>
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “Master of puppets” – METALLICA
ΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 1986
ΕΤΑΙΡΕΙΑ: Elektra
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Flemming Rasmussen
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Κιθάρα, φωνή – James Hetfield
Κιθάρα – Kirk Hammett
Μπάσο – Cliff Burton
Drums – Lars Ulrich
40 ΧΡΟΝΙΑ MASTER OF PUPPETS
40 ΧΡΟΝΙΑ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΑΣ
Η παγκόσμια κυριαρχία για την οποία έκαναν λόγο Εκείνοι στα special thanks του “Ride the lightning” (δες το σχετικό κείμενο) ήρθε ένα βήμα πιο κοντά όταν στις 3 Μαρτίου του 1986, βγήκε αυτό το άλμπουμ στα δισκάδικα. Μια μέρα σαν την σημερινή δηλαδή. Απίστευτο μου φαίνεται. Πότε ήμουν παιδάκι 15 χρονών στο δωμάτιο του πατρικού μου ή στα πήγαινε έλα σπίτι – σχολείο ή στα διαλείμματα, πότε πήγα 35 και συνεχίζω να το λατρεύω με όλη μου την καρδιά….ούτε που το κατάλαβα! Έτσι είναι όταν είσαι ερωτευμένος λένε, ο χρόνος περνάει αφρός! Και ετούτος εδώ ο έρωτας….καλά κρατεί! Για την ιστορία, ας γυρίσουμε πίσω στα 1985. Είναι τα μέσα της χρονιάς και οι METALLICA, σχεδιάζουν το επόμενό τους, τρίτο και πλέον κρίσιμο χτύπημα.
Παράλληλα με τη σύνθεση του δίσκου, ο Ulrich έκανε μαθήματα τυμπάνων, ενώ ο Hammett δούλεψε με τον μέντορά του Joe Satriani, για να μάθει να ηχογραφεί πιο αποτελεσματικά. Ο Ulrich ήταν στις συζητήσεις με τον τιτάνα Geddy Lee των RUSH για την παραγωγή του δίσκου που ετοίμαζαν, αλλά αυτό δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα λόγω ασυμφωνίας προγραμμάτων. Τα έχει κι αυτά η ζωή, θα πω εγώ! Οι METALLICA επίσης, όντες μη ικανοποιημένοι με την ακουστική στα Αμερικάνικα studios, θα ξαναπήγαιναν στα Sweet Silence studios στην Κοπεγχάγη, για το διάστημα Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου 1985, υπό τον τιτάνα της κονσόλας Flemming Rasmussen. Ο οποίος εξήρε την καλή τους προετοιμασία, μια και του φέρανε καλοπροετοιμασμένα demos και ελάχιστες αλλαγές γίνανε στο studio. Μόνο το “The thing that should not be” και το “Orion” ολοκληρώθηκαν συνθετικά στο studio, τα υπόλοιπα κομμάτια ήταν έτοιμα πριν πάνε στην Κοπεγχάγη.
Άμα έπρεπε στιχουργικά να συνοψίσουμε σε μια θεματική ενότητα το άλμπουμ, αυτή θα ήταν η χειραγώγηση. Του “Ride the lightning” η αντίστοιχη ήταν ο θάνατος, ενώ του “…and justice for all” η διαφθορά. Τα τρία αυτά άλμπουμ λοιπόν, είναι η άτυπη τριλογία “Death – manipulation – corruption”. Η χειραγώγηση όπως απεικονίζεται στο εξώφυλλο που σχεδίασε ο Peter Mensch και ζωγράφισε ο Don Brautigam. Νήματα πάνω από ένα ατέλειωτο νεκροταφείο, με τις μικρές λεπτομέρειες του τύπου στρατιωτική ταυτότητα και κράνος πάνω σε δύο από τους σταυρούς, να αποτελούν τον ισχυρότερο συμβολισμό, με τα χέρια στη κορυφή του έργου, που κινούν τα νήματα και την υποψία πυρηνικής έκρηξης στο βάθος να συμπληρώνουν νοηματικά το έργο. Ένα από τα πιο βαθιά κοινωνικοπολιτικά εξώφυλλα όλων των εποχών, μέχρι και σήμερα.
