"/>
“In the rehearsal room of the Mountain King!!!”
Λίγες μέρες πριν, σε ανύποπτο χρονικό διάστημα, λαμβάνω ένα μήνυμα στο κινητό από μέλος των SAVATAGE ότι προσγειώνονταν στην Ελλάδα λίγες ώρες αργότερα!!! Προς μεγάλη μου έκπληξη, έμαθα ότι έρχονται να κάνουν πέντε μέρες υπέρ-εντατικών προβών για το κομμάτι αυτό της Ευρωπαϊκής τους περιοδείας, για το οποίο, το Σάββατο 25 Ιουλίου, θα εμφανιστούν και στο Release, μαζί με τους SABATON και τους EPICA.
Χωρίς περαιτέρω λόγια, με προσκάλεσαν επίσημα να παρακολουθήσω ένα μέρος της πρόβας τους (δεν κάνω spoiler ποια κομμάτια έπαιξαν, γιατί προβάρουν και για το μεγάλο show στην Πομπηία, με τη συνοδεία ορχήστρας, οπότε δεν θέλω να δημιουργήσω μεγάλες προσδοκίες) και να κάνουμε συνέντευξη στο στούντιο με όλα τα μέλη του συγκροτήματος.
Περιττό να σας πω, ότι η υποδοχή που μου είχαν επιφυλάξει ήταν εκπληκτική, διότι από το ίδιο το συγκρότημα, μέχρι το management του, είχαν πλήρη επίγνωση εκείνης της αποκλειστικής συνέντευξης με τον Jon Oliva, που –όπως όλοι στο στρατόπεδο των SAVATAGE ομολογούν- οδήγησε τελικά στην επανένωσή τους. Δεν θέλω να μιλήσω περισσότερο, για μία εμπειρία αδιανόητη, διότι έστω και στη μισή ώρα που είχαμε, οι Chris Caffery, Zak Stevens, Al Pitrelli, Johnny Lee Middleton και Jeff Plate, έκαναν μία μαγική κουβέντα, συνομιλώντας ακόμα και μεταξύ τους, σε μία ατμόσφαιρα πάρα πολύ φιλική, που έκανε τη συνέντευξη ουσιαστικά μία κουβέντα ανάμεσα σε φίλους…
Οπότε παιδιά, όταν μπαίνετε σε αυτή την αίθουσα προβών, νιώθετε ότι είναι 2026 ή 1997;
Chris: Θα έλεγα 97, ναι.
Περνάτε ολόκληρη εβδομάδα κάνοντας πρόβες στην Αθήνα. Γιατί επιλέξατε την Ελλάδα για να προετοιμαστείτε για την περιοδεία;
Chris: Λοιπόν, επειδή ξεκινούσαμε την περιοδεία από την Τουρκία. Και χρειαζόταν κάπως να συγκεντρωθούμε κοντά σε όλα αυτά που είχαμε να κάνουμε στην Ανατολική Ευρώπη. Και ξέραμε ότι υπήρχε εδώ μια κατάλληλη εγκατάσταση. Ήταν το καλύτερο, το πιο έξυπνο μέρος για να βρισκόμαστε, χωρίς να χρειάζεται να ξοδέψουμε χρόνο μεταφέροντας τον εξοπλισμό στην αφετηρία. Γιατί, αν κάναμε πρόβες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο εξοπλισμός συνήθως θα ερχόταν με πλοίο ή θα ήταν υπερβολικά ακριβό να μεταφερθεί αεροπορικώς. Οπότε είναι πιο έξυπνο να έχουμε τον εξοπλισμό μας εδώ και να ξεκινήσουμε από αυτή τη βάση. Και μετά όλα θα μπορούν να φύγουν οδικώς από εδώ και δεν θα χρειαστεί να τα στείλουμε με μεταφορική. Άρα, οικονομικά και επιχειρηματικά, ήταν η καλύτερη επιλογή. Συν το ότι είναι η Ελλάδα. Ήταν έξυπνη επιλογή από πλευράς logistics. Μπορούσαμε να οδηγήσουμε όλον αυτόν τον εξοπλισμό μέχρι τη συναυλία μας στην Τουρκία μέσα σε δύο ημέρες.
Johnny: Μπορώ να τον οδηγήσω εγώ. Έχω βαν. (γέλια)
Ναι, αλλά είναι και η Ελλάδα. Και ξέρετε ότι έχετε πολλούς φίλους, πολλούς οπαδούς εδώ. Και νιώθετε σαν στο σπίτι σας.
Chris: Ναι, αυτό είναι το καλύτερο μέρος. Και ο εξοπλισμός μας βρισκόταν ήδη στην Ευρώπη μετά το τέλος των εμφανίσεων στη Γαλλία. Ήταν τοποθετημένος σε μια αποθήκη. Γιατί τον είχαμε φέρει με πλοίο πριν κάνουμε πρόβες για το Sweden Rock. Έτσι μπορέσαμε να τον μεταφέρουμε, να παίξουμε, και μετά να μείνει εκεί. Και στη συνέχεια μεταφέρθηκε εδώ με φορτηγό. Ήταν αποθηκευμένος στο Λονδίνο.
Πόσο διαφορετικές είναι οι πρόβες σήμερα σε σχέση με τα παλιά χρόνια; Είναι πιο πειθαρχημένες ή πιο χαλαρές; Κοιτάζω τον Al τώρα.
