Το Rock Hard Festival έχει τη μεγάλη χαρά και την ακόμη μεγαλύτερη τιμή, να φιλοξενεί, ως headliners της δεύτερης μέρας του, τους τεράστιους CANDLEMASS. Τους δημιουργούς του επικού doom metal, μια από τις σπουδαιότερες, σε καλλιτεχνική αξία και συνεισφορά/σημασία, μπάντες που ανέδειξε η ευρωπαϊκή ήπειρος. Αυτό όμως που κάνει ξεχωριστή την εμφάνισή τους στο φεστιβάλ μας, δεν είναι άλλο από τη μοναδική, «μια κι έξω», παρουσία του θεόρατου Messiah Marcolin στο μικρόφωνο. Όπως ξεκαθάρισε και ο αρχηγός Leif Edling, δεν πρόκειται να υπάρξουν άλλα shows με αυτήν την σύνθεση, δεν πρόκειται να υπάρξει περιοδεία, ούτε δίσκος. Όποιος βρίσκεται στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, στις 13 Σεπτεμβρίου, θα γίνει μάρτυρας και κοινωνός ενός ιστορικού συμβάντος.
Με την ευκαιρία αυτή, ξανακούσαμε την δισκογραφία των Σουηδών και συγκρίναμε, μεταξύ τους, τα εναρκτήρια τραγούδια κάθε δίσκου, φτιάχνοντας αυτό το ιδιαίτερο “worst to best” παιχνιδάκι, μιας και μας αρέσει ιδιαίτερα αυτή η διαδικασία. Πάμε λοιπόν να δούμε ποιο είναι το «χειρότερο», ποιο το «καλύτερο» CANDLEMASS opener και ποια θέση καταλαμβάνουν τα υπόλοιπα, ευθύς αμέσως. Όσο για τα περαιτέρω, ραντεβού από κοντά, στο Rock Hard Festival.
Doom… or be doomed!
- Droid (“From the 13th Sun”, 1999)
“Who knows the troubled one that knows? Prophets come and prophets go…”
Το “From the 13th Sun” έμελλε να είναι ο δεύτερος και τελευταίος δίσκος, όπου ο Leif Edling απέβαλε κάθε τι το επικό από τη μουσική των CANDLEMASS, κρατώντας μοναχά τον αρχέτυπο BLACK SABBATH ήχο και ενσωματώνοντας στοιχεία που τα βρίσκουμε σε stoner συγκροτήματα. Άλλη συζήτηση αυτή, αλλά το αν μας αρέσει τόσο το άλμπουμ αυτό όσο και ο προκάτοχός του, το “Dactylis Glomerata”, δεν έχει να κάνει με την αξία των συνθέσεων, αλλά με το πόσο μας αρέσει γενικά το συγκεκριμένο στυλ και πόσο ανοικτοί είμαστε σε πειραματισμούς και αλλαγές. Ωραίο κομμάτι είναι το “Droid”, διόλου άσχημο θα το χαρακτήριζα, προσκυνά το “Vol.4”, αλλά δυστυχώς για αυτό, θα βρεθεί στην τελευταία θέση… καταϊδρωμένο.
- Wizard of the Vortex (“Sweet evil sin”, 2022)
“Like a sphinx in silver light you held the deep…”
Είναι το “Sweet evil sin” ο χειρότερος δίσκος της μπάντας, κατά τις περιόδους 1986 – 1992 και 2005 – σήμερα; Είναι. Κι αν δε θες να μεταχειριστείς τον χαρακτηρισμό «χειρότερος», χρησιμοποίησε το «πιο safe» ή το «πιο βαρετός», το ίδιο κάνει. Το βασικό riff του “Wizard of the Vortex” και η γρεζαριστή ερμηνεία του Johan Längquist θα με «ψάρωναν», ίσως, αν ήμουν 14 ετών, αλλά δε φταίω εγώ που ο χρόνος είναι πανδαμάτορας και μεγαλώνουμε. Πάντως, θα γλυτώσει τον «πάτο», γιατί είναι πιο… CANDLEMASS, από το “Droid”.