Επιπλέον, για τις ανάγκες των ηχογραφήσεων, οι METALLICA δεν ήπιαν ούτε σταγόνα αλκοόλ! Τονίζεται, από τη στιγμή που ήταν τόσο γεροί πότες, που τους είχε βγει το παρατσούκλι ALCOHOLICA! Άλλη μια συνεισφορά οπαδικού τύπου, έχουμε στην ηχογράφηση των τυμπάνων. Ο Lars Ulrich δανείστηκε ένα ταμπούρο Black Beauty της Ludwig από τον θρυλικό drummer των DEF LEPPARD, Rick Allen (εξ ου και η σημείωση στα special thanks “bow before the Black Beauty”). Οι ηχογραφήσεις τράβηξαν περισσότερο από ότι αρχικά υπολόγιζαν, γιατί είχαν μεγαλύτερες φιλοδοξίες και ακόμα μεγαλύτερη τελειομανία. Και εδώ θέλω να σκεφτούμε αυτή ακριβώς τη θέση στην οποία βρίσκονταν. Έχει γίνει για τα καλά το πέρασμα στην Ευρώπη, έχει χτιστεί ισχυρότατη βάση οπαδών, που το πας από εκεί; Η απάντηση, δίνεται με το που πατάς play:
“BATTERY”
Ακουστικές κιθάρες, που στέκονται πανέμορφα και μόνες τους άμα αποφάσιζαν να γράψουν κάτι αμιγώς μπαλαντοειδές. Μπαίνει όμως η παραμόρφωση και στέλνει το κομμάτι σε ένα άλλο επίπεδο, οι διπλές αρμονίες σοκάρουν, ανατριχιάζουν και συγκλονίζουν. Ξέρεις ότι αυτό που ακούς, θα γράψει ιστορία. Τέσσερα χτυπήματα στα πιατίνια και ένα riff – φόνος ξεχύνεται από τα ηχεία, ένας ήχος τσιμέντο και μια μπάντα στα κόκκινα. “Lashing out the action, returning the reaction, the weak are ripped and torn away”. Με απλά λόγια “στην άκρη, ήρθαμε και εμείς κάνουμε κουμάντο”. Σφυροκόπημα δίχως αύριο όπως μαρτυρά ο τίτλος του, συνεχίζοντας την παράδοση του “Fight fire with fire” από το προηγούμενο άλμπουμ. Το δε μεσαίο μέρος, πριν το solo, ένα riff – μύθος από μόνο του! Περιττό να περιγραφεί το τι γίνεται στις συναυλίες όταν παίζεται. Το βασικό riff ο Hetfield το έγραψε χαλαρώνοντας (!!) κάπου στο Λονδίνο.
“MASTER OF PUPPETS”
Ο ομώνυμος ύμνος. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά κομμάτια του συγκροτήματος αλλά και αυτής της μουσικής, τελεία. Μια ελεγεία 8,5 λεπτών, που σε στέλνει στον αγύριστο με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Πρώτα, το ασύλληπτο βασικό riff που ακόμα και σήμερα ακούγεται σαν να βγήκε χθες. Έπειτα, οι ασταμάτητες ρυθμικές από γρανίτη που σαρώνουν, παρότι το κομμάτι είναι mid-tempo εκ φύσεως. Και εκεί που έχεις καταστραφεί πλήρως, έρχεται το μεσαίο μέρος που θα μπορούσε να είναι η βάση για ένα άλλο κομμάτι μιας άλλης μπάντας, αλλά εκείνοι το έβαλαν εμβόλιμο, γιατί μπορούσαν! Και εκεί, έρχεται το στιχουργικό θέμα: η εξάρτηση από τα ναρκωτικά, το ταξίδι από τον αρχικό εθισμό (“taste me you will see, more is all you need”), στην ευφορία (το μεσαίο μέρος), στην συνειδητοποίηση της αυτοκαταστροφικής λούπας στην οποία έχεις μπει (“where’s those dreams that I’ve been after”). Δεν έχει γραφτεί κατ’ εμέ καλύτερο και πληρέστερο κομμάτι για το εν λόγω θέμα. Λέγεται, πως η έμπνευση, ήρθε στον James σε ένα πάρτι που είδε χρήση ναρκωτικών μπροστά στα μάτια του. Στο 6:19 του κομματιού, ακούμε ένα riff από το “Andy Warhol” του David Bowie, που μπήκε σαν φόρος τιμής λόγω της επιρροής που είχε ο εν λόγω γίγαντας της μουσικής στους Hammett και Burton.