Johnny: Είναι σίγουρα πιο πειθαρχημένες, γιατί όλα είναι πολύ πιο τεχνικά. Έχουμε πολύ περισσότερη τεχνολογία και πολλά πολύ τεχνικά πράγματα που δεν υπήρχαν παλιά. Όπως ο συγχρονισμός με πιθανό βίντεο. Έχουμε video screens σε πολλές συναυλίες. Τα πάντα είναι πλήρως συγχρονισμένα με time code. Είναι πολύ πιο τεχνικό. Στη δεκαετία του ’90 απλώς μαζευόμασταν. Μπορούσαμε να κάνουμε πρόβες για τέσσερις ή πέντε ημέρες. Δεν είχαμε τέτοιου είδους πολύπλοκα τεχνικά συστήματα. Αλλά οι εποχές άλλαξαν και η τεχνολογία εξελίχθηκε. Οπότε απλώς συμβαδίζουμε με όλες αυτές τις εξελίξεις. Αυτή είναι η διαφορά.
Zak: Συν το ότι κάνουμε πρόβες για τρία διαφορετικά είδη εμφανίσεων. Για την Πομπηία, για headline συναυλίες και για festival shows.
Άρα μιλάμε για τρία διαφορετικά setlists;
Chris: Ναι, διαφορετικά setlists. Και αυτό το στοιχείο δεν υπήρχε παλιά στους SAVATAGE. Η πρώτη φορά που χρησιμοποιήσαμε αυτά σε συναυλία των SAVATAGE ήταν στο Wacken. Και δεν παίζουμε χωρίς αυτά. Ναι, τότε είχαμε και τα in-ear monitors. Δεν παίζουμε ποτέ χωρίς αυτά. Είναι εντελώς διαφορετική κατάσταση. Όλοι παίζουμε πάνω σε click tracks. Είμαστε πολύ πιο «κλειδωμένοι» μεταξύ μας. Σίγουρα σκέφτεσαι διαφορετικά αυτό που παίζεις όταν είναι τόσο εύκολο για όλους τους υπόλοιπους γύρω σου να εξετάσουν με μικροσκόπιο το κάθε σου λάθος. Αυτό μας έκανε καλύτερους. Και ο Al κάνει τον ρόλο του μουσικού διευθυντή στους TSO. Ήταν αυτός που έστησε όλο το σύστημα μαζί με τον Paul για το Wacken. Πλέον υπάρχει ένα συγκεκριμένο σύστημα και μια μέθοδος που ακολουθούμε. Έρχεται εδώ και απλώς ακολουθούμε τη διακεκομμένη γραμμή, και στο τέλος βγαίνει εξαιρετικό αποτέλεσμα. Και πραγματικά, δεν νομίζω ότι μπορεί κάποιος να το κάνει καλύτερα πλέον.
Zak: Στη δεκαετία του ’90 δεν υπήρχε και ένα κινητό τηλέφωνο να καταγράφει κάθε νότα που παίζαμε. Υπήρχε λίγο μεγαλύτερο περιθώριο.
Θέλω να ακούσω και τον Al.
Al: Ναι, όλα αυτά που λένε είναι σωστά. Πριν από 30 χρόνια παίζαμε μια συναυλία, κατεβαίναμε από τη σκηνή, δίναμε μια γροθιά και λέγαμε «ήταν φοβερό». Μετά ακούσαμε μια ηχογράφηση από την κονσόλα 25 χρόνια αργότερα και είπα «ωχ». Η στιγμή ήταν φοβερή. Αλλά τώρα, με τα in-ears, με τα κινητά, με το internet, με το YouTube, μέχρι να τελειώσουμε ένα τραγούδι έχει ήδη ανέβει σε όλο τον κόσμο. Τα ηχητικά συστήματα είναι καλύτερα. Άρα θέλουμε να είμαστε καλύτεροι από ό,τι ήμασταν πριν από 30 χρόνια. Το συγκρότημα ήταν γαμ**ένα καλό τότε. Αλλά δουλεύουμε πολύ σκληρά αυτά τα 30 χρόνια, ειδικά στις χειμερινές περιοδείες, και προσπαθούμε συνεχώς να γινόμαστε καλύτεροι σε αυτό που κάνουμε. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε να γερνάμε. Αλλά αν είναι να γερνάς, είναι σημαντικό να γίνεσαι και καλύτερος. Και ο κόσμος εδώ στην Ελλάδα αξίζει να δει ένα καλύτερο συγκρότημα φέτος από αυτό που είχε δει τα προηγούμενα χρόνια. Και σας υπόσχομαι ότι αυτά τα παιδιά έχουν δουλέψει πάρα πολύ σκληρά σε λεπτομέρειες που κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά. Αλλά αυτές οι λεπτομέρειες κάνουν την εμφάνιση καλύτερη. Και δουλεύουμε μαζί ασταμάτητα εδώ και 30 χρόνια, έστω κι αν δεν ήταν με τους SAVATAGE αλλά με τους TSO και άλλα projects. Ουσιαστικά δεν σταματήσαμε ποτέ να το κάνουμε αυτό. Άρα εξελιχθήκαμε αυτά τα 30 χρόνια. Και φροντίσαμε, όταν ήρθαμε εδώ, να αξιοποιήσουμε όλη αυτή την τεχνολογία που ανέφερε ο Zak, τα in-ears που είπε ο Chris, τα κινητά και όλα τα υπόλοιπα που ανέφερα εγώ. Όλα αυτά είναι εντάξει. Αλλά μέσα σε αυτό το δωμάτιο μπορούμε να κοιταχτούμε μεταξύ μας, να χαμογελάσουμε και να πούμε «ναι, δουλέψαμε πραγματικά σκληρά». Και θα είναι υπέροχο.
