"/>
Θα ξεκινήσω κάνοντας το κείμενο λίγο προσωπικό. Οι Ολλανδοί EPICA είναι ίσως το μόνο συγκρότημα που με συντροφεύει ασταμάτητα από τότε που ξεκίνησα να ακούω metal. Κοντά είκοσι χρόνια τώρα, μπορεί να τους ανακάλυψα λίγο πριν κυκλοφορήσουν το “The divine conspiracy”, αλλά περίμενα με την ίδια προσμονή το περσινό τους “Aspiral”, όπως και κάθε ενδιάμεση δουλειά τους. Γιατί από τα εκατοντάδες συγκροτήματα που λέμε ότι ακούμε, σε πόσα από αυτά επιστρέφουμε τακτικά; Όπως λοιπόν ο Παύλος που άκουγε το “Consign to oblivion” για πρώτη φορά, δεν έχει καμία σχέση με τον Παύλο που άκουσε τον περασμένο Δεκέμβριο το stand-alone τραγούδι “Avatar – The Final Incarnation”, έτσι και οι EPICA του παρελθόντος, έχουν πολύ μικρή συνάφεια με την μπάντα που είναι σήμερα.
Έχουν εξελιχθεί σε όλα τα επίπεδα. Από τη συνθετική νοοτροπία του συνόλου έως τη βελτιωτική πορεία που έχει σημειώσει το κάθε μέλος ως μονάδα, κι από την εμφάνισή τους πάνω στη σκηνή μέχρι τον τρόπο που προωθούν το brand τους. Ό,τι κάνουν τους πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, με αποτέλεσμα να τους θεωρώ σήμερα ως την απόλυτη και πιο ολοκληρωμένη συμφωνική metal μπάντα. Όσο υποκειμενική είναι αυτή η άποψη, άλλο τόσο υποκειμενική θα είναι και η κατάταξη της δισκογραφίας τους που θα ακολουθήσει λίαν συντόμως.
Πριν πάμε στο ενδιαφέρον κομμάτι, ας μου επιτραπεί να πω πως οι Ολλανδοί δεν έχουν γράψει ούτε έναν κακό ή αδιάφορο δίσκο. Η επιλογή μου που έχει την ατυχία να βρίσκεται στην εκκίνηση της κατάταξης, περιέχει φοβερή μουσική και κομμάτια τα οποία μέχρι και σήμερα δηλώνουν το παρών σε setlist. Δεν μου προκαλεί καμία έκπληξη, τη στιγμή που μέχρι και τα 3 τελευταία τους EP (“The Alchemy Project”, “The Solace System”, “The Quantum Enigma (B-sides)”) βρίθουν έμπνευσης και δημιουργικότητας. Σε αντίθεση με άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, η σειρά των άλμπουμ μου βγήκε αβίαστα και χωρίς δυσκολία. Αυτό που με δυσκόλεψε και θα χαρακτήριζα ως μαχαιριά στην καρδιά, είναι να βλέπω αγαπημένους τίτλους σε χαμηλές θέσεις. Προειδοποιώ πως το κείμενο περιέχει αρκετές αμφιλεγόμενες αποφάσεις, τις οποίες θα αιτιολογήσω.
Με τέτοια πλούσια δισκογραφία τι να πρωτοχωρέσει σε ένα setlist τους. Όπως και να έχει, περιμένω εναγωνίως την επερχόμενη εμφάνισή τους στα πλαίσια του Release Athens στις 25 Ιουλίου, παρέα με τους SABATON και SAVATAGE. Έχοντας βιώσει αντίστοιχο line-up το 2022 με μόνη διαφορά τους BLIND GUARDIAN αντί των SAVATAGE, προβλέπεται για επική βραδιά!