“THE THING THAT SHOULD NOT BE”
Η πρώτη φορά που κούρδισαν χαμηλότερα (ένα τόνο κάτω συγκεκριμένα), προκειμένου να καλέσουν με τα θεόρατα SABBATH-ικά σχεδόν riffs αυτού του έρποντος μεγαλείου, τους ίδιους τους Παλαιούς Μεγάλους (“He awakens, hunter of the shadows is rising…”)! Ναι, αποτελεί τη δεύτερη φορά στη δισκογραφία των METALLICA που όχι απλά γίνεται αναφορά στον τίτλο στην μυθολογία του H.P. Lovecraft (βλέπε “The call of Ktulu”), αλλά πραγματεύονται και στιχουργικά το θέμα αυτό (δείχνοντας προς το “The shadow over innsmouth” κατά κύριο λόγο). Ο δε τίτλος είναι παρμένος από το “At the mountains of madness”. Ένα κομμάτι που έδειξε την μεγάλη δύναμη των METALLICA στα αμιγώς mid-tempo κομμάτια. Εκεί που κάποιος υποδεέστερος θα το έκανε βαρετό ή επαναλαμβανόμενο, εκείνοι…εχμ, συγγνώμη, Εκείνοι, το έκαναν τρομακτικό, απόκοσμο και σαγηνευτικό σαν την ίδια τη φύση του μυαλού του Lovecraft. Μάλιστα, υπάρχει η αναφορά “not dead which eternal lie, with stranger aeons, death may die” που είναι απευθείας παρμένη από τα κείμενα του. Το δε solo του Hammett μέσα στην παράνοια και ταυτόχρονα με μια μικρή μελωδικότητα, τόσο – όσο. Προσωπικά μιλώντας, η εκτέλεση του στο Seattle το ‘89 αποτελεί μια αποθέωση μια και εκείνη τη περίοδο η μπάντα ήταν στα κόκκινα!
“WELCOME HOME (SANITARIUM)”
Επηρεασμένο από το βιβλίο “One flew over the cuckoo’s nest” του Ken Kesey (που φυσικά, έγινε και ταινία – αριστούργημα με πρωταγωνιστή τον Jack Nicholson χρόνια μετά), εδώ έχουμε το δριμύ κατηγορώ των METALLICA προς κάθε ίδρυμα σωφρονισμού που αντί να προστατεύει τα άτομα που νοσούν ψυχικώς, τα “φυλακίζει” επί της ουσίας άτομα “για το καλό τους” (“they keep me locked up in this cage”). Ένα λυρικό κομμάτι, ατμοσφαιρικό όσο και συναισθηματικά φορτισμένο, μέσα από τα μάτια ενός περιθαλπώμενου που ονειρεύεται την ελευθερία του (“Dream the same thing every night, I see out freedom in my sight”) και την ημέρα που θα αντιδράσει βίαια προς αυτούς που τον έχουν κλειδώσει από τον έξω κόσμο (“Can’t they see It’s why my brain says rage?”). Προσπαθούν μάταια να του αλλάξουν μυαλά, σε σημεία που αμφισβητεί και την ίδια του την αντίληψη (“Whisper things into my brain, assuring me that I’m insane”), αλλά δεν θα τα καταφέρουν ποτέ (“Listen damn it, we will win!”). Όταν εν τέλει φτάνει στο οριακό σημείο, είναι αποφασισμένος να τα διαλύσει όλα στο πέρασμα του (“Mutiny in the air, got some death to do”) προκειμένου να ξανανιώσει ελεύθερος (“Kill, it’s such a friendly word, seems the only way for reaching out again”) και η μπάντα…απλά “σκοτώνει” μαζί του!