- Splendor demon majesty (“The door to doom”, 2019)
“Good morning, demon majesty, what a diamond you are…”
H επιστροφή της φωνής του “Epicus, doomicus, metallicus”, Johan Längquist, μάλλον συνοδεύτηκε από απαιτήσεις και επιθυμίες που δεν ξέρω κατά πόσο θα μπορούσαν να τις εκπληρώσουν οι Σουηδοί. Το “The door to doom” έλαβε λοιπόν από μερίδα οπαδών σχόλια που δεν του άξιζαν. «Μέτριο», «απογοητευτικό», «βαρετό» ήταν μερικά από τα επίθετα που το «στόλισαν», προφανέστατα μετά από σύγκριση… με τι; Με το “Epicus…”, λόγω φωνητικών; Με τα άλμπουμ του Lowe; Του Messiah; Τι να πω… Προσωπικά πάντως το βρήκα αξιοπρεπέστατο, αξιόλογο και το εναρκτήριό του κομμάτι, είναι από αυτά που ξεχωρίζουν.
- Wiz (“Dactylis Glomerata”, 1998)
“Abraxas, Abraxas, he’s building cathedrals of air…”
Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσουμε για το shock που υπέστη ο μέσος CANDLEMASS οπαδός, όταν είδε το εξώφυλλο του “Dactylis Glomerata”, διάβασε τον τίτλο του και ύστερα πάτησε το “play”. Σε μια εποχή που δεν υπήρχε internet για να ακούμε ελεύθερα singles και λοιπά «πρώτα δείγματα», τα παραπάνω μας είχαν προετοιμάσει για κάτι το πολύ επικό και μαύρο. Τί ακούσαμε; Doom heavy rock a la BLACK SABBATH στα 70s, με γήινα φωνητικά και ψυχεδέλεια. Υπάρχουν ορισμένες στιγμές που με διαφορετική παραγωγή και άλλου τύπου φωνητικά από αυτά του Björn Flodkvist, θα «περνούσαν» στους «προ του 1998 CANDLEMASS», αλλά μην κρυβόμαστε, εδώ ακούμε κάτι ΑΛΛΟ. Μας αρέσει; Όλα είναι θέμα γούστου και οπτικής, όπως έγραψα στην αρχή για το “Droid”. Πάντως το υπερ-γκρουβάτο “Wiz”, θα μπορούσε άνετα να είναι κομματάρα σε έναν δίσκο των… ORANGE GOBLIN.
- If I ever die (“Death magic doom”, 2009)
“Rivers will dry, pillars will break, hell feels like ice, the mountains will shake…”
Δεν έχω μπει ποτέ στη διαδικασία να βάλω στη ζυγαριά και να συγκρίνω τα τρία άλμπουμ με τον Robert Lowe. Σε πρώτη ανάγνωση, μου ακούγονται ισάξια. Σίγουρα, κάποιο θα είναι καλύτερο από κάποιο άλλο στις λεπτομέρειες, αλλά σε γενικές γραμμές, είναι τρεις δουλειές εξαίσιες. Πολύ γρήγορο για CANDLEMASS το “If I ever die”, από τις πολύ δυνατές στιγμές του δίσκου και μάλιστα, αυτό είναι το πλέον αξιοσημείωτο, κρατά το ίδιο tempo σε ολόκληρη τη διάρκειά του. Να, τέτοια ακούν ορισμένοι και μιλάνε για power/doom και άντε μετά να τους εξηγείς πού και γιατί έχουν λάθος.
- Prophet (“Psalms for the Dead”, 2012)
“See, his eye is made of stone… always staring at the sun!”
Τρομερός ο Προφήτης. Στην αρχή και στο τέλος, περπατά πιο αργά και από πομπή Επιταφίου. Στο ενδιάμεσο, αυξάνει τις ταχύτητές του, φτάνει να μοιάζει στο “If I ever die” και κάπου εκεί λίγο μετά το μέσον του, σου πετάει και μια υπέροχη Maiden-ική δισολία, έτσι, γιατί μπορεί. Κλασσικό τραγούδι όχι της Lowe εποχής, αλλά ολόκληρης της καριέρας των Σουηδών.
- Prologue/Emperor of the void (“King of the Grey Islands”, 2007)
“I stand before destruction, touching the stone of my realm…”
Μέγα άσμα. Η ήρεμη αλλά ατμοσφαιρική εισαγωγή, θα ρισκάρω και θα πω από την κιθάρα του Mappe, όταν την ακούσαμε για πρώτη φορά, σίγουρα προμήνυε πως κάτι «τρανταχτό» θα ακολουθήσει. Είμαι όμως σίγουρος πως κανείς μας δε φανταζόταν πως ΑΥΤΟΣ, θα ήταν ο νέος ήχος των CANDLEMASS. Έντονη η Sabbath-ίλα μεν, αλλά σαν να την έχεις πάρει και να την έχεις τρίψει με γυαλόχαρτο, χωρίς να χάνει ίχνος από την «επικούρα» της. Ο Robert Lowe των SOLITUDE AETURNUS είναι θεωρητικά μεταγραφή αεροδρομίου, φαίνεται ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση, η συνέχεια όμως μας εκθέτει όλους, καθώς παίζει καταπληκτικά μόνο στα εντός έδρας ματς (δίσκοι) και συνήθως δε μπορεί να πάρει τα πόδια του στα εκτός έδρας (live).