Ο Jon Oliva δεν βρίσκεται σωματικά στη σκηνή. Όμως όλοι λένε, και όλοι γνωρίζουμε, ότι συμμετέχει βαθιά σε κάθε απόφαση και σε κάθε λεπτομέρεια. Πόσο παρών είναι στις πρόβες;
Al: Πάρα πολύ. Εννοώ όταν δουλεύουμε πίσω στην Αμερική, όταν δουλεύουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εννοώ τώρα γενικά, τώρα που είστε εδώ. Νιώθετε την παρουσία του;
Al: Ναι, φυσικά. Αυτό είναι το παιδί του από την πρώτη στιγμή, δικό του και του αδελφού του Criss, μετά του Johnny Lee, και στη συνέχεια μπήκε στην εξίσωση ο Paul O’Neill, ο Zak, ο Chris, ο Jeff, όλη αυτή η παρέα. Αλλά στο τέλος της ημέρας αυτή είναι η κληρονομιά του. Και θέλουμε να τη διατηρήσουμε ζωντανή και να συνεχίσει να προχωρά μπροστά, να ζήσει για πάντα όπως της αξίζει. Ο κόσμος αξίζει να ακούει αυτά τα τραγούδια. Τα αγαπάει αυτά τα τραγούδια. Οπότε η παρουσία του, είτε είναι στο δωμάτιο μαζί μας είτε όχι, ναι, είναι πάντα μαζί μας.
Και φυσικά και ο Paul O’Neill. Ξέρουμε όλοι ότι αγαπούσε να συνδυάζει τους SAVATAGE με ορχήστρες και τέτοια πράγματα. Είμαι σίγουρος ότι όλοι έχετε πει πως ο Paul θα λάτρευε αυτό που κάνετε τώρα. Ποιο μάθημα από τον Paul εξακολουθεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο δουλεύετε κάθε μέρα;
Zak: Είχα 25 ή 30 χρόνια καθοδήγησης και συμβουλών από εκείνον. Ξεκίνησα μαζί του το ’92 και δούλεψα με τον Paul, δεν ξέρω, 27 και κάτι χρόνια, κάπου εκεί. Και δεν περνά ούτε λεπτό χωρίς να τον σκέφτομαι. Σε καθοδηγεί, σου δίνει μαθήματα ζωής, σου λέει ιστορίες. Ήθελε να ζεις, όχι απλώς να παίζεις. Να το ζεις πραγματικά. Αυτό είναι κάτι που έμαθα από εκείνον. Να γίνεται κομμάτι σου.
Chris: Δεν έβλεπε ποτέ μόνο ένα στοιχείο μιας ζωντανής εμφάνισης. Έβλεπε κάθε στοιχείο ξεχωριστά. Δεν ήθελε μόνο να παίζουμε καλά, ήθελε να δείχνουμε καλά. Ήθελε τα σωστά τραγούδια. Ήθελε όσο το δυνατόν περισσότερα φώτα. Η πρώτη συναυλία που έπαιξα ποτέ με τον Paul ως μάνατζερ μου ήταν όταν ήμουν στους HEAVEN. Ήμουν 18 χρονών. Ο Tommy Henderson έπαιζε τότε μπάσο. Και ο Paul ξόδεψε πάνω από τα μισά χρήματα που θα παίρναμε για εκείνη τη συναυλία μόνο σε επιπλέον φώτα. Αυτή ήταν η νοοτροπία του. Πίστευε ότι κάθε άνθρωπος που αγοράζει εισιτήριο δουλεύει πολύ σκληρά για αυτά τα χρήματα. Και ήθελε όλοι να φεύγουν από τη συναυλία απόλυτα ικανοποιημένοι, από εμάς ως μουσικούς, από την παραγωγή, από το ίδιο το show. Και πέρα από αυτό, μας δίδαξε και μια στάση ζωής: να είμαστε επαγγελματίες και ευγενικοί με όλους, ανεξάρτητα από την περίσταση, γιατί ο καθένας μπορεί να περνά μια κακή μέρα. Το πίστευα κι εγώ αυτό, γιατί όταν ήμουν μικρός γνώρισα κάποιους μουσικούς του rock που μου φέρθηκαν πολύ άσχημα. Και ποτέ δεν πίστεψα ότι ήταν σωστό. Γιατί χωρίς τους οπαδούς των SAVATAGE δεν θα ήμασταν εδώ. Χρειαζόμασταν τον Paul, τους Oliva και όλα όσα συνέβησαν με τους SAVATAGE, αλλά χωρίς τους οπαδούς θα ήμασταν απλώς σπίτι μας.
Jeff: Νομίζω ότι ο Paul ήταν ο μεγαλύτερος οπαδός των SAVATAGE, όπως ήταν και ο μεγαλύτερος οπαδός των TSO. Κανείς δεν πίστεψε περισσότερο σε αυτά τα δύο συγκροτήματα από εκείνον. Η ενέργειά του για να κάνει όλα αυτά να συμβούν και να πετύχουν ήταν ανεξάντλητη. Θα μπορούσες να πεις και τρελή. Μπήκε στους SAVATAGE όταν το συγκρότημα είχε φτάσει σε ένα σταυροδρόμι, και ξαφνικά εμφανίζεται ο Paul O’Neill, έρχεται το “Hall of the Mountain King” και γίνεται ένας από τους πιο κλασικούς metal δίσκους όλων των εποχών, ανοίγοντας τελικά τον δρόμο για αυτό που έγινε το TRANS-SIBERIAN ORCHESTRA. Αλλά η πίστη του σε όλο αυτό ήταν κάτι που δεν έχω ξαναδεί σε άνθρωπο.
