Το Rock Hard Festival Greece έδωσε πέρσι με την πρώτη του εκδοχή τα διαπιστευτήριά του, δείχνοντας ότι είναι ικανό να δημιουργήσει μοναδικές και αποκλειστικές στιγμές. Η επιστροφή αναμένεται εξίσου, και γιατί όχι παραπάνω δυνατή, ενώ οι οπαδοί του Power Metal έχουμε ακόμα περισσότερους λόγους για να ευθυμήσουμε. 90s set από τους STRATOVARIUS λοιπόν, μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να ακούσουμε ζωντανά μαζεμένους ύμνους οι οποίοι μεγάλωσαν γενιές, ενέπνευσαν κόσμο και έπλασαν το μέλλον του είδους. Η κυκλοφορία των “Dreamspace”, “Fourth dimension”, “Episode” και “Visions” είναι ένα ορόσημο που άλλαξε για πάντα το έδαφος του Power, τόσο σαν σύνολο, όσο και ο κάθε δίσκος μεμονωμένα, είτε περισσότερο, είτε λιγότερο.
Όσο περνάνε τα χρόνια, θολώνει το τοπίο του ποιος αποτελεί πηγή έμπνευσης για τον κάθε καλλιτέχνη. Εκεί που παλιά θεωρούσαμε πως κάθε επικό συμφωνικό συγκρότημα με fantasy θέματα έμοιαζε με τους RHAPSODY, σήμερα λέμε ότι θυμίζουν GLORYHAMMER. Επίσης πολλά πράγματα που θεωρούμε σήμερα κλισέ, κάποτε ήταν πρωτοπόρα. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ χρήσιμες τέτοιες αναδρομές στο παρελθόν, καθώς θα ρίξουν άπλετο φως στο τι εστί 90s set από τους STRATOVARIUS, και γιατί η εμφάνισή τους αυτή ΔΕΝ χάνεται.
Στην αυγή εκείνης της δεκαετίας, το Power Metal είχε ήδη κάνει τα πρώτα βήματα στην US εκδοχή του, αλλά το αγαπημένο European Power Metal είχε να καυχηθεί κυρίως για τα 2 Keepers. Οι Φινλανδοί οι οποίοι τότε ήταν με τελείως διαφορετικό line-up (δεν έχει μείνει ούτε ένας), είχαν ήδη δισκογραφήσει με τα cult “Fright night” και “Twilight time” τα οποία παρά τις αρετές τους δεν μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε ως genre-defining. Και κάπου εκεί αρχίζει ένα μαγικό σερί κυκλοφοριών, το οποίο θα σχολιάσουμε ξεχωριστά, πριν κλείσουμε στο τέλος με τον λογαριασμό. Η αρχή φυσικά γίνεται με το:
1. “Dreamspace” (1994)
Κάπου εδώ έγινε η γέννηση των πραγματικών STRATOVARIUS, ένας σκοτεινός δίσκος που αρμόζει σε ηγέτη ενός ιδιώματος. Τι τόλμησε; Σε αντίθεση με το γεμάτο χαρά ηχοτόπιο των κολοκυθών, το “Dreamspace” είναι μία ψυχρή δουλειά με σκοτεινό χαρακτήρα. Οι θεματολογίες του βαριές κι ασήκωτες, με αρκετά δυσοίωνη και απαισιόδοξη οπτική. Για του λόγου το αληθές αρκεί ένα πέρασμα από τους στίχους των “4th Reich”, “Dreamspace”, “Shattered” για να ονομάσω μερικά. Μουσικά δεν έχουν ενταχθεί ακόμα οι Jens Johansson και Jörg Michael, οπότε η προσέγγιση είναι καθαρά πιο κιθαριστική. Σαν αντίβαρο, υπάρχει έντονο το progressive στοιχείο, με το ομότιτλο να πηγαίνει τέρμα κόντρα στη συμβατική δομή που ακολουθεί το μέσο τραγούδι.
Πέραν όμως του χιλιοειπωμένου χαρακτηριστικού ότι το “Dreamspace” είναι ένας σκοτεινός δίσκος που αντικατοπτρίζει την σκανδιναβική φύση των δημιουργών του, το άλμπουμ κάνει και κάτι άλλο με τεράστια επιτυχία. Η πλούσια δομή του είναι ασυναγώνιστη και τα έχει όλα. Power, μπαλάντες, περίπλοκες δομές, επιθετικά σχεδόν thrash ξεσπάσματα. Απέδειξε ότι το ιδίωμα δεν έχει φραγμούς και μπορεί να φιλοξενήσει κάθε ηχητική κατεύθυνση. Παράλληλα, έκανε ξεκάθαρο πως οι STRATOVARIUS μπορούσαν να είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα ακόμη speed/heavy σχήμα της εποχής, βάζοντας τα πρώτα θεμέλια της ταυτότητας που θα τους έκανε σημείο αναφοράς λίγα χρόνια αργότερα.
