
«Πόσα αντίτυπα έχει πουλήσει το συγκρότημα; Από ποια εταιρεία κυκλοφορεί το άλμπουμ; Παίζει μέσα κανένας γνωστός;». Ερωτήματα που τουλάχιστον εδώ, δεν υφίστανται. Και δεν υφίστανται, διότι πολύ απλά, δε μας ενδιαφέρουν οι απαντήσεις τους. Η ποιότητα στη μουσική είναι αυτό που μας ενδιαφέρει. Το να ανακαλύπτει κανείς νέες αγαπημένες μπάντες εκεί που δεν το περιμένει, θα αποτελεί πάντα, εκτός από μεγάλη ικανοποίηση, την πλέον ευχάριστη πρόκληση, καθώς κι εμείς είμαστε πρωτίστως οπαδοί. Σε μια στήλη λοιπόν όπου τα «αδηφάγα» αυτιά των ολοένα και αυξανόμενων φίλων της δεν έχουν σύνορα, έτσι κι εμείς θα προσπαθούμε κάθε φορά να παρουσιάζουμε τη μεγαλύτερη δυνατή γκάμα ήχων και συγκροτημάτων. Άλλωστε, κανένα best seller δε θα υπήρχε, αν δεν υπήρχε η σκηνή του UNDERGROUND.
“With weeping and with wailing
Thou spirit maledict, do thou remain
For thee I know, though thou art all defiled”
Οι Γερμανοί symphonic black metallers DAIDALOS, είναι παλαιοί γνώριμοι του Underground Halls και το “Dante” η δεύτερη ολοκληρωμένη δουλειά τους. Ήδη από το πρώτο της δίσκο με τίτλο “The expedition” η μπάντα είχε δείξει ότι θέλει να συνδυάσει τη σκληρή πλευρά του είδους με μελωδικά και ορχηστρικά στοιχεία, δημιουργώντας κάτι επιβλητικό και μεγαλειώδες και στο “Dante” παρουσιάζεται ακόμη καλύτερη.
Το Rock Hard λοιπόν, ξαναμιλά με τον Tobias Püschner, ιθύνοντα νου των Γερμανών και η συζήτηση μαζί του έχει θέμα αυτήν τη φορά όχι την αναζήτηση του Βορείου Περάσματος, όπως μας είχε εξηγήσει την προηγούμενη φορά που βρέθηκε στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής, αλλά τη Θεία Κωμωδία του Δάντη που αποτέλεσε τη νέα του πηγή έμπνευσης, τη δημιουργική διαδικασία, αλλά και τα πρώτα σχέδια για ζωντανές εμφανίσεις.
Tobias καλησπέρα, χαίρομαι που μιλάμε ξανά!
Καλησπέρα, ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση, και δική μου χαρά!

Μιας και ο χρόνος πιέζει, ας ξεκινήσουμε. Το “Dante” ακολουθεί το “The Expedition”, το οποίο είχε ένα πολύ συγκεκριμένο ιστορικό και αφηγηματικό concept. Τι σε οδήγησε από την ιστορία της αποστολής Franklin στον κόσμο του Δάντη;
Και τα δύο άλμπουμ είναι ταξίδια στο άγνωστο, αλλά από εντελώς διαφορετικές οπτικές γωνίες. Το “The Expedition” εξερευνούσε την εξωτερική απομόνωση. Ένα πλήρωμα παγιδευμένο στους αιώνιους πάγους, που κατευθύνεται προς κάτι μοιραίο. Με το “Dante”, το ταξίδι έγινε εσωτερικό. Μετά από μια επίσκεψη στη Φλωρεντία με τον φίλο μου τον Boris από τους TRYGLAV και αφού διάβασα τη Θεία Κωμωδία, γοητεύτηκα όχι μόνο από τις εικόνες και τη συμβολική της δύναμη, αλλά κι από όσα έμοιαζαν να υπάρχουν ανάμεσα στις γραμμές.
Ποιο το μήνυμα που ήθελε να περάσει ο Δάντης, πιστεύεις;
Ένιωσα πως ο Δάντης πολλές φορές υπαινισσόταν σκέψεις που δεν μπορούσαν να εκφραστούν ανοιχτά εκείνη την εποχή, εξαιτίας της δύναμης της Εκκλησίας και των κινδύνων που περιέβαλλαν ορισμένες ιδέες. Αυτό έδωσε στο έργο ένα επιπλέον βάθος για μένα. Με τον καιρό, η ιστορία έγινε κάτι πολύ προσωπικό. Λιγότερο μια αφήγηση για την Κόλαση και περισσότερο μια εξερεύνηση του φόβου, της αμφιβολίας, της ψυχικής κατάρρευσης και του σύγχρονου κόσμου στον οποίο ζούμε.