Al: Και είναι δίκαιο αυτό, γιατί πίστευε τόσο πολύ σε αυτό, αλλά δεν μπορείς να το πουλήσεις με το ζόρι σε κάποιον. Δεν μπορείς να το επιβάλεις στον κόσμο. Ο κόσμος εδώ αγαπά αυτή τη μουσική όσο κι εμείς, όσο κι ο Paul. Δεν μπορείς να κάνεις marketing αυτό το πράγμα. Ο Paul ήθελε να δημιουργεί σπουδαία τέχνη. Αν δημιουργήσεις σπουδαία τέχνη, ίσως σας αρέσει, ίσως τη λατρέψετε. Η αντίδραση που πήραμε πέρσι στην Ελλάδα, πώς λεγόταν η πόλη; Θεσσαλονίκη; Πρέπει να ήταν 80 χιλιόμετρα από το ξενοδοχείο, στη μέση ενός χωραφιού. Πρέπει να είχε 10.000–12.000 ανθρώπους εκεί. Και η γυναίκα μου και οι κόρες μου ήρθαν στη συναυλία και έμειναν άφωνες όταν άκουσαν το κοινό να τραγουδά το “Believe” πιο δυνατά από ό,τι έπαιζε το ίδιο το συγκρότημα. Αυτό δεν γίνεται με marketing.
Αυτό όμως είναι τυπικό για την Ελλάδα. Νομίζω ότι σε μερικές ημέρες, όταν παίξετε στην Αθήνα, θα ζήσετε κάτι ακόμα μεγαλύτερο.
Al: Θυμάστε όταν ήμασταν εδώ πριν από 25-26 χρόνια και μέναμε σε κάποιο ξενοδοχείο; Εγώ τότε ήμουν καινούργιος στο συγκρότημα, οπότε κανείς δεν ήξερε ποιος ήμουν. Ήμουν στο ασανσέρ με τον Chris και όταν κατεβαίναμε στο lobby υπήρχαν 50-60 άτομα που έπεφταν πάνω του, και χρειαζόταν security για να μην του τραβάνε τα μαλλιά από το κεφάλι. Και εγώ έλεγα «παιδιά, είστε τεράστιοι εδώ». Έτσι είναι. «Έχετε ξαναπαίξει εδώ;» ρωτούσα. Και η απάντηση ήταν «όχι», γιατί ήταν η πρώτη μας φορά στην Ελλάδα. Ήταν Beatlemania.
Zak: Ναι, ήταν πραγματικά σαν Beatlemania. Λέγαμε «γαμώτο, αυτοί οι άνθρωποι…». Εκείνη η πρώτη συναυλία, η βαλκανική περιοδεία και η εμφάνιση στην Ελλάδα… λέγαμε «Χριστέ μου, αυτό είναι απίστευτο». Η αντίδραση του κοινού ήταν εξωπραγματική.
Ήταν η πρώτη συναυλία των SAVATAGE το 1996.
Zak: Στο Ρόδον Club, σωστά;
Chris: Δεν είχαμε βρεθεί, ας πούμε, στη Νότια Αμερική από το 2001, νομίζω ήταν η τελευταία φορά που είχαμε πάει εκεί. Μείναμε στο ίδιο ξενοδοχείο στη Βραζιλία για τέσσερις συνεχόμενες νύχτες και κάθε βράδυ υπήρχαν περίπου εκατό διαφορετικοί οπαδοί των SAVATAGE στο μπαρ του ξενοδοχείου. Κυριολεκτικά κάθε βράδυ ήταν γεμάτο από διαφορετικούς fans των SAVATAGE.
Al: Ναι, είναι απίστευτο να είσαι μέρος όλου αυτού.
Και μπορώ να καταλάβω τον κόσμο, γιατί βλέπει ότι αγαπάτε την Ελλάδα όλο και περισσότερο, αγαπάτε πραγματικά τους ανθρώπους εδώ. Γι’ αυτό είναι τόσο παθιασμένοι μαζί σας. Δεν είναι μονόπλευρο, είναι μια σχέση αμφίδρομη. Πάμε τώρα στο live άλμπουμ του 1990 που μόλις κυκλοφορήσατε. Θα έλεγα ότι αποτυπώνει μία απίστευτη στιγμή των SAVATAGE. Τι ήταν αυτό που σας έκανε μεγαλύτερη εντύπωση όταν ακούσατε ξανά εκείνες τις ηχογραφήσεις;
Chris: Ούτε καν ήξερα ότι το είχαμε ηχογραφήσει. Δηλαδή θυμόμουν ότι υπήρχε, αλλά δεν θυμόμουν το setlist. Για μένα το πιο τρελό ήταν όταν είδα εκείνο το νέο… παλιό βίντεο του “Gutter Ballet”. Ξέρεις, με όλο εκείνο το υλικό από τα γυρίσματα που δεν είχε μπει στο αρχικό βίντεο. Υπάρχουν πλάνα με εμένα δίπλα στον Johnny που δεν είχαν χρησιμοποιηθεί τότε, πλάνα με εμένα δίπλα στον Criss που επίσης δεν είχαν χρησιμοποιηθεί. Ήταν σαν να έβλεπες το βίντεο του “Gutter Ballet” για πρώτη φορά. Και μετά, βλέποντας ξανά εκείνο το setlist, άρχισαν να μου έρχονται όλες οι αναμνήσεις από εκείνη την εποχή. Περάσαμε υπέροχα. Εκείνο το συγκρότημα είχε τρομερή ενέργεια πάνω στη σκηνή. Και όταν ακούς ξανά εκείνη την εμφάνιση… εγώ τότε ήμουν μόλις 21 χρονών. Το ακούς και λες “ουάου”. Δεν μέναμε ποτέ ακίνητοι πάνω στη σκηνή. Και να ακούς τώρα αυτή την απόδοση… Οι κιθάρες δεν μπορούσαν να διορθωθούν εκ των υστέρων. Δεν μπορείς να “φτιάξεις” τον Criss. Δεν γινόταν ούτε για μένα. Ήταν αυτό που ήταν. Και σκέφτηκα, “ουάου”. Ήμασταν πραγματικά σπουδαίο συγκρότημα. Περάσαμε καταπληκτικά.