- “Fourth Dimension” (1995)
Ο δίσκος που αρχικά γράφτηκε με σκοπό να τραγουδηθεί από τον Tolkki (υπάρχουν και αντίστοιχα demo με τη δική του φωνή), εν τέλει έμεινε στην ιστορία λόγω του νέου τους τραγουδιστή, Timo Kotipelto. Η σημασία αυτής της κίνησης δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι προσέλαβαν μία καλή φωνή. Τα φωνητικά του Kotipelto, δημιούργησαν αυτό το χαρακτηριστικό, υψίφωνο, euro-power στυλ που σήμερα έχουν υιοθετήσει αμέτρητες μπάντες. Η διαφορά είναι πως είναι πολύ εύκολο να χαθεί η μπάλα καθώς πρόκειται για πολύ απαιτητικό στυλ τραγουδιού, ενώ ταυτόχρονα πολλοί καταλήγουν κουραστικοί ή/και υπερβολικοί. Ο Timo λοιπόν, το έκανε άψογα. Όση ώρα και να τον ακούσεις δεν κουράζει στιγμή. Ίσως ο λόγος που αρκετοί ξεφεύγουν από τα επιθυμητά όρια, είναι η προσπάθειά τους να κάνουν κάτι διαφορετικό.
Τη σήμερον ημέρα, τα ψηλά φωνητικά συνήθως συνοδεύονται από αδιανόητες ταχύτητες και ανύπαρκτες μελωδίες. Το “Fourth dimension” είναι ένα λαμπρό παράδειγμα και φάρος αναφοράς, που παντρεύει τις ψηλές οκτάβες με την απόλυτη μελωδία. Ναι, το “Against the wind” είναι γρήγορο, ακολουθείται όμως από το πιο catchy δεν γίνεται “Distant skies”, το ανθεμικό “Galaxies” και το επικό μα αφιλόξενο περιτύλιγμα του εκπληκτικού “Winter”. Η ποικιλία του “Dreamspace” λοιπόν συνεχίζεται, σε ακραίο ίσως βαθμό όπως μαρτυρά το “030366” το οποίο και πάλι, μου αρέσει.
- “Episode” (1996)
Με αυτόν τον δίσκο ορόσημο, η ποιότητα των STRATOVARIUS αγγίζει την στρατόσφαιρα (κακό pun, αλλά intended). Ο Jörg κάθεται πίσω από τα τύμπανα, και ο Jens αναλαμβάνει τα πλήκτρα. Το αποτέλεσμα, είναι πως και οι 2 άλλαξαν την πορεία του power metal, ο καθένας στο όργανό του.
Τα πλήκτρα αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Τότε, όσοι έκαναν χρήση αυτού του οργάνου ήταν δακτυλοδεικτούμενοι. Πλέον, ψάχνουμε σχήματα που δεν κάνουν χρήση πλήκτρων και ορχηστρικών με το κιάλι. Η αρχή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό το άλμπουμ, δίνοντας το έναυσμα σε άλλους συντοπίτες όπως οι SONATA ARCTICA και οι NIGHTWISH. Αν πάρουμε αλυσιδωτά τη συνεισφορά των παραπάνω, ειδικά των NIGHTWISH στον συμφωνικό χώρο, γίνεται αμέσως αντιληπτή η τεράστια κληρονομιά που άφησε το “Episode”. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο, είναι οι μάχες μεταξύ κιθάρας και πλήκτρων, ειδικά στα solos. Στα τύμπανα θα είμαι πιο λακωνικός, αλλά υπάρχει κάποιος που δεν έχει κάνει air drums και δεν έχει κοπανηθεί με τις διάσημες διπλομποτιές του Jörg; Τα ντραμς δεν δίνουν απλά ρυθμό, αλλά υψώνονται σε ίδιο επίπεδο με τα υπόλοιπα όργανα.