Ποια είναι η κεντρική ιδέα ή το βασικό δικό σου μήνυμα πίσω από το “Dante”;
Ο δίσκος μιλά για το πέρασμα μέσα από το σκοτάδι, προσπαθώντας να μη χαθεί η μικρή σπίθα που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα σου. Δεν ήθελα να δημιουργήσω μια απλή διήγηση της Θείας Κωμωδίας. Για μένα, το “Dante” έγινε μια αντανάκλαση του σύγχρονου φόβου, της ψυχολογικής πίεσης, της χειραγώγησης, της απομόνωσης, αλλά και του τρόπου με τον οποίο οι κοινωνίες επιστρέφουν σταδιακά προς το μίσος, τον διχασμό και τον εξτρεμισμό.
Στέκεσαι δηλαδή περισσότερο στην ατμόσφαιρα και στα συναισθήματα που γεννά η πορεία μέσα από την Κόλαση, το Καθαρτήριο και τον Παράδεισο και τα φέρνεις στο «σήμερα»…
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα, πολέμους, κοινωνικές εντάσεις, ιδεολογικές συγκρούσεις και διαρκή φόβο. Όλα αυτά βρήκαν αναπόφευκτα τον δρόμο τους προς τον συναισθηματικό πυρήνα του άλμπουμ.
Τι θα ήθελες να αποκομίσει ο ακροατής αφού ολοκληρώσει την ακρόαση του δίσκου;
Αν κρατήσει κάτι από το “Dante”, ελπίζω να είναι το εξής: Το σκοτάδι δεν είναι το τέλος όμως για να επιβιώσεις μέσα σε αυτό, πρέπει να προστατεύσεις εκείνη την εύθραυστη εσωτερική σπίθα πριν σβήσει ολοκληρωτικά. Το σκοτάδι είναι ένα πέρασμα.
Ήταν η δημιουργία αυτού του άλμπουμ διαφορετική εμπειρία σε σχέση με το ντεμπούτο “The Expedition”; Ένιωσες μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ή ίσως μεγαλύτερη πίεση;
Ναι, σε πολύ μεγάλο βαθμό. Με το “The Expedition” ακόμη ανακάλυπτα τι ακριβώς θα μπορούσαν να γίνουν οι DAIDALOS. Αυτή τη φορά ένιωθα πολύ πιο σίγουρος μουσικά και συνθετικά. Η πίεση, όμως, ήταν διαφορετική. Δεν είχε να κάνει με το να αποδείξω κάτι, αλλά με το να αποδώσω τα συναισθήματα και τις σκέψεις πίσω από το άλμπουμ με ειλικρίνεια και αρκετό βάθος. Το “Dante” εξελίχθηκε σε κάτι πολύ πιο προσωπικό και συναισθηματικά σύνθετο απ’ όσο περίμενα αρχικά, και το να αποτυπώσω αυτά τα συναισθήματα στη μουσική ήταν κάποιες φορές δύσκολο, αλλά και αναγκαίο.
Μετά την εμπειρία του πρώτου άλμπουμ, άλλαξε κάτι στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεις τη σύνθεση ή οργανώνεις τις ιδέες σου;
Σίγουρα! Στο “The Expedition”, οι ορχηστρικές ενορχηστρώσεις οδηγούσαν κυρίως τη μουσική. Στο “Dante”, ήθελα οι κιθάρες και το rhythm section να έχουν περισσότερο βάρος και επιθετικότητα. Έγινα επίσης πιο συγκεντρωμένος στη δομή των κομματιών. Τα τραγούδια πλέον κυλούν πιο φυσικά το ένα μέσα στο άλλο και δεν μοιάζουν τόσο με απομονωμένες συνθέσεις. Και οι δύο δίσκοι είναι concept άλμπουμ και αφηγούνται συνεχόμενες ιστορίες, όμως στο “Dante” η συνθετική προσέγγιση ήταν πολύ πιο ρευστή και ενιαία. Τα κομμάτια γράφτηκαν ώστε να μεταβαίνουν φυσικά το ένα στο άλλο, σχεδόν σαν κεφάλαια μιας μεγάλης συναισθηματικής διαδρομής και όχι σαν ξεχωριστά τραγούδια. Αυτό έκανε την ατμόσφαιρα, τον ρυθμό και τη συναισθηματική ροή εξαιρετικά σημαντικά κατά τη διαδικασία σύνθεσης.