Al: Johnny, για σένα πρέπει να είναι πραγματικό ταξίδι αυτό…
Johnny: Ήμασταν ήδη πάρα πολύ καιρό στον δρόμο με εκείνη την περιοδεία. Είχαμε παίξει αμέτρητες συναυλίες, δεν θυμάμαι καν πόσους μήνες ήμασταν περιοδεία. Όλα είχαν γίνει πλέον αυτόματα. Ήταν καθαρό rock ‘n’ roll. Side fills, wedges, ελπίζεις να ακούς τον εαυτό σου… δύο μέτρα και μπαίνουμε. Παρατηρείς ότι όλα μπαίνουν σε δύο χρόνους… tss, tss…
Chris: Και ο Oliva δεν έβριζε γιατί ήμασταν ζωντανά στο ραδιόφωνο. (γέλια)
Johnny: …και, για να είμαι ειλικρινής, ούτε εγώ ήξερα ότι είχε ηχογραφηθεί. Ήξερα μόνο ότι είχαμε κάνει τη μίξη, επειδή μεταδιδόταν ζωντανά από το ραδιόφωνο. Προφανώς είχε καταγραφεί, γιατί κάποια στιγμή βρήκαν τις μπομπίνες και τις έφεραν στο στούντιό μας για να τις ακούσουμε. Και λέμε, “διάολε, ακούγεται πολύ καλά”. Έτσι αποφασίσαμε να το κάνουμε μίξη και να το κυκλοφορήσουμε. Είναι και μια παρακαταθήκη για τον Criss. Ήταν η τελευταία πραγματική περιοδεία με εκείνον και τον αδελφό του. Εκείνο το συγκρότημα βρισκόταν σε μεταβατική περίοδο. Αν το ακούσεις, λέει “θα δοκιμάσουμε κάτι καινούργιο”. Και τότε ο Jon ξεκινάει το “When the Crowds Are Gone”. Μέχρι τότε δεν είχαμε πραγματικά τραγούδια με πιάνο. Ο Oliva μόλις είχε αρχίσει να παίζει πιάνο εκείνη την περίοδο και βρισκόμασταν σε μια διαδικασία μετάβασης. Ήταν το συγκρότημα που περνούσε από το “…Mountain King” στο “Gutter Ballet”. Αυτό είναι το σημείο της μετάβασης. Γιατί όταν βάλαμε τα keyboards, στην αρχή τα χρησιμοποιούσαμε κυρίως για ήχους από ελικόπτερα και φωνές. Αλλά ο πατέρας του Oliva ήταν πιανίστας και του έδειξε μερικά πράγματα. Και μετά απογειώθηκε. Εκείνη η περιοδεία ήταν ουσιαστικά η πρώτη φορά που έπαιξε πιάνο στις συναυλίες.
Jeff: Γνώρισα τον Zak το 1990. Το πρώτο βράδυ που τον γνώρισα, στη Βοστώνη, πήγαμε σε ένα club που λεγόταν The Channel. Μπαίνω μέσα και οι SAVATAGE έπαιζαν εκείνη ακριβώς την περιοδεία. Θυμάμαι να στέκομαι εκεί και να χαζεύω το τεράστιο drum kit του Wacko (Steve Wachholz). Σκεφτόμουν “Θεέ μου, τι απίστευτο συγκρότημα”. Τους έβλεπα να παίζουν και να διασκεδάζουν τόσο πολύ πάνω στη σκηνή. Και αυτός ο γαμ**ένος κιθαρίστας ήταν απίστευτος. Ο Jon κάποια στιγμή κατέβηκε από τη σκηνή και πήγε στο μπαρ λέγοντας: “Παιδιά, σταθείτε μπροστά μου για να μη με δουν. Υποτίθεται ότι δεν πρέπει να είμαι εδώ.”
Zak: Ξέρεις, αυτή ήταν η δεύτερη φορά που γνώρισα τους SAVATAGE. Η πρώτη ήταν ακριβώς σε αυτή τη συναυλία που ηχογραφήθηκε και έγινε αυτός ο δίσκος. Ζούσα τότε στο Λος Άντζελες, πήγα σε εκείνη τη συναυλία και αυτή ήταν η πρώτη φορά που γνώρισα όλους. Ήταν απλώς “γεια παιδιά, τι κάνετε;”. Καθίσαμε μαζί μέχρι τις επτά το πρωί στο ξενοδοχείο τους. Εγώ δούλευα σε ένα ξενοδοχείο δύο πόρτες πιο κάτω. Απλώς κάναμε παρέα. Δεν ήξεραν καν ποιος ήμουν. Είναι περίεργο όταν το σκέφτομαι. Τους γνώρισα εκείνο το βράδυ που ηχογραφήθηκε αυτός ο δίσκος, ενώ εγώ βρισκόμουν ανάμεσα στο κοινό. Ήμουν ένας απλός fan.