- The dying illusion (“Chapter VI”, 1992)
“From the cradle of eternity, to the fears of modern man…”
Αν οι CANDLEMASS είχαν ξεκινήσει την πορεία τους το 2010 για παράδειγμα και το “Chapter VI” κυκλοφορούσε σήμερα, δε θα «άνοιγε ρουθούνι» και όλοι θα ήμασταν στους επτά ουρανούς από χαρά, αποθεώνοντας «άλλο ένα εξαιρετικό άλμπουμ, από αυτό το καταπληκτικό συγκρότημα». Τότε όμως είχαμε 1992 και παρόλη την ποιότητά του, που ξεχειλίζει, το “Chapter VI” έλαβε κάκιστη υποδοχή. “The dying illusion”, κυρίες και κύριοι, το ιδανικό “opener” μιας τέτοιας δισκάρας, που μας έμαθε και τον Thomas Vikström, ως έναν από τους καλύτερους τραγουδιστές της γενιάς του.
- Black dwarf (“Candlemass”, 2005)
“Forget ambition, fuck the vision, kill the lights and go to sleep…”
Οι μέρες των πειραματισμών και του αποπροσανατολισμού, έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η επανασύνδεση – μεγάλος πόθος όλων των οπαδών ολοκληρώνεται, τ’αηδόνια του “Nightfall” ξανασμίγουν, ο Καλόγερος ξαναπιάνει το μικρόφωνο, το “Candlemass” κυκλοφορεί και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Δυστυχώς, σύντομη, αλλά όπως βλέπεις, πάντα υπάρχει χώρος για μια ακόμη σελίδα (βλ. Rock Hard Festival). Όσο για το γρήγορο, βαρύτατο και τραχύ “Black dwarf” (ο τρόπος με τον οποίο τραγουδά ο Messiah τις δυο αυτές λέξεις στο refrain, σου δίνει την εντύπωση πως καταπίνει πλανήτες!) θα μπορούσα να το βάλω και αρκετά ψηλότερα, μιας και είναι ένα από τα δέκα πιο αγαπημένα μου τραγούδια των CANDLEMASS, αλλά θα πρυτανεύσει όπως πάντα η λογική και η αντικειμενικότητα, στέλνοντας τους συναισθηματισμούς για ύπνο, όπως λένε και οι στίχοι. Πάρα πολύ ωραία το λένε επίσης τόσο ο Mats Levén και ο Johan Längquist, τους οποίους κι ακούμε στην συλλογή “Doomology”.
- Mirror mirror (“Ancient dreams”, 1988)
“The battle of minds, the riddles, the rhymes, beware of the darkness behind…”
Ένας καθρέπτης «στοιχειωμένος» από το Απόλυτο Κακό, το οποίο ρουφά τη ψυχή και την υπόσταση όποιου κοιτάξει το είδωλό του σε αυτό. Δεν έχει σημασία αν η ψυχή είναι «καθαρή», το λένε και οι στίχοι: “Good or evil it won‘t mind, the mirror of darkness is blind”. Αν είσαι πνευματικά δυνατός, θα αντέξεις, αν όχι, αποχαιρέτα τον μάταιο τούτο κόσμο αλλά και τον επόμενο, μιας και η ψυχή σου θα έχει χαθεί για πάντα. Σπουδαίο κομμάτι, στανταράκι στις συναυλίες του group, με τον Messiah και το vibrato του, σε μεγάλα κέφια. Λεπτομέρεια για όσους «ψειρίζουν τη μαϊμού»: Μιας και το “Ancient dreams” δεν έχει ξεχωριστό εισαγωγικό θέμα όπως ο προκάτοχος ή ο διάδοχός του, μια σύντομη εισαγωγή του “Mirror mirror”, που θυμίζει την αντίστοιχη του “Crystal ball” από το “Epicus, doomicus, metallicus”, αναλαμβάνει τον ρόλο αυτόν.