Υπήρξαν νέοι συνεργάτες σε αυτό το άλμπουμ, είτε στη σύνθεση, είτε στις ενορχηστρώσεις, τα φωνητικά ή την παραγωγή; Αν ναι, τι πρόσφεραν στον ήχο των DAIDALOS;
Η σημαντικότερη συνεργασία ήταν σίγουρα με τον φίλο μου Nahuel Lozano από τους MENTAL CRUELTY. Έπαιξε όλες τις κιθάρες, το μπάσο και ανέλαβε επίσης τη μίξη και το mastering. Η κατανόησή του πάνω στις δυναμικές και την ακρίβεια έδωσε στον δίσκο μια πιο αιχμηρή και βαριά πλευρά, διατηρώντας ταυτόχρονα την ατμόσφαιρά του. Η οπτική πλευρά του άλμπουμ ήταν επίσης πολύ σημαντική. Η συνεργασία με τη Γαλλίδα καλλιτέχνιδα Bérénice Tulliez/Noirs Dessins βοήθησε να διαμορφωθεί οπτικά ο συναισθηματικός κόσμος του “Dante”. Μια ακόμη πολύ όμορφη συμβολή ήρθε από τον Dawid Rudziński, ο οποίος ηχογράφησε φυσικά gongs για το κομμάτι “Styx”. Αυτοί οι οργανικοί ήχοι πρόσθεσαν ένα ακόμη επίπεδο τελετουργικής ατμόσφαιρας και βάθους στον δίσκο.
Το συμφωνικό στοιχείο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη μουσική των DAIDALOS. Πώς βρίσκεις την ισορροπία ανάμεσα στην black metal επιθετικότητα και τα πιο κινηματογραφικά ή ορχηστρικά στοιχεία;
Για μένα, η ορχήστρα δεν είναι διακόσμηση, είναι μια ισότιμη συναισθηματική φωνή. Συνήθως ξεκινώ να γράφω μουσική στο πιάνο, δίνοντας πρώτα έμφαση στην ατμόσφαιρα και την αρμονία. Στη συνέχεια, οι κιθάρες και τα drums φέρνουν την κίνηση, τον ρυθμό και τη φυσική ενέργεια μέσα στα κομμάτια. Η ισορροπία έρχεται φυσικά όταν όλα τα στοιχεία υπηρετούν το ίδιο συναίσθημα, αντί να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.
Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο κομμάτι στο “Dante” που θεωρείς ότι αντιπροσωπεύει καλύτερα την ουσία του άλμπουμ; Αν ναι, γιατί;
Νομίζω πως το “Inferno” αποτυπώνει πολύ καλά την αρχή και την ενέργεια αυτού του ταξιδιού. Συναισθηματικά όμως, το “Euphobia” εκφράζει πιθανότατα πιο έντονα τον πυρήνα του άλμπουμ. Συνδυάζει ευθραυστότητα, φόβο, μελαγχολία και ατμόσφαιρα με τρόπο που νιώθω πως βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο αυτού που τελικά έγινε το “Dante”.
Οι DAIDALOS είναι κυρίως ένα προσωπικό project. Έχεις σκεφτεί να δημιουργήσεις ένα πλήρες line-up για ζωντανές εμφανίσεις ή να παρουσιάσεις το υλικό με live μπάντα;
Ναι! Μέχρι τώρα οι DAIDALOS υπήρχαν κυρίως ως studio project, αλλά αυτό αρχίζει πλέον να αλλάζει. Ήμουν πολύ τυχερός που βρήκα εξαιρετικούς μουσικούς μέσα από το μουσικό μου περιβάλλον, ανθρώπους που συνδέθηκαν πραγματικά με την ατμόσφαιρα και το όραμα των DAIDALOS, και έχουμε ήδη ξεκινήσει πρόβες. Υπάρχουν επίσης τα πρώτα σχέδια για live εμφανίσεις, κάτι που με ενθουσιάζει ιδιαίτερα. Πιστεύω πως η ατμόσφαιρα αυτής της μουσικής μπορεί να γίνει πραγματικά πολύ δυνατή πάνω στη σκηνή.