EPICA Discography – The countdown:
9) “The Divine Conspiracy” (2007)
Ωραίο πράγμα η προοικονομία. Όταν ανέφερα πως οι EPICA δεν έχουν κακή στιγμή, εδώ αναφερόμουν. Πρώτος δίσκος τους υπό τη στέγη μεγάλης εταιρείας (Nuclear Blast), οπότε δεν είναι να απορεί κανείς για την ύπαρξη του “Never enough”, το οποίο εκτός από κολλητικό τραγούδι είναι και το τέλειο τυράκι για την προώθηση ενός άλμπουμ. Τα ωραία είναι αλλού, με τα “The Obsessive Devotion”, “Menace of Vanity” και “Death of a dream” να εισάγουν μία πρωτοφανή για τα τότε δεδομένα των EPICA ενέργεια. Ως γνωστόν η μπάντα συνηθίζει να γράφει μεγάλα τραγούδια, με το ομότιτλο που αγγίζει τα 14 λεπτά να είναι ίσως από τις πιο υποτιμημένες στιγμές της καριέρας τους, και πολύ θα το ήθελα στη θέση του “Consign to oblivion” ως επίλογο συναυλίας τους έστω για μία φορά. Σε πιο προσωπικό επίπεδο δεν θα ξεχάσω ποτέ τον ορχηστρικό ορυμαγδό του “Fools of damnation”, ενώ αν θέλουμε να αναγνωρίσουμε άλλο ένα hit από εδώ μέσα, αυτό είναι αδιαμφισβήτητα το “Sancta Terra”, με το “Chasing the dragon” να ακολουθεί. Σε καμία περίπτωση δεν αξίζει skip, παρά τη θέση που βρίσκεται.
8) “Design Your Universe” (2009)
Έχοντας δει πολλά rankings ανά τα χρόνια, το “Design your universe” στην 8η θέση είναι ίσως η πιο ριζοσπαστική τοποθέτηση του άρθρου αυτού. Κάπου εδώ η δημοτικότητα του γκρουπ άρχισε να εκτοξεύεται. Το “Unleashed” μπορεί να κοκορεύεται για τούτο το κατόρθωμα αφού επιλέγεται ακόμα στις συναυλίες, με τη φρέσκια οπτική που μας δόθηκε μέσω του “The Symphonic Synergy” να ξεχωρίζει. Η αλήθεια είναι πως το πρώτο μισό του άλμπουμ είναι ασύγκριτο, με το “Martyr of the free world” να έχει κάποια πιθανότητα να ακουστεί και στην Ελλάδα στην επερχόμενη συναυλία. Αλλά τότε, όπως και τώρα, πιστεύω το δεύτερο μισό δεν μπορεί να σταθεί στα ίδια υψηλά επίπεδα. Δεν είναι η έλλειψη κορυφών που με προβληματίζει, αυτό έλειπε, θα πέσουν τα “Resign to surrender” και “Our truth” να με πλακώσουν. Αλλά η απουσία σταθερότητας, και ενώ το γράφω βλέπω το ομότιτλο έπος που με στραβοκοιτάζει και του ζητάω συγγνώμη. Για να μπούμε και σε πιο line-up λεπτομέρειες, ο φοβερός κιθαρίστας Isaac Delahaye έκανε την παρθενική του εμφάνιση στο συγκρότημα δίνοντας νέα πνοή και όγκο στις κιθάρες, ιδιαίτερα τα leads. Δεν είναι τυχαία η δημιουργία μουσικής όπως το “Incentive”, το οποίο είναι Death Metal με τον Mark να σηκώνει όλο το φωνητικό βάρος, και έρχεται φορτωμένο με ένα intro σκέτο οδοστρωτήρα. Παράλληλα, η Simone άρχισε να αφήνει πίσω της τα ακραία οπερατικά φωνητικά υπέρ μιας πιο γήινης προσέγγισης, ξεκινώντας την πορεία που εν καιρώ θα την καθιερώσει ως μία από τις καλύτερες φωνές του χώρου.