Chris: Μια ακόμα αστεία ιστορία από εκείνο το βράδυ είναι ότι εγώ και ο Johnny παίζαμε και στη δική μας πλευρά της σκηνής στεκόταν ο Chris Holmes των W.A.S.P. και παρακολουθούσε όλη τη συναυλία. Δεν τον είχα ξαναδεί από τότε. Έπαιξα στο Hell’s Heroes στο Τέξας με τη Doro τον Μάρτιο και έπαιζε και το συγκρότημά του. Οπότε, ειρωνικά, τη χρονιά που κυκλοφορούμε αυτόν τον δίσκο από εκείνη τη συναυλία, τον ξαναβλέπω για πρώτη φορά μετά από τόσα χρόνια. Του λέω, “φίλε, κυκλοφορούμε τον δίσκο από εκείνη τη βραδιά”. Βέβαια ήταν αρκετά λιώμα όταν μας έβλεπε τότε. (γέλια)
Και ίσως τότε ο Zak να μπορούσε να σας πει: “Δεν το ξέρετε ακόμα, αλλά σε λίγα χρόνια θα γίνω ο τραγουδιστής σας.”
Zak: Κανείς δεν το ήξερε. Ούτε εγώ. Ήμουν απλώς ένας fan των SAVATAGE, ένας συνηθισμένος τύπος που πήγε να δει το αγαπημένο του συγκρότημα στο Λος Άντζελες. Και κάπως έτσι, μέσω κάποιων κοινών φίλων, γνώρισα τους πάντες.
Αν ο Paul, ο Criss Oliva και ο Jon Oliva κάθονταν σήμερα σε αυτή την αίθουσα προβών, για τι πιστεύετε ότι θα σας επέκριναν;
Al: Για τα πάντα.
Chris: Ναι. Ο Criss απλώς θα με κοιτούσε και θα γελούσε. Θα είχε εκείνο το σαρκαστικό χαμόγελο, γιατί, ξέρεις, όσο καλύτερος ήταν από μένα τότε, τόσο καλύτερος θα ήταν και τώρα. Θα με έβλεπε να παίζω τα δικά του μέρη και θα γελούσε, αναγνωρίζοντας ότι είναι καλό, αλλά ταυτόχρονα θα έλεγε: «Δώσε μου την κιθάρα». (γέλια)
Al: Είναι πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση. Εγώ δεν γνώρισα ποτέ τον Criss, να αναπαυθεί εν ειρήνη. Ήμουν τεράστιος θαυμαστής του. Αν όμως καθόταν εδώ στη γωνία με σταυρωμένα τα χέρια και σας παρακολουθούσε, τι πιστεύετε ότι θα σας έλεγε αυτή τη στιγμή;
Chris: Ειλικρινά, δεν νομίζω ότι θα ήμασταν όλοι εδώ σήμερα. Η ζωή πιθανότατα θα είχε πάρει εντελώς διαφορετική πορεία. Αλλά από εκεί που θα μας έβλεπε, θα ήταν χαρούμενος που συνεχίζουμε. Όταν μπήκαμε στο συγκρότημα, είχαμε κάνει ένα είδος συμφωνίας: αν συμβεί κάτι σε έναν από εμάς, οι υπόλοιποι συνεχίζουν. Και αυτό ακριβώς κάνουμε.
Zak: Γι’ αυτό συνεχίσαμε με το “Handful of Rain”. Γιατί όλοι θυμήθηκαν τι μας είχε πει ο Criss. Καθόμασταν όλοι συντετριμμένοι. Τον χάσαμε το ’93, αλλά θυμηθήκαμε τα λόγια του. Αν ήξερε ότι καθόμαστε εδώ και λυπόμαστε τον εαυτό μας, θα μας έλεγε: «Τι κάνετε; Σηκωθείτε από τον κώλο σας και συνεχίστε». Συνεχίστε την κληρονομιά του συγκροτήματος.
Chris: Συνήθιζε να έρχεται δίπλα μου όταν παίζαμε, γιατί διαρκώς επινοούσε καινούργια licks. Νέα πράγματα για τα σόλο του. Γι’ αυτό, αν ακούσεις εκείνον τον live δίσκο, στα περισσότερα σόλο δεν θα ακούσεις σχεδόν τίποτα που να το είχε παίξει ξανά πριν. Ερχόταν δίπλα μου όταν ανακάλυπτε κάτι καινούργιο που του άρεσε και μου έλεγε: «Κοίτα αυτό!». Εκείνη την ώρα εφεύρισκε καινούργια περάσματα και φράσεις πάνω στην κιθάρα. Δεν έκανε ποτέ ζέσταμα. Έλεγε: «Θα ζεσταθώ στα τρία πρώτα τραγούδια». Απλώς ανακάλυπτε συνεχώς νέους τρόπους να κινείται πάνω στην ταστιέρα. Και τότε δεν καταλάβαινα ότι ουσιαστικά με δίδασκε αυτά που κάποια μέρα θα έπρεπε να παίξω εγώ. Όταν αρχίσαμε ξανά να παίζουμε αυτό το υλικό πέρσι, θυμόμουν διάφορα πράγματα διαφορετικά απ’ ό,τι την πρώτη φορά. Και ξαφνικά σκεφτόμουν: «Μισό λεπτό… εδώ το έκανε έτσι». Μετά πειραματιζόσουν μέχρι να βρεις ακριβώς τι έκανε. Ήταν σαν να συνέχιζε να με διδάσκει μέσα από τις αναμνήσεις.
Al: Συγγνώμη, αλλά μου γεννάται μια απορία τώρα που ανοίγεσαι τόσο πολύ. Τι πιστεύετε ότι θα έλεγε ο Paul αν καθόταν εδώ;
Jeff: Ο Paul; Αυτή τη στιγμή; Θα έλεγε πολλά. Θα μας σταματούσε συνέχεια και θα μας έβαζε να ξαναρχίσουμε. (γέλια)
Chris: Το μεγαλύτερο μέρος της συνέντευξης θα το απαντούσε εκείνος. (γέλια)
Jeff: Ακριβώς.