“DISPOSABLE HEROES”
Ήρωες μιας χρήσης. Ήρωας, όσο εξυπηρετείς το σκοπό κάποιου άλλου και μετά…ο επόμενος. Ήρωας, όσο απλά “εκτελείς διαταγάς” υπό όποιον σου φωνάζει “BACK TO THE FRONT”. “You coward, you servant, you blind man”. Από τους πλέον δεικτικούς στίχους προς το πόλεμο, τα ιδεώδη του και τα θύματα αυτού, παρουσιάζοντας ωμές αλήθειες όπως το “no one to play soldier now, no one to pretend”. Ένα αγόρι 21 χρονών, που το στέλνουν να σκοτώσει και να σκοτωθεί, χωρίς να καταλαβαίνει πολλά (“Bred to kill, not to care, do just as we say”). Ένα αγόρι που το μαθαίνουν πως να είναι άντρας (“More a man, more stripes you wear”), πως να συνηθίζει τα πολυβόλα σαν ήχο (“Barking out machine gun fire, means nothing to me now”), αλλά και πως εκεί που ήρθε, είναι κόλαση (“Hell, hell is here”). Η κραυγή “I WAS BORN FOR DYING” αντηχεί σε όλα τα πεδία μαχών σαν κραυγή κάθε στρατιώτη. Ενός στρατιώτη που με το που συνειδητοποιεί που βρίσκεται και τι τον οδήγησε εκεί (“Life planned out before my birth, nothing could I say, had no chance to see myself, molded day by day”), έχοντας χαραμίσει τη ζωή του (“Looking back I realize, nothing have I done”) απλά, περιμένει το τέλος (“Left to die, with only friend, alone I clench my gun”).
“LEPER MESSIAH”
Τηλε-ευαγγελιστών το ανάγνωσμα. Στη δεκαετία του ‘80 ειδικά στην Αμερική, τύποι που κάνανε εμπόριο ελπίδας, πίστεως και φόβου, θησαύριζαν σε βάρος ανθρώπων που ήταν αρκετά φοβισμένοι, απελπισμένοι ή απλά αφελείς για να τους πιστέψουν. Οι METALLICA σε ένα απίστευτα στακάτο κομμάτι, τους καρφώνουν στο τοίχο (“Spineless from the start, sucked into the part. Circus comes to town, you play the lead clown”) και τους ξεβρακώνουν παραδειγματικά. Το δε ρεφρέν είναι ατόφιος χλευασμός της πρακτικής τους (“Send me money, send me green, heaven you will meet, make a contribution and you’ll get a better seat”) που ευτελίζει την ανάγκη για πίστη στο βωμό του προσωπικού κέρδους. Το μεσαίο μέρος του, ειδικά, είναι για σεμινάριο, απίστευτα λατρεμένη riff-άρα, με τα τύμπανα να οργώνουν. Παρότι ο δίσκος δεν έχει θεωρητικά ιδέες του Dave Mustaine μέσα, ο ίδιος ισχυρίζεται ότι το έχει συγγράψει, αναφερόμενος σε ένα παλιό κομμάτι που λέγεται “The hills ran red”. Η ίδια η μπάντα το αρνείται, παραδεχόμενη ωστόσο ότι υπάρχει ένα μέρος που χρησιμοποιεί δικές του ιδέες. Ο τίτλος είναι πάλι φόρος τιμής στον David Bowie, παρμένος από στίχο του “Ziggy stardust”.
“ORION”
Η αποθέωση του μεγαλείου του Cliff Burton. Ο κορυφαίος μπασίστας που υπήρξε ποτέ για τον γράφοντα, ένα από τα μεγαλύτερα what if στην ιστορία της μουσικής, μια και όλοι αναρωτιόμαστε επ’ αφορμή τέτοιων κειμένων “πόσο μακριά θα το είχε πάει αν αυτά έγραφε στα 24 του;”. Ηγείται του κομματιού με τις κιθάρες να προσφέρουν την ρυθμική βάση ως επί το πλείστον για να αναδειχθεί η κλασσικότροπη παιδεία του και αντίληψη της έννοιας “σύνθεση”. Το μεσαίο δε μέρος, σε στέλνει στον αστερισμό του Ωρίονα και πίσω μέσα σε δευτερόλεπτα. Κάπου εκεί ακούμε και τον Hetfield να σολάρει. Ω ναι, εδώ και στο μεσαίο μέρος του “Master of puppets” είναι τα πρώτα ηχογραφημένα κιθαριστικά solos του. Γλυκός, μελωδικός και ακριβής (γνήσιο πνευματικό τέκνο των Joe Perry/Brad Whitford από AEROSMITH άλλωστε!), προσθέτει ό,τι χρειάζεται το κομμάτι, προτού πάρει τη σκυτάλη ο Cliff και μας ταξιδέψει με το πως έκανε το μπάσο του να τραγουδάει. Και για φινάλε, πάρε έναν Hammett να ξεσαλώνει!
