περισσότερο «μέσα» στη μουσική και στήριξη και όχι πιο μπροστά. Πιο μεστά. Αυτό, σε συνδυασμό με την πιο ψυχεδελική γραμμή στις κιθάρες, οι οποίες είναι ακόμα περισσότερο το βασικό όργανο στη μπάντα και η στήριξη της μουσικής της, αλλά και την ανάθεση για την παραγωγή για πρώτη φορά στον Simon Eferney (ο οποίος είχε δουλέψει ήδη με μπάντες όπως οι CROWBAR, PARADISE LOST, CANCER και DIAMOND HEAD), δημιουργούν ένα πόνημα που στην ουσία τους «ανάγκασε» για πρώτη φορά, να το ακολουθήσουν σε πολύ μεγάλο βαθμό στα δύο επόμενα άλμπουμ τους, “Am universum” και το ακατανόμαστο. Το λες και turning point (είναι και της μπασκετικής μοδός τώρα).
Υπέροχο άλμπουμ το “Tuonela”, γεμάτο κομματάρες, προσωπικά χωρίς μισό filler, πράγμα που κάνει την κατάταξη ειλικρινά δύσκολη. Νομίζω ο μόνος τρόπος να το ταξινομήσω, είναι με τη λογική του κομματιού που θα έβαζα πιο σπάνια να ακούσω αν ήταν να ακούσω ΜΟΝΟ ένα από το δίσκο. Γιατί η αλήθεια είναι, πως συνήθως, για ένα πάω και με όλο καταλήγω.
The “Tuonela” countdown:
- “Shining” (04:25)
Χωρίς να το υποτιμάω, αφού σε άλλους δίσκους AMORPHIS θα ήταν σε υψηλότερη θέση, για το “Tuonela”, νομίζω το “Shining” είναι αυτό που λες «πώς να βάλεις κάποιο άλλο στην άχαρη αυτή θέση». Δεν τρελαινόμουν τότε, δεν τρελαίνομαι τώρα και ειλικρινά είναι το μόνο σίγουρο κομμάτι αυτής της δεκάδας. Όλα τα στοιχεία τα έχει, αλλά στα υπόλοιπα σε πολύ καλύτερο βαθμό.
- “Rusty moon” (04:55)
Kαι αυτό ήταν στα στάνταρ για να λέμε αλήθειες. Πάντα προσωπικά μιλάμε άλλωστε. Με χαλάει; Ε όχι δα! Mid tempο, λυρικότατο, ψυχεδελικό και folky, ωραίες μελωδίες, ωραία ατμόσφαιρα, αντιστοίχως όμως όπως και στο “Shining”, o δίσκος έχει αντίστοιχα πολύ καλύτερα. Ατύχησε και αυτό και μπήκε εδώ. Τι να του κάνω!
- “Nightfall” (03:53)
Θα αποφύγω τα «με βαριά καρδιά», γιατί ισχύει για όλα τα κομμάτια, πλην του “Shining”, ειλικρινά. Θα το χρησιμοποιήσω μόνο εδώ, για το κομμάτι που κάνει την αρχή του κακού. Με βαριά καρδιά λοιπόν, “Nightfall”. Groove-άτο, με τις εναλλαγές του σε ένταση και τέμπο, μια χαρά όλα και τα πλήκτρα να δίνουν το αλατοπίπερο όπου βγαίνουν μπροστά και ένα υπέροχο lead. Αλλά.
- “Morning star” (03:52)
Παράξενο που τα νούμερο 2 και 3 του δίσκου είναι εδώ, πάλι 2 και 3 αλλά από την ανάποδη, αλλά τι να κάνω. Οι AMORPHIS συναντάνε λίγο και τους SPIRITUAL BEGGARS εδώ στην αρχή, τα πλήκτρα σολάρουν υπέροχα, το ρεφρέν είναι τόσο ωραίο, αλλά σε ένα δίσκο με τόσες κομματάρες, στις λεπτομέρειες θα μπει εδώ. Αυτό το intro και το outro είναι εθιστικά δγιάολε.
