>
“Slaughtering your soul…”
Τα λόγια είναι πολύ φτωχά για να περιγράψουν την αναπάντεχη απώλεια του Tomas Lindberg, του εμβληματικού τραγουδιστή των AT THE GATES και κατά συνέπεια η συνέντευξη με τον κιθαρίστα Anders Bjorler για το “Ghost of a future dead”, ήταν από τις πιο δύσκολες που έχω κάνει στη ζωή μου. Κατανόησα πλήρως τους λόγους που δεν ήθελε το συγκρότημα να δημοσιευθούν τα video των συνεντεύξεων, αφού η ατμόσφαιρα ήταν εντελώς πνιγηρή κι αυτό είναι απολύτως κατανοητό. Κάθε κουβέντα, εκατέρωθεν, ήταν ένας κόμπος στον λαιμό. Το άλμπουμ που έβγαλαν οι Σουηδοί death metallers, μετά τον θάνατο του Lindberg, είναι εξαιρετικό, αλλά δεν θα μπορέσει ποτέ να βγει από το context του θανάτου…
Λοιπόν, ξέρω ότι είναι μια πολύ δύσκολη κατάσταση να μιλάτε για έναν τέτοιο δίσκο. Μπορώ να το καταλάβω — ή μάλλον, για να είμαι ειλικρινής, κανείς δεν μπορεί πραγματικά να το καταλάβει, εκτός από εσάς. Η ειλικρινής μου άποψη, έχοντας ακούσει τον δίσκο πολλές φορές, είναι πως πρόκειται για ένα από τα ορόσημα της καριέρας σας, ίσως ένα από τα καλύτερα άλμπουμ που έχετε δημιουργήσει ποτέ.
Ευχαριστώ.
Είναι πραγματικά εξαιρετικό. Ο τίτλος, “Ghost of a Future Dead“, μοιάζει πλέον σχεδόν προφητικός. Πώς θα τον ερμήνευες προσωπικά σήμερα;
Ναι, έχεις δίκιο, υπάρχει κάτι το προφητικό σε αυτόν. Αρχικά, ο προσωρινός τίτλος του άλμπουμ ήταν “The Dissonant Void”, από το δεύτερο τραγούδι. Όμως ο Tomas τον άλλαξε όταν υποβαλλόταν σε ακτινοθεραπείες, περνούσε πολλούς εφιάλτες και κατέληξε σε αυτή την απόφαση. Είναι ένας πολύ δυνατός τίτλος, αλλά ταυτόχρονα και εξαιρετικά σκοτεινός. Και τώρα, κοιτώντας πίσω, είναι ένας πολύ δύσκολος τίτλος.
Ήταν απόφαση του Tomas;
Ακριβώς. Εμείς πιθανότατα δεν θα επιλέγαμε έναν τέτοιο τίτλο. Όμως, από τη στιγμή που θέλαμε να τιμήσουμε το όραμα του Tomas, κρατήσαμε τα πάντα ακριβώς όπως τα ήθελε εκείνος: το εξώφυλλο, τη σειρά των τραγουδιών, τον τίτλο, τα πάντα. Το μόνο στο οποίο δεν συμμετείχε ήταν τα προωθητικά βίντεο που ετοιμάζονται. Όλα τα υπόλοιπα είναι ακριβώς σύμφωνα με τη δική του επιθυμία.
Πώς καταφέρατε να δημιουργήσετε το βίντεο για το “The Fever Mask“; Εγώ δεν άντεξα να δω πάνω από είκοσι δευτερόλεπτα.
Το αναθέσαμε σε έναν πολύ καλό φίλο μας, τον Patrick Ullaeus, και εκείνος ανέλαβε όλη τη δουλειά. Θα ήταν πολύ δύσκολο για εμάς να καθίσουμε και να επεξεργαστούμε όλο αυτό το υλικό. Ψάξαμε στους σκληρούς μας δίσκους, συγκεντρώσαμε πάρα πολλά αρχεία, και εγώ είχα ήδη αρκετό υλικό οργανωμένο σε έναν φάκελο. Το παρέδωσα στον Patrick, εκείνος το ταξινόμησε και τελικά δημιούργησε ένα εξαιρετικό βίντεο.