“DAMAGE INC”
Ως συνέχεια του fade out του “Orion” έχουμε το fade in των αντεστραμμένων συγχορδιών στο μπάσο, που δημιουργούν αυτό το ψυχεδελικό σχεδόν ηχοτόπιο, μα το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο τον Cliff, είναι βασισμένο σε ένα κομμάτι του Bach που λέγεται “Come, sweet death”. Και μετά δεύτερο fade in της κιθάρας με ένα riff που ο ίδιος ο Hammett λέει πως το εμπνεύστηκε από τους DEEP PURPLE. Οδοστρωτήρας πρώτης τάξεως, που αποτελεί δήλωση για το ποιοι είναι (“Following our instinct not a trend”) και τι περιμένει όποιον μπει στο δρόμο τους (“Blood will follow blood, dying time is here”). Κάπου εκεί μέσα υπάρχει και μια ακόμα φράση με την οποία πορεύομαι στη ζωή μου: “honesty is my only excuse”. Ονόμασε επίσης, μέσα σε όλα και την περιοδεία που ακολούθησε, ενώ δεδομένης της καταστροφικής ισχύος τους, ήταν και άκρως περιγραφική.
Κάπως έτσι, γράφτηκε ιστορία. Οι METALLICA βρέθηκαν σε περιοδεία 5 μηνών στην Αμερική με τον Ozzy Osbourne για την προώθηση του δίσκου, ο κόσμος παραμιλούσε για την νέα μεγάλη υπερδύναμη, ενώ στην Ευρωπαϊκή περιοδεία με support τους ANTHRAX, κόπηκε το νήμα της ζωής του Cliff Burton στο γνωστό τραγικό δυστύχημα στη Σουηδία τον Σεπτέμβριο του ‘86. Ο οδηγός ισχυρίστηκε πως δεν ήταν ούτε μεθυσμένος ούτε τίποτα και πως απλά βρήκε μπροστά του πάγο στο οδόστρωμα. Κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία, αλλά δεν καταδικάστηκε ποτέ. Η μπάντα αναγκάστηκε να ακυρώσει τον εναπομείναντα μήνα περιοδείας για να κάνει τις audition για τον επόμενο μπασίστα. Ο Jason Newsted από τους underground ήρωες FLOTSAM AND JETSAM, ως φανατικός METALLICA-κιας πήρε τη θέση στο αγαπημένο του συγκρότημα και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. 40 χρόνια μετά τη κυκλοφορία του, το “Master of puppets” είναι επίκαιρο, είναι φρέσκο, είναι αθάνατο και είναι άφθαρτο όπως είναι όλα τα πραγματικά μνημεία. Τελεία.
Did you know that?
– “The only track you probably won’t want to play is ‘Damage, Inc.’ due to the multiple uses of the infamous ‘F’ word. Otherwise, there aren’t any ‘shits’, ‘fucks’, ‘pisses’, ‘cunts’, ‘motherfuckers’, or ‘cocksuckers’ anywhere on this record.”. Αυτό το αυτοκόλλητο συνόδευε το “Master of puppets” ως αντίδραση στην λογοκρισία της κραταιάς PMRC.
– Το 2006, ο δίσκος για επιλεγμένες εμφανίσεις παιζόταν ολόκληρος για την 20η του επέτειο, ενώ την ίδια χρονιά στο Kerrang, είχαν διασκευαστεί όλα του τα κομμάτια από MACHINE HEAD, TRIVIUM, BULLET FOR MY VALENTINE, CHIMAIRA, MENDEED, FIGHTSTAR, FUNERAL FOR A FRIEND και MASTODON σε ένα άλμπουμ που λέγεται “Remastered: METALLICA’s “Master of puppets” revisited”
– Κλείνουμε το κείμενο με το ότι το 2015 έγινε ο πρώτος metal δίσκος που επιλέχθηκε από την επίσημη βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου των Η.Π.Α. (Library Of Congress) για να μπει στη National Recording Registry, μία λίστα με ηχογραφήσεις (όχι μόνο δίσκους) που θεωρούνται και είναι “πολιτιστικά, ιστορικά ή αισθητικά σημαντικές και/ή ενημερώνουν ή αντικατοπτρίζουν τη ζωή στις Η.Π.Α.” . Σε αυτή τη λίστα, για παράδειγμα, υπάρχει και η ομιλία “I have a dream” του Martin Luther King μεταξύ άλλων.
Γιάννης Σαββίδης