- Solitude (“Epicus, doomicus, metallicus”, 1986)
“Earth to earth, ashes to ashes, dust to dust…and please let me die in solitude…”
Το “Solitude” θα μπορούσε να φιγουράρει και πρώτο, διότι κάποιοι το έχουν χαρακτηρίσει ως το «απόλυτο doom metal τραγούδι». Δε θα του τη δώσω όμως την πρωτιά διότι αφενός υπάρχουν κομμάτια που μου αρέσουν περισσότερο (η μια λογική εξήγηση), αφετέρου είμαι από αυτούς (βασικά, μπορεί να είμαι και ο μόνος), που πιστεύει πως το κομμάτι αυτό θα έπρεπε να βρίσκεται στη μέση του “Epicus…” και ο δίσκος να ξεκινά με το oriental υπερ-έπος “Demon’s gate”. Αυτά ως προς τη θέση του εδώ, γιατί υπό μια διαφορετική ματιά, το αφιερωμένο από τον ίδιο τον Leif στον εαυτό του, “Solitude”, είναι όντως η πεμπτουσία του όρου “doom metal” και η αποτύπωση σε νότες της απόλυτης οδύνης και του απόλυτου, προσωπικού μαρτυρίου.
- The Prophecy/Dark reflections (“Tales of Creation”, 1989)
“Dark was my conscience, I was the last of my kind…”
Αρκετοί εξ ημών, μάθαμε τούτον εδώ τον καλπάζοντα ύμνο ΠΡΙΝ ακούσουμε το “Tales…”, όταν είδαμε το video clip από το “Candlemass live” (1990). Η αρχική του ιδέα «γεννήθηκε» το 1985 από τους NEMESIS, την πρώτη μπάντα του Leif, είναι διαφορετική από την τελική του μορφή και μόνο κάποιοι στίχοι θυμίζουν πως πρόκειται για το ίδιο κομμάτι… ή μήπως τελικά δεν πρόκειται…; Για επίσης αρκετούς της γενιάς μου, το εν λόγω clip, επομένως και το κομμάτι αυτό καθαυτό, ήταν το εισιτήριό μας για τον μαγικό κόσμο της παρέας του Leif Edling. Άλλο ένα τραγούδι που έχω στο προσωπικό μου, CANDLEMASS top-10 και σε μια δική μου, διπλή συλλογή με τα καλύτερα τραγούδια της μπάντας, πάντα «ανοίγει» το δεύτερο CD. Ποιο «ανοίγει» το πρώτο; Θα σου πω αμέσως!
- Gothic stone/The Well of Souls (“Nightfall”, 1987)
“Break the circle and all hell comes loose, the Well of Souls must stay sealed…”
Το απόλυτο εναρκτήριο κομμάτι στην ιστορία του group. Με την ΤΕΡΑΣΤΙΑ εισαγωγή “Gothic stone” να έχει κερδίσει τις εντυπώσεις από το πρώτο δευτερόλεπτο, το απίστευτα επικό συναίσθημα να πλημμυρίζει κάθε νότα και την oriental αισθητική του να σε ταξιδεύει είτε στο Πηγάδι των Ψυχών των Αράβων, στον Θόλο του Βράχου, εκεί όπου ο Αβραάμ ετοιμάστηκε να θυσιάσει τον γιο του Ισαάκ, είτε στο ιερότερο μέρος του Εβραϊσμού, στα αρχαία τούνελ κάτω από το Όρος Μοριά (Moriah), όπου βρίσκεται κρυμμένη η Κιβωτός της Διαθήκης (βλ. Ιντιάνα Τζόουνς: οι Κυνηγοί της χαμένης Κιβωτού). Όποια εκδοχή πάντως και να πάρεις, κάπου εκεί θα βρεις Σταυροφόρους, να τιμούν το σπήλαιο ως τα «Άγια των Αγίων» και ως τον τόπο της αναγγελίας της γέννησης του Ιωάννη του Βαπτιστή. Από το 01:52 μέχρι το 03:40, αυτά που γίνονται εκεί πέρα απλά ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ. Όσο για τον Messiah; Αυτός συναντάται στην καλύτερή του ερμηνεία (για μένα πάντα, εσύ μπορείς να θεωρείς κάποια άλλη ως την καλύτερη, εξάλλου, τόσες έχει). Ένα ΕΠΟΣ που κάνει χαρτοπόλεμο όλη σου την «επική» δισκοθήκη, χωρίς να είναι καν “epic metal”.
Δημήτρης Τσέλλος
