Την αγάπη μου γι’ αυτούς εδώ τους Σουηδούς, την εκφράζω από νωρίς. Θυμάμαι το σαγόνι μου να πέφτει στο πάτωμα όταν άκουσα το “Rooms of sleep” για πρώτη φορά και μετά δεν υπήρχε επιστροφή. Ακολούθησα την δισκογραφία τους και ήμουν πολύ τυχερός που τους είδα σε 3 συναυλίες τους, αλλά και που είχα την ευκαιρία να κάνω όμορφες συζητήσεις μαζί τους, στα πλαίσια συνεντεύξεων. Προέρχονται από μια μικρή πόλη, απολύτως άγνωστη, με 10 χιλιάδες κατοίκους μόνο (30 χρόνια πριν), με επιρροές που ξεκινούν βαθειά στην δεκαετία του ’80, όμως μουσικά οι ίδιοι άνθισαν την δεκαετία του ’90. Ο ήχος τους ήταν στο mid-tempo heavy/thrash στοιχεία που δίδαξαν οι METALLICA του 1991, αλλά και με το power/doom των CANDLEMASS, με αρκετές κλασικές ρίζες αφού θαυμάζουν την απλότητα των ριφ του Iommi. Σε σημεία, είναι ατμοσφαιρικοί (μερικές φορές όπως οι LAKE OF TEARS), ενώ συχνά, το μοντέρνο groove τους και σε άλλα το επικό τους ύφος, παρουσίαζαν το ευρύ φάσμα των ακουσμάτων τους. Εκείνη την περίοδο συγκροτήματα όπως οι TAD MOROSE, MEMENTO MORI (όλοι από την ίδια γειτονιά) είχαν δημιουργήσει έναν ομό-ηχο κύκλο.
Η φωνή του Charles Rytkönen, ξεχειλίζει από πάθος και θεατρικότητα, δίνοντας μια ξεχωριστή πτυχή στο χαρακτήρα των MORGANA LEFAY, που συχνά θυμίζει τις σκοτεινές ερμηνείες του Jon Oliva και άλλοτε τον Hetfield. Μαζί του ο έτερος υπεύθυνος και εμπνευστής των περισσότερων ριφ, ο Tony Eriksson, με το αστείρευτο χιούμορ του. Οι δυό τους, εκτός από τα άλμπουμ με τους MORGANA LEFAY, κυκλοφόρησαν και 3 ως LEFAY, όντας η φυσική συνέχεια των πρώτων, στο μεσοδιάστημα 1999-2001, μετά από ένα περίεργο σχίσμα. Ευτυχώς η τάξη αποκαταστάθηκε με την επιστροφή του ονόματος μια πενταετία αργότερα, όταν και κυκλοφόρησαν τα τελευταία (μέχρι σήμερα) άλμπουμ τους. Πάνε όμως σχεδόν 20 χρόνια δίχως κυκλοφορία και σε πολλούς από εμάς, έχει λείψει η ατμόσφαιρα και ο χαρακτηριστικός ήχος τους.
Τόσο το μουσικό τους ύφος, όσο και η ενέργεια των μελών επί σκηνής, αποτελούν ιδανικά συστατικά για εκρηκτικές συναυλιακές εμπειρίες. Τους έχω δει, τόσο σε κλαμπ (σε αυτή την απίστευτη Ευρωπαϊκή τους περιοδεία με τους SOLITUDE AETURNUS) όσο και σε φεστιβάλ (Sweden Rock βέβαια) και σας υπογράφω πως έρχονται στην Τεχνόπολη, την Παρασκευή 11/9 στα πλαίσια του Rock Hard Festival, για να μας ισοπεδώσουν. Δίχως νέα δουλειά, δίχως να είναι έντονα ενεργοί, αλλά γεμάτοι κέφι και σκοτεινές ιστορίες. Ας κάνουμε λοιπόν ένα «ζέσταμα», για να είμαστε έτοιμοι, ιεραρχώντας την δισκογραφία τους, με τα δικά μου κριτήρια, ελπίζοντας πως στο μέλλον μπορεί να ξανακούσουμε νέα μουσική από τους γερόλυκους.