7) “Requiem for the Indifferent” (2012)
Η πιο δυσπρόσιτη στάση της δισκογραφίας. Φταίει λίγο η παραγωγή που δίνει ζωή σε μια σκοτεινή ατμόσφαιρα, έως ζοφερή και δυστοπική σε σημεία. Από την άλλη ο όρος Symphonic Metal χρωστάει την ύπαρξή του κυρίως στα χορωδιακά μέρη, με τα ορχηστρικά να είναι πιο περιορισμένα σε σχέση με άλλες φορές. Αυτό σημαίνει πως οι κιθάρες έχουν βγει μπροστά, και το τελικό προϊόν είναι κατά κύρια βάση συμφωνικό heavy/prog με διάσπαρτα death στοιχεία. Ακόμα και το ίδιο το songwriting έδωσε ζωή σε πιο περίπλοκα τραγούδια, αφού μέχρι και το hit “Storm the sorrow”, έχει χαμηλότερο εκτόπισμα από αντίστοιχα πιασάρικα άλλων άλμπουμ. Όλα αυτά οδηγούν σε ένα δύσπεπτο δίσκο, ο οποίος όμως κερδίζει επάξια τον χαρακτηρισμό του εξαιρετικού, αφού όσες φορές τον ακούω σκέφτομαι πόσο υποτιμημένος είναι. Θυμάμαι πως στην αρχική φυσική κυκλοφορία, είχε γίνει ένα κατασκευαστικό λάθος και το “Serenade of self-destruction” είχε μπει στην instrumental εκδοχή του. Άργησα να το πάρω χαμπάρι μέχρι που είδα ανακοίνωση της Nuclear Blast, κάτι που εξήγησε πολλά πράγματα. Όταν το άκουσα ολόκληρο με φωνητικά, όπως έπρεπε, βρήκα τη με διαφορά αγαπημένη μου στιγμή του “Requiem for the indifferent”, εκθρονίζοντας τα “Monopoly on truth” και “Deep water horizon”. Μιας και ανέφερα το πρώτο, θυμήθηκα άλλη ενδιαφέρουσα ιστορία. Το “Monopoly on truth” συστήθηκε στην κυριολεξία όργανο-όργανο. Έτσι λοιπόν, το πρώτο απόσπασμα που ανέβηκε ήταν 30 δευτερόλεπτα από τα τύμπανα. Στο επόμενο βίντεο μεγάλωσαν τη διάρκεια και πρόσθεσαν το μπάσο. Αυτό συνεχίστηκε με κιθάρες, χορωδίες, έως όπου ήρθε η ώρα για τα φωνητικά και την πλήρη διάρκεια. Από τα πιο ενδιαφέροντα promo concepts που έχω συναντήσει.
6) “Aspiral” (2025)
Φτάνουμε στο παρόν με το περσινό αλλά ακόμα φρέσκο “Aspiral”. Η μοντέρνα περίοδος των EPICA τους συναντά σε δυσθεώρητα ύψη, που σημαίνει ότι κάθε νέα δουλειά έχει να περάσει δια πυρός και σιδήρου για μια θέση στο πρώτο μισό της κατάταξης. Το πρόσφατο πόνημα των Ολλανδών μπορεί να μην καταφέρνει να μπει στην πεντάδα, αλλά έχει ήδη κερδίσει μία θέση αν όχι στην καρδιά των οπαδών τους, στη δική μου σίγουρα. Δοκιμάζει καινούργια πράγματα, αφού για πρώτη φορά παρακαλώ, δεν υπάρχει instrumental intro, αλλά και κανένα κομμάτι που να αγγίζει τα οκτώ λεπτά στη διάρκειά του! Παράλληλα, έχει ίση εκπροσώπηση τόσο από τετράλεπτα χιτ-άκια όσο και μεγαλύτερες και πιο δαιδαλώδεις συνθέσεις. Δεν έχει κάτσει ακόμα η σκόνη του, αλλά μπορεί να ειπωθεί με σιγουριά πως το “Cross the divide” θα τους συνοδεύει για τα επόμενα χρόνια επί σκηνής, ενώ σαν πρόβλεψη με μικρότερη απόδοση, θα έλεγα πως το “The Grand Saga of Existence” έχει τα φόντα να κλέψει τη θέση του “Beyond the matrix” ως η πιο πάρτι στιγμή του setlist. Όπως και στο “Design your universe”, θεωρώ ότι το ζύγι γέρνει αβίαστα υπέρ του πρώτου μισού με τερματισμό το “Metanoia”. Το δεύτερο μισό δεν είναι αδύναμο, αλλά εκεί έχουν μαζευτεί τα πιο σύντομα κομμάτια, δημιουργώντας μία περίεργη ροή τολμώ να πω, είναι από τις λίγες φορές που θα άλλαζα τη δομή του tracklist. Για το τέλος άφησα το καλύτερο, τη δυάδα “Arcana” και “Darkness dies in light” που είναι ό,τι καλύτερο έχουν κάνει οι EPICA τα τελευταία χρόνια.