Chris: Εγώ θα προλάβαινα μόνο να πω το όνομά μου.
Jeff: Όπως είπε και πριν ο Chris, ο Paul ήταν απίστευτα σχολαστικός με τα πάντα. Με κάθε νότα, κάθε λεπτομέρεια. Θα…
Al: Και τι πιστεύεις ότι θα έλεγε βλέποντας πώς εξελίξαμε όλα όσα μας δίδαξε; Με τις ενορχηστρώσεις και όλα αυτά;
Jeff: Θα είχε αναλάβει ο ίδιος τη διεύθυνση των πάντων.
Al: Αναρωτιέμαι πραγματικά τι θα σκεφτόταν αν ήταν εδώ τώρα.
Jeff: Ένα πράγμα που ήταν ο Paul, ήταν σπουδαίος δάσκαλος. Δίδαξε πολλούς από εμάς. Ήταν ένας εξαιρετικός…
Johnny: Εμψυχωτής.
Jeff: Εμψυχωτής. Εγώ θα έλεγα και πειστικός. Είχε την ικανότητα να σε πείθει.
Al: Θα πουλούσε νερό σε ψάρι.
Jeff: Ακριβώς.
Chris: Ήμουν 17 χρονών όταν άρχισα να δουλεύω μαζί του. Είδε κάτι σε μένα που του άρεσε πραγματικά και μου είπε: «Θα σε κάνω rock star». Δεν ήταν αυτός ο λόγος που έκανα ό,τι έκανα, αλλά έτσι ήταν ο Paul. Όπως οραματιζόταν τα πάντα, έτσι έβλεπε και τους ανθρώπους. Είχε δουλέψει σε management εταιρεία με τους AC/DC, τους DEF LEPPARD, τους SCORPIONS, τον Ted Nugent, τους AEROSMITH, τόσους πολλούς καλλιτέχνες. Κι όμως είδε κάτι σε μένα και το πίστεψε. Δεν θα βρισκόμουν εδώ σήμερα χωρίς τον Paul. Εκείνος είχε το όραμα για το τι ήθελε να κάνω στους SAVATAGE. Και δεν σταμάτησε ποτέ να πιστεύει σε μένα. Έλεγε συνεχώς: «Θα σε κάνω rock star».
Zak: Ακούγεται πολύ γνώριμο, γιατί ακριβώς αυτή είναι και η δική μου ιστορία μαζί του. Μου είχε πει το ίδιο πράγμα. «Θα κάνω το ίδιο και με σένα. Θα σε κάνω σπουδαίο».
Al: Είναι απίστευτο… Ο Paul λείπει σχεδόν δέκα χρόνια πλέον.
Jeff: Δύσκολο να το πιστέψεις. Ξέρεις όμως τι έκανε πολύ έξυπνα; Περιτριγύρισε τον εαυτό του με πραγματικά εξαιρετικούς ανθρώπους. Έτσι, αν κάποτε συνέβαινε κάτι στον Paul, θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε όλο αυτό. Ο Adam και ο Kenny (σ.σ. οι δύο manager του γκρουπ) είναι εδώ από την πρώτη στιγμή. Και νομίζω ότι ο Paul θα θύμωνε πολύ περισσότερο αν δεν προσπαθούσαμε να συνεχίσουμε αυτή τη μουσική και να τη φέρνουμε στον κόσμο, παρά αν λέγαμε απλώς «ως εδώ ήταν». Είμαστε όλοι μαζί του τόσα χρόνια. Εγώ είμαι εδώ τριάντα χρόνια. Ο Johnny πόσα;
Johnny: Σχεδόν σαράντα. Και κάτι παραπάνω.
Jeff: Βρήκε ανθρώπους που εμπιστευόταν και πίστευε σε αυτούς. Αυτή ήταν η ομάδα του. Ήταν πολύ πιο διορατικός απ’ όσο αντιλαμβάνεται ο κόσμος.
Μου φαίνεται ξεκάθαρο ότι όλοι αυτοί ήταν πραγματικά στενοί φίλοι. Ο Criss, ο Paul, όλοι σας. Δεν έχω ξαναδεί ανθρώπους να μιλούν με τόση αγάπη για συναδέλφους που έχουν φύγει από τη ζωή. Ο Criss έχει φύγει εδώ και 33 χρόνια. Δεν είναι μόνο η μουσική του κληρονομιά. Σχεδόν κάθε φορά που μιλάτε γι’ αυτόν, μοιάζει σαν να θέλετε να βάλετε τα κλάματα. Και αυτό, έπειτα από 33 χρόνια, είναι εντυπωσιακό.
Johnny: Ήταν μόλις 30 ετών όταν πέθανε. Σκεφτείτε το. Την εποχή του “Mountain King” ήμασταν περίπου 22 χρονών.
Chris: Είναι πραγματικά θλιβερό. Όπως συνέβη με τόσους μεγάλους κιθαρίστες, όπως ο Hendrix και ο Stevie Ray Vaughan. Ο Hendrix πέθανε στα 26, ο Criss στα 30. Όπως και ο Randy Rhoads. Έφυγαν τόσο νωρίς και πάντα αναρωτιέσαι τι ακόμη θα μπορούσαν να είχαν προσφέρει. Και ο Paul, όπως είπε και ο Jeff, αγαπούσε πραγματικά το συγκρότημα. Έβλεπε κάτι ξεχωριστό στους αδελφούς Oliva. Ήταν παθιασμένος μαζί μας. Χαιρόταν τόσο πολύ όταν πετυχαίναμε κάτι. Ήταν περήφανος όταν μας έβλεπε να καταφέρνουμε αυτά που ονειρευόταν. Όπως έχω πει πολλές φορές, τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί χωρίς εκείνον. Εγώ προσωπικά δεν θα ήμουν εδώ χωρίς τον Paul.