Το “Ghost of a Future Dead” μοιάζει ταυτόχρονα σαν συνέχεια αλλά και σαν επίλογος. Πώς το τοποθετείς προσωπικά μέσα στη δισκογραφία των AT THE GATES;
Θα έλεγα πως, κατά μία έννοια, σηματοδοτεί την επιστροφή μου, γιατί το κιθαριστικό μου ύφος διαφέρει αρκετά από εκείνο του Jonas Stålhammar. Το δικό μου παίξιμο βασίζεται περισσότερο στις thrash metal επιρροές με τις οποίες μεγάλωσα — METALLICA, SLAYER, τα χαρακτηριστικά triplets και όλα αυτά. Αυτό το φέρνει πιο κοντά στο “Slaughter of the Soul” και ίσως στο “At War with Reality”. Παράλληλα, συνδυάζεται με τις πιο δυστονικές ιδέες του Jonas, ειδικά όπως τις ανέπτυξε στα δύο προηγούμενα άλμπουμ, ενώ υπάρχουν και αναφορές στα πρώτα χρόνια του συγκροτήματος, υπό την επιρροή του Alf Svensson. Θα έλεγα ότι αυτός ο δίσκος αποτελεί το ιδανικό πάντρεμα ανάμεσα σε εμένα, τον Jonas και τον Tomas. Κατά κάποιον τρόπο, συμπυκνώνει ολόκληρη την ιστορία των AT THE GATES. Και φυσικά, σηματοδοτεί και τη δική μου επιστροφή στο συγκρότημα.
Πόσο από το υλικό είχε ολοκληρωθεί πριν από τη διάγνωση του Tomas;
Τα πάντα. Το μόνο που αλλάξαμε ήταν ο τίτλος. Ξεκινήσαμε να γράφουμε το καλοκαίρι του 2023. Εγώ, ο Jonas και ο Tomas ανταλλάσσαμε ιδέες και δουλεύαμε πάνω στα τραγούδια. Όταν είχαμε πλέον αρκετό υλικό, το μοιραστήκαμε με τον Martin και τον Adrian, οι οποίοι συνέβαλαν στις ενορχηστρώσεις και ο Adrian έγραψε τα drum parts. Μέχρι τον Δεκέμβριο, όλα ήταν έτοιμα. Ο Tomas έλαβε τη διάγνωση στα μέσα Δεκεμβρίου. Αν είχε συμβεί νωρίτερα, ειλικρινά δεν ξέρω πού θα βρισκόμασταν σήμερα. Ίσως να μην υπήρχε καν άλμπουμ. Αλλά έτσι είναι η ζωή — γεμάτη μυστήρια.
Υπήρχε κάποιο τραγούδι που ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να ολοκληρωθεί συναισθηματικά;
Θέλω να πω, τα πάντα μετά τη διάγνωση ήταν δύσκολα, φυσικά. Είναι σχεδόν δυόμισι χρόνια τώρα και ήταν μια πολύ δύσκολη διαδικασία. Φυσικά ήταν δύσκολο και για εμάς, αλλά δεν μπορούμε καν να φανταστούμε πόσο δύσκολο είναι για τον ίδιο τον Tomas. Πρέπει να είναι ένας εφιάλτης. Οπότε, υποθέτω ότι ένας τρόπος διαχείρισης για εκείνον ήταν να έχει ένα άλμπουμ πάνω στο οποίο να δουλεύει. Μετά την ακτινοθεραπεία και την επέμβαση, άρχισε να ασχολείται με το artwork μαζί με έναν φίλο μας, τον Robert Samsonowitz. Έπειτα ξεκινήσαμε να δουλεύουμε πάνω στη σειρά των τραγουδιών, στο tracklisting. Και συμμετείχε και στο mixing. Οπότε αυτό, νομίζω, τον βοήθησε να συγκεντρωθεί στη μουσική αντί για την ασθένεια. Ίσως αυτό να ήταν κάτι καλό — να τον κρατά σε δημιουργική κατάσταση. Αλλά δεν υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο τραγούδι που να ήταν πιο δύσκολο. Όλο το άλμπουμ ήταν δύσκολο. Και εξακολουθεί να είναι. Θα είναι μια πολύ συναισθηματική μέρα όταν κυκλοφορήσει. Είναι η γραμμή του τερματισμού, θα έλεγα. Το να δώσουμε σε όλους το όραμα του Tomas για αυτό το άλμπουμ.
Υπάρχει και ένα instrumental κομμάτι, το “Förgängligheten”.
Ναι, αυτό είναι δικό μου. Το είχα φέρει ήδη πριν επιστρέψω στο συγκρότημα, ήταν κάτι που είχα έτοιμο. Οπότε ήταν ήδη γραμμένο. Ο Tomas είχε επίσης την ιδέα να κάνουμε ένα βινύλιο με τη μία πλευρά στα σουηδικά και την άλλη στα αγγλικά, αλλά τελικά το αφήσαμε. Κρατήσαμε όμως το τρίτο κομμάτι στα σουηδικά, γιατί τον πείσαμε ότι ήταν τόσο καλό που δεν έπρεπε να αλλάξει. Ήταν ήδη τέλειο έτσι. Και ήταν εκείνος που έδωσε και τον τίτλο στο instrumental, στα σουηδικά.