5) “The Phantom Agony” (2003)
Θέλω πολύ να γράψω ότι εδώ ξεκίνησαν όλα, αλλά θα ήταν μόνο εν μέρει σωστό. Τα “Prison of desire” και “Decipher” των AFTER FOREVER, και ένα demo υπό το όνομα SAHARA DUST, αποτέλεσαν το τέλειο ζέσταμα ώστε το ντεμπούτο των EPICA να βγει τόσο καλοφτιαγμένο. Η gothic ατμόσφαιρα είναι πιο δυνατή από ποτέ, και ίσως η μόνη φορά που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε έτσι δίσκο του συγκροτήματος. Πολύ ρομαντική περίοδος όπου οι Simone, Mark, Coen ήταν από 18 μέχρι 25 ετών, η Simone τραγουδούσε με οπερατικό τρόπο εμπνευσμένη από την Tarja, ενώ το drumming και το κιθαριστικό παίξιμο ήταν πολύ απλά χωρίς να έχουν καμία σχέση με την πολυπλοκότητα του σήμερα. Το “Cry for the moon” είναι το πιο αναγνωρισμένο τραγούδι τους χωρίς να μπορώ να θυμηθώ φορά που έμεινε εκτός setlist, με το αδερφάκι του “Sensorium” να αποτελεί πιο σπάνια προσθήκη, προκαλώντας πανικό όταν κάνει την εμφάνισή του. Η νούμερο ένα επιλογή μου βρίσκεται στο ομότιτλο, το οποίο είχε την τιμητική του την περίοδο του “Retrospect” (εορτασμός της 10ης επετείου), με αποκορύφωμα τη μετατροπή του ρεφρέν του σε disco (!), δείχνοντας από τότε τη διάθεση πειραματισμού που είχε το συγκρότημα. Απομεινάρι μιας άλλης εποχής και δεν πρόκειται να επαναληφθεί από κανέναν. Με προσωπικά κριτήρια θα μπορούσε να πάει και πολύ πιο ψηλά, έως την κορυφή, αλλά δεν θέλω να αφήσω τη νοσταλγία να θολώσει την κρίση μου.
4) “Consign to Oblivion” (2005)
Προβληματίστηκα πολύ για το αν πρέπει να μπει πάνω από το ντεμπούτο, αλλά τελικά του έκανα τη χάρη. Η σκοτεινή και gothic προσέγγιση μας αφήνει, για να δώσει τη σκυτάλη σε έναν κινηματογραφικό ήχο, χαρίζοντας ζωή σε ένα άλμπουμ πολύ πιο εύθυμο και απελευθερωμένο. Ίσως το λιγότερο heavy απόσταγμα της καριέρας των EPICA, με την πιο περιορισμένη χρήση brutal φωνητικών. Ό,τι χάνει σε αυτό το κομμάτι το κερδίζει σε μελωδικότητα αφού σχεδόν τα πάντα είναι hits! Είμαι σίγουρος πως πολλοί θα αντάλλασσαν ολόκληρες δισκογραφίες για το “The last crusade”, το οποίο τοποθετώ χωρίς τύψεις στο top-5 από τα άπαντα του γκρουπ. Οι μπαλάντες “Solitary ground” και “Trois vierges” δεν είναι fillers αλλά σημεία προσμονής σε κάθε ακρόαση. Τα “Blank infinity” και “Another me” ακόμα τα ακούω αποσβολωμένος μη μπορώντας να πιστέψω ότι έχουν γραφτεί, ενώ κάθε άκουσμά τους με μεταφέρει πολλά χρόνια πίσω (είπαμε, νοσταλγία). Ακόμα και ο πιο αδαής ίσως γνωρίζει το title track, το οποίο κλείνει σχεδόν όλα (αν όχι όλα) τα live της μπάντας από τη δημιουργία του και έπειτα. Εδώ να πω βέβαια πως με έχει κουράσει λίγο όταν σε κάθε εμφάνιση, live, CD, DVD και event, αποτελεί επίλογο το ίδιο δεκάλεπτο τραγούδι. Υπάρχουν τόσες εναλλακτικές βρε παιδιά! Δεν ξέρω αν τα μέλη συμμερίζονται την ίδια άποψη, γιατί στην τελευταία περιοδεία τους έκαναν την έκπληξη και το άφησαν εκτός… Στα της θεματολογίας, που αφορά τους Mayans, φαίνεται η τάση του Mark που τον θέλει να καταπιάνεται με πιο ιδιαίτερα ζητήματα. Από τις πιο όμορφες δουλειές που έχω ακούσει ποτέ.