Νομίζω ότι η εμφάνιση στην Πομπηία είναι ένα από τα πιο φιλόδοξα projects που έχετε αναλάβει.
Al: Ο μεγαλύτερος γαμ**ένος πονοκέφαλος της ζωής μου. Είναι τρομερή δουλειά. Ο μεγαλύτερος μπελάς που έχω ζήσει ποτέ.
Johnny: Αλλά ξέρεις κάτι; Έκανες καταπληκτική δουλειά. Όλα όσα έχει ετοιμάσει ο Al θα είναι πραγματικά εκπληκτικά.
Al: Επιστρέφουμε σε αυτό που έλεγαν πριν τα παιδιά. Ο Paul μάς εκπαίδευσε όλους πολύ καλά. Όταν μας αναθέτουν κάτι, δεν πρόκειται να το κάνουμε μισά. Πριν από περίπου οκτώ μήνες, ο Adam και ο Kenny μάς είπαν ότι η επόμενη καλοκαιρινή περιοδεία θα είναι ακόμη μεγαλύτερη από την προηγούμενη. Και μετά ήρθε η ιδέα: «Τι θα λέγατε για τα Ερείπια της Πομπηίας;». «Τέλεια». «Και με 28μελή ορχήστρα;». «Πάμε». Από τον Ιανουάριο αρχίσαμε να δουλεύουμε πάνω στις ενορχηστρώσεις και στις ιδέες. Και συνεχώς αναρωτιόμασταν: «Τι θα έκανε ο Paul; Πώς θα το προσέγγιζε;». Μιλούσαμε με τον Jon Oliva. Πώς παρουσιάζεις τον Criss Oliva μέσα σε ένα τόσο σημαντικό γεγονός, ανεβάζοντας αυτά τα τραγούδια σε ένα εντελώς νέο επίπεδο;
Chris: Αν υπάρχουν πραγματικά «Ghosts in the Ruins», τότε θα βρίσκονται εκεί, έτσι δεν είναι;
Al: Είναι τεράστια ταλαιπωρία, γιατί δουλέψαμε πραγματικά πολύ σκληρά. Κυριολεκτικά αφιερώσαμε εξίμισι μήνες σε αυτή την περιοδεία και ειδικά σε εκείνη τη συναυλία. Είναι εξαντλητικό και κάποια στιγμή καταντά εκνευριστικό. Αλλά το αποτέλεσμα, θεωρητικά τουλάχιστον, θα είναι θεαματικό. Όλη αυτή η δουλειά θα αποδώσει πολύ γρήγορα. Πιστεύω ότι όποιος βρεθεί εκεί θα μείνει άφωνος. Και νομίζω ότι θα το κινηματογραφήσουμε, ώστε και ο υπόλοιπος κόσμος να δει πώς εξελίχθηκε μουσικά αυτό το συγκρότημα και πώς κατάφερε να κάνει κάτι που δεν έχει ξαναγίνει.
Όσον αφορά τον νέο στούντιο δίσκο, υπάρχει κάποια εξέλιξη; Ή αυτή τη στιγμή ασχολείστε μόνο με τις πρόβες;
Zak: Έχουμε πολλά τραγούδια. Πολύ υλικό. Απλώς περιμένουμε να έρθει η στιγμή που θα δοθεί το πράσινο φως.
Al: Είμαστε όλοι μεγαλύτεροι πλέον. Έχουμε οικογένειες. Ζούμε σε διαφορετικές περιοχές της χώρας. Δεν είναι όπως παλιά. Όπως έλεγε πριν ο Jon… Πόσο χρονών ήσασταν όταν ηχογραφούσατε εκείνον τον δίσκο;
Johnny: Ναι… 22. Τώρα είμαι 63.
Zak: Και υπάρχει και το θέμα της υγείας του Jon.
Chris: Το λέω πάντα στον κόσμο. Πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια, όταν με ρωτούσαν αν οι SAVATAGE θα ξαναπαίξουν ποτέ, απαντούσα ότι δεν θα ήθελα τίποτα περισσότερο. Με ρωτούσαν πότε θα γίνει και έλεγα ότι δεν έχω την απάντηση. Όταν συμβεί, θα είμαι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο. Πάντα πίστευα ότι θα συμβεί. Απλώς όλα γίνονται όταν πρέπει να γίνουν. Τώρα λέω σε όλους ότι οι SAVATAGE παίζουν ξανά. Το λέω στους fans: πέρασαν πάνω από είκοσι χρόνια. Όλοι θα έπρεπε να χοροπηδούν από τη χαρά τους που οι SAVATAGE επέστρεψαν. Όλα τα υπόλοιπα θα έρθουν στην ώρα τους. Θα παίξουμε αυτές τις συναυλίες. Θα κινηματογραφήσουμε την Πομπηία. Και, όπως έλεγε ο Paul, το τρένο έχει ξεκινήσει να κινείται ξανά. Από εδώ και πέρα, όλα θα γίνουν όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή.
Al: Ναι. Θα φτάσουμε κι εκεί.
Chris: Έτσι το ένιωθα πάντα. Ήξερα ότι κάποια στιγμή θα ξανασυμβεί. Και τώρα συμβαίνει. Όταν έρθει η σωστή στιγμή, θα έρθουν και όλα τα υπόλοιπα.
Δεν φοβάμαι, γιατί ξέρω ότι υπάρχουν ήδη πολλά τραγούδια γραμμένα.
Σάκης Φράγκος