The MORGANA LEFAY countdown:
- “Morgana Lefay” – 1999
Αρνούμαι να γράψω για τα τραγούδια του άλμπουμ, διότι μπορεί να φέρει το όνομα του συγκροτήματος, όμως δεν έχει σε τίποτα να θυμίζει αυτό που εμείς γνωρίζουμε. Δηλαδή το κάκιστο άλμπουμ που προέκυψε μετά την επιτυχία του “Maleficium”, όταν υπήρξαν πολλές τριβές, ανάμεσα στα μέλη και με πίεση για περισσότερη εμπορική καταξίωση, που οδήγησε στο σχίσμα. Τα τρία πέμπτα, συνέχισαν και κυκλοφόρησαν το άλμπουμ που τους…. έθαψε! Ο Daniel Persson (κιθάρες), ανέλαβε και το μικρόφωνο, δίπλα στον Joakim Heder (μπάσο) και τον Jonas Söderlind (τύμπανα), σε μια αποτυχημένη μουσικά κίνηση, που τους απομάκρυνε έκτοτε από το δημιουργικό δίδυμο των Rytkönen/Eriksson και παρολίγον να αποτελέσει το κύκνειο άσμα των MORGANA LEFAY. Δυστυχώς είναι άθλιο.
- “Symphony of the damned” – 1990 / 1999 (re-recorded)
Η πρώτη τους κυκλοφορία, ήταν σε βινύλιο και με τα μόλις 537 αντίτυπα, είναι πλέον παν-σπάνιο! Όμως το επανηχογράφησαν το 1999 και σίγουρα ακούγεται αναβαθμισμένο. Τόσο η καλύτερη παραγωγή, όσο και η εμπειρία, τους επιτρέπει να βελτιώσουν μέρος από την αθωώτητα του ντεμπούτου τους. Όμως, εκτός από το ομώνυμο, τα περισσότερα τραγούδια δύσκολα συγκρίνονται με την ανωτερώτητα αυτών που ακολούθησαν.
- “Aberrations of the mind” – 2007
Δύσκολο άλμπουμ αυτό. Πολύ δύσκολο, βαρύ, με έναν ήχο που προσπαθεί να ακουστεί μοντέρνος αλλά είναι πιο στεγνός και δίχως βάθος. Τα τραγούδια έχουν μια διαφορετική προσέγγιση και εκτός από μερικές εκλάμψεις, υστερούν. Τολμώ να πω, ότι αυτό που τους λείπει, προσπαθούν να το καλύψουν με αυξημένες ταχύτητες, όμως τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά τους τραγούδια μας κέρδισαν με τις ιδιαίτερες μελωδίες τους και τα καταπληκτικά ρεφραίν τους. Τελικά το πρώτο και το τελευταίο τους άλμπουμ, είναι αυτά που μου αρέσουν λιγότερο. Ελπίζω να υπάρχουν καλές ιδέες και λίγη όρεξη, ώστε να μας δώσουν τουλάχιστον κάτι ανώτερο, για την υστεροφημία τους. Ποιός ξέρει; Ίσως μετά το φεστιβάλ μας να το σκεφτούν.
- “Knowing just as I” – 1993
Για τους περισσότερους, αυτό είναι το ντεμπούτο τους, αφού με την συνδρομή της δισκογραφικής τους εταιρείας, αυτό έκανε το όνομά τους να ακουστεί. Ίσως ο νεανικός τους ενθουσιασμός να πνίγει κάπως την αθωότητα και την απειρία, με το τελικό αποτέλεσμα να ακούγεται ευχάριστα, αν και με τα χρόνια ηχεί κάπως ξεπερασμένο. Τραγούδια όπως το “Red moon” και το “Rumours of rain” προδίδουν τις δυνατότητες των Σουηδών και είναι πρώιμα δείγματα του χαρακτήρα που θα θεμελιώσουν αργότερα. Όντας η πρώτη τους δουλειά, με τα “Modern devil”, “Salute the sage” (μήπως ακούγατε TESTAMENT ρε παιδιά;) μας δείχνουν τις power/thrash επιρροές τους και με την θεματολογία του “Excalibur” ή του “Battle of Evermore” την πιο επική τους διάθεση. Αντικειμενικά δεν είναι πιο ψηλά στην λίστα, αν και για συναισθηματικούς λόγους θα μπορούσε να είναι.