Αναφέρεται στην έννοια του “εφήμερου”, σωστά;
Ναι… κάτι τέτοιο. Κάτι που φθείρεται. Που παύει να υπάρχει. Σαν ένα λουλούδι που δεν είναι ποτέ για πάντα — μαραίνεται, χάνεται. Αυτό είναι το “förgängligheten”. Ο τίτλος δόθηκε από τον Tomas. Και μουσικά, είχα ήδη το κομμάτι έτοιμο. Είναι ένα πολύ σκοτεινό κομμάτι, αλλά και πολύ στο δικό μου ύφος. Κάτι σαν το “Into the Dead Sky” από το “Slaughter of the Soul”. Νομίζω ότι ταίριαζε απόλυτα στους AT THE GATES, οπότε το χρησιμοποιήσαμε.
Και για να σου πω την αλήθεια, ακούγοντας τραγούδια όπως το “Of Interstellar Death”, σίγουρα νιώθει κανείς την αύρα κομματιών όπως το “Blinded by Fear”. Οφείλεται απλώς στην επιστροφή σου στο συγκρότημα, που σας έφερε ξανά πιο κοντά σε στοιχεία του “Slaughter of the Soul” ή ακόμη και του “At War with Reality”; Ή ήταν μια συνειδητή προσπάθεια επιστροφής σε εκείνον τον ήχο;
Όχι, δεν ήταν κάτι συνειδητό. Νομίζω πως έχει να κάνει περισσότερο με το προσωπικό μου ύφος. Τόσο με τον τρόπο που γράφω riffs όσο και με τη μελωδική μου προσέγγιση. Δεν συζητήσαμε ποτέ να φτιάξουμε έναν νέο δίσκο τύπου “Slaughter of the Soul”. Ο Tomas είχε πει ότι ήθελε τραγούδια πιο άμεσα, πιο δυνατά, στο πνεύμα του “Slaughter of the Soul”, αλλά αυτό αφορούσε κυρίως τις ενορχηστρώσεις. Υποθέτω πως το δικό μου στυλ είναι κάπως πιο απλό από του Jonas. Μου αρέσουν τα straightforward τραγούδια, με δομή κουπλέ-ρεφρέν, σαν τους THIN LIZZY — δυνατά, άμεσα rock κομμάτια. Θα έλεγα πως το “Slaughter of the Soul” ήταν το τέλειο μείγμα TROUBLE, THIN LIZZY και SLAYER. Τραγούδια τριάμισι λεπτών, σχεδόν pop στη δομή τους, αλλά σε ακραία metal εκδοχή. Αν κάτι θυμίζει “Slaughter of the Soul”, είναι επειδή αυτός ο ήχος βρίσκεται στο DNA μου. Είναι ο τρόπος που παίζω κιθάρα και ο τρόπος που γράφω μελωδίες. Και η επιστροφή μου στους AT THE GATES έκανε αυτή τη διαδικασία ακόμη πιο φυσική.
Βλέπεις το “The Ghost of a Future Dead” ως το τελευταίο κεφάλαιο των AT THE GATES;
Ναι, δεχόμαστε συχνά αυτή την ερώτηση. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε συζητήσει καθόλου το μέλλον του συγκροτήματος. Νομίζω πως υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία μεταξύ μας να μην το αγγίζουμε καν ως θέμα. Δεν έχει νόημα. Ο Tomas ήταν οι AT THE GATES. Ήταν τόσο σημαντικό κομμάτι της μπάντας, που θα ήταν αδύνατο να αντικατασταθεί. Και γιατί να το κάνουμε; Αυτή τη στιγμή, όλη μας η προσοχή είναι στραμμένη στον δίσκο: στα βίντεο, στην κυκλοφορία, σε όλα όσα απομένουν. Στις 24 Απριλίου ο δίσκος θα κυκλοφορήσει και θα είναι μια πολύ συγκινητική μέρα. Είναι η γραμμή του τερματισμού. Τότε όλα θα έχουν ολοκληρωθεί, οι συνεντεύξεις θα τελειώσουν και θα έχουμε εκπληρώσει το όραμα του Tomas. Αυτό είναι το σημαντικό.