- “Summer’s end” (05:38)
Χο χο χο που έλεγε και ο Σωκράτης. Όλα καλά; Όλα καλά! Αυτό εδώ το άσμα, γιατί τέτοιο είναι, η αμαρτία είναι ότι μου το έχετε «φάει» από τη στιγμή που έγινε το “Wake me up when September ends” των AMORPHIS. Ακούς AMORPHIS; Ε όχι πολύ. Αλλά αρχές Σεπτέμβρη (αποκλειστικά) ακούς αυτό (πάλι αποκλειστικά). Όχι εννοείται πως μειώνει την αξία του. Δεν γίνεται αυτό. Όσο «σούπα» και να γίνουν κάποια κομμάτια, δεν αναιρεί το πόσο καλά είναι. Άλλωστε για κάποιο λόγο γίνονται «σούπα» και αυτός είναι πρωτίστως η αξία τους. Τα λόγια είναι περιττά και εμπρός για το επόμενο…
- “Tuonela” (04:32)
Πφφφφφ! Απλά θα βάλω ότι έκανα όταν ξανάπαιξε αυτό το κομμάτι και απλά «έσκασε» το lead σε αυτό το intro. Ατμοσφαιρική κομματάρα. Και στο “Elegy” έκαναν το ίδιο, έχοντας το ομότιτλο κομμάτι του δίσκου να είναι πιο ατμοσφαιρικό, λυρικό και σαγηνευτικό. ΟΚ, εκεί πολύ καλύτερα για να είμαι δίκαιος, αλλά και πάλι. Super το άσμα. Έλα τώρα…
- “Greed” (04:18)
Δώσε σιτάρ και brutal στο λαό σου μωρή μπαντάρα! Το πιο “Tales” με ολίγον από “Elegy” κομμάτι του δίσκου, το πιο διαφορετικό επίσης σε θέμα νοοτροπίας συγκριτικά με τα άλλα, όμως ταυτόχρονα από τα πιο πωρωτικά και που κάνουν το κεφάλι σου να ανεβοκατεβαίνει (έστω και αργά) ωσάν τα σκυλάκια που βάζανε κάποτε στα αυτοκίνητα. Μόνο και μόνο για την αισθητική που παραπέμπει στα υπερ-λατρεμένα άλμπουμ και αυτό το up tempo τελείωμα, ε, δεν γίνεται να είναι πιο χαμηλά.
- “Withered” (05:44)
Από τότε, αδυναμία και underdog του άλμπουμ. Κουπλεδάρα, groove-α υπέροχη, κιθάρες παράνοια, μελωδικές και λυρικές, το πώς δένουν και δημιουργούν την ατμόσφαιρά τούτου εδώ του άσματος… όλα τόσο ωραία και ας μην είναι «εμπορικό». Κόλλημα! Πραγματικά, θα μπορούσα να το έχω και Νο 1 ή και Νο 2, αλλά τα άτιμα εκείνα δύο τα έχουν όλα. Μαζί και την εμπορικότητα (απολύτως δικαιολογημένη). Αλλά μιλάμε για κόμματο τρομερά υποτιμημένο. Aλλά τώρα, με τα άλλα δύο, «αγαπήστε με»… σιχτιρ…
- “The way” (04:35)
ME ΠΟΛΥ ΒΑΡΙΑ ΚΑΡΔΙΑ! Δε με νοιάζει τι είπα πριν. Δεν γίνεται αλλιώς. Αυτό και το “Divinity” πάνε παρέα για εμένα και πραγματικά δεν μπορώ να ξεχωρίσω ιδιαίτερα κάποιο από τα δύο αυτά Ε Π Η ! Εδώ, δεν έχουμε πολλά να πούμε. Ενορχήστρωση, κολλητικές μελωδίες, μουσικότητα (ειδικά στις κιθάρες και στα πλήκτρα), εξέλιξη, ρεφρέν, ε έχω πρόβλημα (πολλά, αλλά εδώ μιλάμε για αυτό). Έπος!
- “Divinity” (04:56)
Ω μα τι έκπληξη! Δεν το έκαναν τυχαία και βίντεο. Από τις φορές που η επιλογή ήταν η ολόσωστη. Ότι έγραψα για το “The way”, τα ίδια. Με μία μικρή διαφορά, που τελικά το έφερε στο 1 και όχι το ανάποδο: Τα τελευταία 100 δευτερόλεπτά του είναι η μαγεία αυτής της μπάντας εκείνη την εποχή. Η μουσικότητα, οι εναλλαγές, τα πάντα όλα. ΜΩΡΗ ΜΠΑΝΤΑΡΑ!!!
Φραγκίσκος Σαμοΐλης