- “S.O.S.” – 2000
Ακόμα και σήμερα το “S.O.S.” στέκεται καλά. Ήταν πιο μοντέρνο και αρκετά σκληρό όταν κυκλοφόρησε το 2000. Εκείνη την περίοδο όμως η παρέα έβγαζε το τρίτο τους άλμπουμ σε 2 χρόνια και σίγουρα φαινόταν πως υπήρχε μια αίσθηση βιασύνης. Ίσως αυτή μου η εντύπωση να πηγάζει στο ότι το άλμπουμ έχει έναν πολύ ωμό ήχο, κάτι που ταιριάζει βέβαια στα φωνητικά του Rytkönen, αλλά δεν στέκεται τόσο καλά στο πέρασμα των χρόνων. Ίσως ακούσουμε το “When gargoyles fly” από εδώ ή το ομότιτλο “Save our souls”. Αγαπημένα και τα δύο από το κοινό τους, είναι τραγούδια που έπαιξαν και ως MORGANA LEFAY. Πληροφοριακά, τα τρία άλμπουμ που κυκλοφόρησαν ως LEFAY, βγήκαν από την Γερμανική Noise Records.
- “The secret doctrine” – 1993
Από το 1990 που βγήκε το πρωτόλειο “Symphony of the damned”, συνέθεταν συνεχώς, οπότε με το που υπέγραψαν στην Black Mark, ακολούθησαν δύο άλμπουμ την ίδια χρονιά, με το “The secret doctrine” να είναι μια μεγάλη βελτιώση και το πρώτο τους διαμάντι. Έρωτας με … το πρώτο άκουσμα για μένα, αφού το άλμπουμ ανοίγει το αξεπέραστο “Rooms of sleep”, που τόσο έχω ακούσει τα τελευταία 30 χρόνια και αποτελεί τον ορισμό του ήχου των MORGANA LEFAY. Ανώτερες συνθέσεις, με πολλές να ξεχωρίζουν: “Alley of oaks”, “Soldiers of the Holy empire”, “Lord of the rings”, “The mirror” (που κλείνει το μάτι στους CANDLEMASS). Όλα τους με διαφοροποιήσεις και όλα τους, τόσο «nineties»! Με την παρέα να έχει πλέον αρκετά χρόνια μαζί, με αυτό να αντανακλά στο άλμπουμ. Θα ήθελα να το τοποθετήσω ψηλότερα στην λίστα, αλλά…
- “The seventh seal” – 1999
Τον Ιούλιο του 1999 δεν περιμέναμε τι θα μας βρει αφού η μετάλλαξη των MORGANA LEFAY δεν επήλθε με τυμπανοκρουσίες και οι LEFAY μας μπέρδεψαν, μέχρι να καταλάβουμε τελικά ότι αυτή ήταν η ουσιαστική εξέλιξη της μπάντας των Rytkönen/Eriksson. Και τι εξέλιξη ήταν αυτή; Μας έδωσε τραγουδάρες που ξεκάθαρα είχαν γραφτεί στο συνθετικό ζενίθ τους. Τα “End of living”, “Shadow empire”, “Moonlight night”, “The seventh seal” ορίζουν ένα πιο πολύπτυχο άλμπουμ με τα χαρακτηριστικά που αγαπήσαμε νωρίτερα. Από τα πιο πετυχημένα, με κάποιες καινοτομίες και πολύ ενέργεια, είναι το “The Boon he gives”. Όσο περίεργος κι αν είναι ο τίτλος του, αναφέρεται σε μια δαινονισμένη ψυχή, σε ένα έντονο έπος. Από τους καλύτερους δίσκους της καριέρας τους, με το συγκρότημα να διψά για να αποδείξει πως έτσι τους άξιζε να συνεχίσουν.