3) “Omega” (2021)
Φτάσαμε στην Αγία Τριάδα, με το σερί από “The Quantum Enigma” σε “Omega”, να είναι άξιο μελέτης από τον επιστημονικό κλάδο. Σε σχέση με τον προκάτοχό του (“The holographic principle”) φέρει έναν αέρα ελευθερίας, αισιοδοξίας και ελπίδας. Οι συνθέσεις δίνουν χώρο και αέρα στις μελωδίες ώστε να αναδειχθούν, και η Simone έχει όλα τα περιθώρια για να μας καθηλώσει, με τη φωνή της να είναι πιο ώριμη από ποτέ. Τα πάντα ρέουν με αρμονία, από το ντισνεϊκό intro και “Abyss of time”, την παιδική χορωδία του “Skeleton key”, την ίσως καλύτερη μπαλάντα των EPICA που ακούει στο όνομα “Rivers” και το οριεντάλ “Code of life”, το οποίο μετά από λαϊκή απαίτηση βρήκε δρόμο σε live περιβάλλον κατόπιν αρχικής παράλειψής του. Αν κάτι μου έκανε -και ακόμα μου κάνει- εντύπωση, είναι το “Kingdom of heaven pt.3” με το ρεφρέν του να επαναλαμβάνεται στο τέλος υπό τη συνοδεία χορωδίας, σε ένα αποτέλεσμα που σηκώνει την τρίχα κάγκελο. Μιας και λέμε για ρεφρέν, το ομώνυμο έχει υποβάλει αίτημα ως ένα από τα καλύτερα που έχει γράψει το γκρουπ, και δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να υπογράψουμε. Ως παιδί της πανδημίας, εκτός του ότι το “Omega” ηχογραφήθηκε με διαφορετικές συνθήκες απ’ ό,τι συνήθως για ευνόητους λόγους, κατάφερε και κάτι άλλο. Έλαμψε ως ακτίνα φωτός μέσα σε μία πολύ δύσκολη περίοδο, αποδεικνύοντας γιατί η μουσική είναι το μεγαλύτερο όπλο που έχουμε απέναντι σε όλα τα αρνητικά που συμβαίνουν γύρω μας.
2) “The Quantum Enigma” (2014)
Η πιο κομβική στιγμή. Με τον ερχομό του Rob van der Loo στο μπάσο, κλειδώνει ένα line-up που ευημερεί ακόμα, αλλά αυτή είναι μόλις μία μικρή αλλαγή. Η μεγαλύτερη και πιο επιδραστική, είναι ότι με το “The Quantum Enigma” και κατόπιν πολλών πειραματισμών, οι EPICA ανακαλύπτουν τον ήχο τους και κάπως έτσι εκτοξεύονται στην κορυφή των ηγετικών μορφών του συμφωνικού ιδιώματος. Τέλεια ισορροπία, αυτό που ακούμε είναι 100% συμφωνικό και πέρα ως πέρα metal! Οι χορωδίες είναι καλύτερες από ποτέ όπως μαρτυρά με το καλημέρα το “The second stone” καθ’ όλη τη διάρκειά του και κάπως έτσι γεννιέται το υπερ-hit “Unchain Utopia”. Μπροστά όμως, βρίσκεται μία frontwoman η οποία πλέον έχει βρει πλήρως τα πατήματά της και τραγουδάει με περίσσια αυτοπεποίθηση όντας στην καλύτερη φάση της καριέρας της μέχρι εκείνη τη στιγμή. Όχι ότι πριν θα υπήρχε μεγάλη διαφωνία, αλλά από εδώ και έπειτα η Simone Simons έχει κάθε δικαίωμα να διεκδικεί θέση στις καλύτερες γυναικείες φωνές της βαριάς μουσικής. Filler δεν υπάρχει ούτε για δείγμα, ενώ όσο πιο βαθιά πάμε στο tracklist, τόσο πιο ωραία τραγούδια συναντάμε. MVP αναδεικνύεται ο Coen Janssen, ο οποίος έχει γράψει τα καλύτερα πλήκτρα της καριέρας του, προσδίδοντας στις συνθέσεις μοναδική δυναμική. Το άλλο που έχει καταφέρει, είναι πως μπαίνει άμεσα στα περισσότερα κομμάτια παίζοντας αξιομνημόνευτα keyboard riffs, κάνοντάς τα να σε μαγέψουν από τα πρώτα δευτερόλεπτα. Σίγουρα θα ήθελα να είχε εξερευνηθεί ο δίσκος παραπάνω όσον αφορά τις επιλογές στις συναυλίες, αλλά δεν έχω κανένα παράπονο με το σαρωτικό “Victims of contingency” που έχει συχνά την τιμητική του. Σε καμία περίπτωση το “Requiem for the Indifferent” δεν τους σκότωσε, αλλά στο “The Quantum Enigma” η μπάντα αναγεννάται σαν τον φοίνικα από τις στάχτες της, ανοίγοντας τα φτερά της για να πετάξει στην κορυφή.