Ας δούμε τι άλλο μας φέρνει το “Episode”. Πολύ neoclassical, ένα είδος που μπορεί να γίνει πολύ φλύαρο, αλλά εδώ σερβίρεται στις αναλογίες που πρέπει. Σπάνε επίσης τα κοντέρ μελωδικότητας. Το “Eternity” είναι αυτό που λέμε larger than life, ενώ το “Season of change” είναι ίσως από τα ωραιότερα τραγούδια που έχουν γραφτεί. Οι γρήγορες στιγμές “Father time”, “Will the sun rise?” και “Speed of light”, καταφέρνουν να ακούγονται γρήγορα, αφήνοντας παράλληλα χώρο στις νότες να ξεδιπλωθούν. Δεν προέκυψαν όμως όλα αυτά από τη μία μέρα στην άλλη. Αν τα δύο προηγούμενα άλμπουμ έχτισαν σταδιακά την ταυτότητα των STRATOVARIUS, το “Episode” ήταν η στιγμή που όλα τα κομμάτια μπήκαν στη θέση τους.
- “Visions” (1997)
Τεράστιο το δίλημμα μεταξύ “Episode” και “Visions”, αλλά μιας και το άκουσα πρώτο, πάντα θα διαλέγω τούτο εδώ. Φαινομενικά η συνεισφορά του είναι μικρότερη και περιορίζεται στο γεγονός ότι τελειοποίησε τη φόρμουλα των προηγούμενων δίσκων. Όσο μπορείς να πεις βέβαια μικρή τη συνεισφορά ενός από τους καλύτερους δίσκους όχι του power, αλλά του metal γενικότερα. Πέραν όμως του ασύγκριτου songwriting και κοιτώντας λίγο καλύτερα, επηρέασε και αυτό τη σκηνή σε τεράστιο βαθμό. Πώς; Μα φυσικά με την παραγωγή των Finnvox Studios. Ο ήχος του άλμπουμ δεν ήταν απλά επαναστατικός, αλλά ακούγεται καλύτερα ακόμα και από πολλές μοντέρνες δουλειές. Κάθε χτύπημα κρουστού ακούγεται σαν το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο. Οι κιθάρες παρά το κοφτερό παίξιμο (“Forever free” και “Legions”), είναι καλογυαλισμένες, ενώ ο Kotipelto ακούγεται καμπάνα. Μην μπερδεύουμε το γυαλισμένο του τότε με το γυαλισμένο του σήμερα, ο ήχος του “Visions” είναι άκρως φυσικός.
Εκτός αυτού, έδωσε ζωή στο μεγαλύτερο hit της μπάντας (τότε, τώρα και για πάντα), το οποίο έχει ως κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα τα πλήκτρα. Όλοι ξέρουμε περί τίνος πρόκειται, αλλά επειδή πάντα υπάρχουν νέοι άνθρωποι και καινούριοι οπαδοί που τώρα έχουν τη χαρά να ανακαλύπτουν αυτές τις μουσικές, ο λόγος για “Black diamond”. Το οποίο δεν περιορίζει την παρακαταθήκη του στο intro, αλλά έχει επηρεάσει και σαν ρεφραίν πάρα πολλές δημιουργίες. Ακόμη όμως και πέρα από το “Black Diamond”, τραγούδια όπως το “The Kiss of Judas” απέδειξαν πόσο ώριμη είχε γίνει πλέον η συνθετική τους προσέγγιση. Από τα καλύτερα άλμπουμ που έχω ακούσει ποτέ.
Απολογισμός των Glory Years:
Όπως έγινε ξεκάθαρο, δεν έχουμε απέναντί μας απλά τέσσερις δίσκους, αλλά τέσσερις κυκλοφορίες που ταρακούνησαν συθέμελα το Heavy Metal. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος των πλήκτρων, η ψηλή μα συνάμα γήινη φωνή του Kotipelto, η απίστευτη μελωδικότητα που είναι παρούσα σε κάθε ένταση, ο πειραματισμός, η ασύλληπτη παραγωγή. Αν δεν ήταν ξεκάθαρο από πριν πως η επερχόμενη εμφάνισή τους στο Rock Hard Festival είναι άχαστη, οι λόγοι αυτοί το καθιστούν απόλυτα κατανοητό.
Γιατί είναι ίσως η μοναδική ευκαιρία, οι παλαιότεροι να ξαναζήσουν και να ξαναθυμηθούν πράγματα που έζησαν στα ένδοξα 90s. Και οι νεότεροι να εκτεθούν πρώτη φορά σε ένα τέτοιο μεγαλείο. Όπου κάθε τραγούδι στο setlist, θα είναι σφαλιάρα και θα δημιουργεί κραυγές ενθουσιασμού.
Παύλος Παυλάκης