- “Grand materia” – 2005
H επιστροφή του σωστού ονόματος μας είχε γεμίσει ενθουσιασμό, και το εναρκτήριο έπος κάπως τον επιβεβαίωσε. Όμως στο σύνολό του το προ-τελευταίο άλμπουμ τους, δεν ακουμπά την κορυφή της λίστας. Είναι σαφώς ανώτερο από το “S.O.S.” και πιστεύως πως θα το τιμήσουν αρκετά στο φεστιβάλ μας. Τραγούδια όπως το “Hollow” και το “I roam” είναι φτιαγμένα για τρελο headbanging. Ο Eriksson, έχει ξαναβρει έναν πιο ταιριαστό ήχο στις κιθάρες και ο Rytkönen παραμένει σε φόρμα. Είχαν δέσει για τα καλά με τον Peter Grehn, στα χρόνια που ήταν μαζί στους LEFAY και η χημεία συνεχίστηκε εδώ. Αν είχαν δουλευτεί λίγο περισσότερο οι μελωδίες του, το “Grand materia” ίσως να έφτανε πιο κοντά στο “Maleficium”, του οποίου το μοτίβο ακολουθεί.
- “Sanctified” – 1995
Τα δυο χρόνια που μεσολάβησαν από το “The secret doctrine” βοήθησαν την μπάντα να οριοθετήσει τον ήχο της, αλλά και να γράψει εξαιρετικά τραγούδια, πιο δουλεμένα και να οριοθετήσουν το ύφος τους. Το αποτέλεσμα ήταν πολυποίκιλο, αλλά μεστό. Στο “Sanctified” ανοίγουν φτερά και με την βοήθεια της δισκογραφικής τους – που τελικά επένδυσε με βίντεο και διαφημίσεις – «πέταξαν» σε όλη την Ευρώπη και κέρδισαν τον θαυμασμό. Δεν χωρά αμφιβολία πως είναι μοναδικός ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζουν τα θεατρικά φωνητικά και την σκοτεινή θεματολογία στην power/thrash ταυτότητά τους. Με τραγούδια που όρισαν το μέλλον τους όπως το “The court of the crimson King”, το “Another dawn” και φυσικά το “To Isengard” έδειχναν πως ήταν έτοιμοι να ανέβουν κατηγορία αν και ο στεγνός ήχος της παραγωγής του, ακόμα είναι η ένστασή μου.
- “Maleficium” – 1996
Δίχως αμφιβολία αυτό είναι το απόλυτο άλμπουμ για τους Σουηδούς. Μπορεί στο πρώτο τους concept να δοκιμάστηκαν περισσότερο, όμως τα τραγούδια με τα οποία το έντυσαν, ήταν καταλυτικά για να μας πάρουν τα μυαλά. Σίγουρα πιο τεχνικό από τα προηγούμενα, αλλά και πιο βαρύ, το “Maleficium” είναι καταπληκτικό. Έσκασε σε μια περίοδο που αυτός ο ήχος είχε ανταπόκριση, όμως συνθετικά δεν ήταν το τυπικό power άλμπουμ της σειράς κι έτσι αποθεώθηκε από τον μουσικό τύπο και το κοινό τον Νοέμβριο του 1996. Λόγω του concept, υπάρχουν κάποιες αδιάφορες στιγμές, όμως ταυτόχρονα εδώ ακούμε πολλά άρτια τραγούδια από τους Σουηδούς, που μέχρι σήμερα εξιτάρουν. “Victim of the inquisition”, “Master of the masquerade”, “The source of pain”, “Witche’s garden”, “Dragon’s lair”, “Creatures of the hierarchy” όπως και το ομώνυμο δημιουργούν μια σειρά από διαχρονικούς ύμνους που προσπάθησαν μετέπειτα να αναπαράγουν. Αν δεν σας αρέσει αυτό το άλμπουμ, απλά μην ασχοληθείτε με τους MORGANA LEFAY. Οι υπόλοιποι, ας ετοιμαστούν για τρελό headbanging στην Τεχνόπολη.
Γιώργος Κουκουλάκης