Αν λοιπόν οι ζωντανές εμφανίσεις γίνουν πραγματικότητα, πώς φαντάζεσαι τους DAIDALOS πάνω στη σκηνή; Θα ήθελες να μεταφέρεις και τα κινηματογραφικά ή θεατρικά στοιχεία του άλμπουμ στο live περιβάλλον;
Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια καθηλωτική ατμόσφαιρα με φώτα, σκιές και μια οπτική συνέχεια συνδεδεμένη με τον κόσμο του άλμπουμ. Όχι θεατρική με υπερβολικό τρόπο, αλλά κινηματογραφική και συναισθηματικά έντονη. Θέλω το κοινό να αισθάνεται πως εισέρχεται στον ίδιο συναισθηματικό χώρο με αυτόν του ίδιου του άλμπουμ.
Κοιτάζοντας το μέλλον, βλέπεις το project να συνεχίζει με concept άλμπουμ βασισμένα σε λογοτεχνικά ή ιστορικά θέματα ή υπάρχουν νέες κατευθύνσεις που θα ήθελες να εξερευνήσεις;
Εμπνέομαι βαθιά από τη λογοτεχνία, την ιστορία, τη φιλοσοφία και τις συμβολικές αφηγήσεις, γιατί ήδη κουβαλούν μέσα τους ισχυρές ανθρώπινες και συναισθηματικές διαστάσεις. Όμως ο στόχος μου δεν είναι ποτέ να καταγράψω ή να διηγηθώ απλώς μια ιστορία. Για παράδειγμα, στο “The Expedition” δεν με ενδιέφερε να αναπαραστήσω με ακρίβεια την ιστορική αποστολή. Αυτό που με γοήτευσε ήταν η ψυχολογική και συναισθηματική πραγματικότητα πίσω από αυτή: η απομόνωση, ο φόβος, η απελπισία και το πώς θα πρέπει να ένιωθαν το πλήρωμα και ο Captain Franklin καθώς χάνονταν αργά μέσα στους πάγους.
Να υποθέσω πως κάπως έτσι προσέγγισες και το θέμα του νέου δίσκου;
Ακριβώς! Με πολύ παρόμοιο τρόπο προσέγγισα και το “Dante”. Το επίκεντρο δεν ήταν μόνο το ταξίδι του Δάντη μέσα στην Κόλαση, αλλά και η συναισθηματική και ψυχολογική κατάβαση που κρυβόταν πίσω από αυτό. Πιθανότατα αυτή θα συνεχίσει να είναι και η κατεύθυνση των DAIDALOS στο μέλλον: Η χρήση υπαρχουσών ιστοριών, ιστορικών γεγονότων ή ιδεών ως βάσεις για την εξερεύνηση της ανθρώπινης κατάστασης μέσα από την ατμόσφαιρα και τη μουσική. Ταυτόχρονα, νιώθω όλο και περισσότερο να με ελκύουν θεματικές που σχετίζονται με την προοπτική και τη θέση της ανθρωπότητας μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη πραγματικότητα. Η ιδέα ότι συχνά θεωρούμε τους εαυτούς μας το κέντρο των πάντων, ενώ στην πραγματικότητα είμαστε μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι κάτι ασύγκριτα μεγαλύτερου από τον έλεγχό μας ή την κατανόησή μας, γίνεται όλο και πιο συναρπαστική για μένα.
Τέλος χρόνου, Tobias. Και πάλι συγχαρητήρια για το “Dante”!
Ευχαριστώ πολύ για την υποστήριξη, φίλε μου. Εύχομαι το “Dante” να αρέσει στον κόσμο!
Βρείτε τους DAIDALOS στις παρακάτω τοποθεσίες:
Official store
Bandcamp
Facebook
Instagram
Spotify
Soundcloud
Φανούρης Εξηνταβελόνης











![A day to remember… 13/6 [APOCALYPTICA] Apocalyptica](https://rockhard.gr/wp-content/uploads/2026/06/Apocalyptica-plays-metallica-sbit-218x150.jpg)

![A day to remember… 10/6 [CANDLEMASS] Candlemass](https://rockhard.gr/wp-content/uploads/2026/06/Candlemass-Doomicus-SBIT-218x150.jpg)