1) “The Holographic Principle” (2016)
Μπορεί να μην συμφωνούν όλοι με την επιλογή, αλλά αυτή η κεραμίδα ακόμα δεν έχω καταλάβει από πού ήρθε, οπότε ας τα πάρουμε με τη σειρά. Θα ξεκινήσω λέγοντας πως είναι ο πιο μεγαλεπήβολος, περίπλοκος και φιλόδοξος δίσκος της μπάντας. Είναι τόσο φορτωμένος και συμβαίνουν τόσα πολλά πράγματα, που η Simone εξέφρασε ως μεγάλη πρόκληση το να βρει τις σωστές φωνητικές μελωδίες και το στυλ τραγουδίσματος που χρειάζεται το κάθε σημείο. Ακόμα δεν χωράει ο νους μου πως το πρώτο προωθητικό single του άλμπουμ ήταν το τίγκα στα progressive στοιχεία “Universal death squad”. Αν και δεν είχαν πολλές εναλλακτικές, αφού πέρα από το “Edge of the blade” η εύρεση radio friendly επιλογής φαντάζει αδύνατη δουλειά. 72 λεπτά μουσικής μας πέταξαν στη μούρη οι EPICA, και αξίζουν ΟΛΑ! Και επειδή σε εκείνα τα songwriting sessions κάτι είχε το νερό που έπιναν, αυτό είναι μόλις η αρχή. Το “The solace system”, είναι το EP που ακολούθησε και διαρκεί άλλη μισή ώρα, συστήνοντας έξι επιπλέον τραγούδια που δεν ταίριαζαν με τη ροή του full-length. Δεν μιλάμε για υπολείμματα ή ιδέες από το κάτω ράφι, μάλιστα θα μπορούσαν κάλλιστα να βρίσκονται στον δίσκο. Έχει κι άλλο όμως! Πήραν κομμάτια του άλμπουμ και τα έπαιξαν ακουστικά αλλάζοντας τους τίτλους τους. Έχει πολύ ενδιαφέρον λοιπόν να ακούσουμε τα “Universal love squad” και “The funky algorithm” μεταξύ άλλων. Για τον κύριο κορμό του “The Holographic Principle” δεν έχω πολλά να πω, όχι γιατί δεν υπάρχει κάτι να ειπωθεί, αλλά γιατί δεν υπάρχει συνδυασμός λέξεων ικανός να περιγράψει την συναισθηματική παρέλαση που δημιουργεί. Μέχρι και η υποτιθέμενη μπαλάντα “Once upon a nightmare”, δεν είναι ακριβώς τέτοια, διαρκεί επτά λεπτά και σκίζει την ψυχή σου σε δύο κομμάτια. Όταν ένα συγκρότημα που μας αρέσει κυκλοφορεί τον καλύτερο δίσκο του, πάντα έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας την ελπίδα πως την επόμενη φορά ίσως τον ξεπεράσουν. Και κάποιες φορές το κάνουν. Με το που βίωσα το “The Holographic Principle” ήμουν βέβαιος πως θα μείνει καρφωμένο ως το αγαπημένο μου EPICA άλμπουμ, εσαεί.
Παύλος Παυλάκης