Και μπορώ να καταλάβω απόλυτα ότι απλώς αφήνετε τα πράγματα να κυλήσουν φυσικά. Δεν έχει νόημα να σκέφτεστε τώρα το μέλλον. Παρ’ όλα αυτά, όφειλα να ρωτήσω…
Έχουμε πει κάποιες αμφίσημες κουβέντες σε ορισμένες συνεντεύξεις, αλλά όταν δέχεσαι τόσες πολλές ερωτήσεις, είναι δύσκολο να είσαι πάντα απόλυτα συνεπής. Είμαστε άνθρωποι. Καμιά φορά απαντάς αυθόρμητα ή λίγο διαφορετικά απ’ όσο θα ήθελες. Η αλήθεια, όμως, είναι μία: δεν έχουμε συζητήσει τίποτα για συνέχεια.
Τα πράγματα είναι ακόμη πολύ νωπά.
Ναι. Είμαστε ακόμη σοκαρισμένοι. Και περάσαμε, και περνάμε, μια βαθιά θλίψη.
Έχοντας δει τον Tomas αρκετές φορές, τόσο σε συναυλίες όσο και σε συνεντεύξεις, ακόμα δυσκολεύομαι να αποδεχθώ τον θάνατό του. Φαντάζομαι πόσο αδιανόητο είναι για εσάς, έπειτα από περισσότερα από τριάντα χρόνια μαζί. Υπήρχε η αίσθηση ότι κάθε απόφαση είχε μεγαλύτερη βαρύτητα από ποτέ;
Ναι, αλλά από μια άποψη, είμαι πραγματικά ευγνώμων που ολοκληρώσαμε τον δίσκο πριν από τη διάγνωση. Τώρα, κοιτώντας πίσω, αυτό αποκτά τεράστια σημασία. Ο Tomas ήταν απόλυτα ικανοποιημένος με τα τραγούδια, με το εξώφυλλο, με τη μίξη. Του άρεσαν ακόμη και οι δικές του φωνητικές ερμηνείες. Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία ή εκκρεμότητα. Το γεγονός ότι στήριξε τα πάντα εκατό τοις εκατό κάνει αυτόν τον δίσκο ακόμη πιο ξεχωριστό.
Design by Robert Samsonowitz
Αν αυτό είναι όντως το τέλος, πώς θα ήθελες να θυμούνται οι άνθρωποι τους AT THE GATES;
Πιστεύω ότι θα μας θυμούνται ως ένα συγκρότημα με κληρονομιά. Όμως θα ήθελα ο κόσμος να ανακαλύψει περισσότερα από το “Slaughter of the Soul”, γιατί το 99% των συζητήσεων περιστρέφεται γύρω από αυτό. Ίσως όχι απαραίτητα τα δύο πρώτα άλμπουμ, γιατί είναι αρκετά απαιτητικά, αλλά σίγουρα από το “Terminal Spirit Disease” και μετά — ακόμη και τα δύο προηγούμενα με τον Jonas. Υπάρχουν εξαιρετικές στιγμές και εκεί. Αν τους δώσει κανείς χρόνο, θα το καταλάβει. Νομίζω ότι, από καλλιτεχνική άποψη, πάντα ξεχωρίζαμε. Κάθε άλμπουμ ήταν διαφορετικό από το προηγούμενο. Εξελισσόμασταν συνεχώς και ακολουθούσαμε πάντα το δικό μας όραμα, χωρίς ποτέ να αφήσουμε εμπορικές σκοπιμότητες να μας επηρεάσουν.
Οι AT THE GATES υπήρξαν πρωτοπόροι του λεγόμενου Gothenburg sound. Πιστεύεις ότι αυτός ο ήχος έχει ακόμη περιθώρια εξέλιξης ή έχει πλέον οριστικοποιηθεί;
Ο όρος “Gothenburg sound” είναι κάπως προβληματικός, γιατί συχνά βάζει όλα τα συγκροτήματα στο ίδιο σακί, ενώ οι IN FLAMES, οι DARK TRANQUILLITY και οι AT THE GATES είχαν πάντα τρεις εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις. Οι IN FLAMES είχαν περισσότερο melodic hard rock επιρροές. Οι DARK TRANQUILLITY αντλούσαν από τους IRON MAIDEN και το γερμανικό thrash. Εμείς, αντίθετα, είχαμε πολύ ευρύτερο φάσμα επιρροών: κλασική μουσική, όπερα, jazz, world music, DEAD CAN DANCE, KING CRIMSON — όχι μόνο metal. Αυτό ήταν που μας έκανε διαφορετικούς. Βέβαια, το Gothenburg sound είναι πολύ περισσότερα από αυτές τις τρεις μπάντες. Υπήρξαν δεύτερα και τρίτα κύματα, με συγκροτήματα όπως οι ARCH ENEMY και οι SOILWORK. Και στη συνέχεια, η επιρροή εξαπλώθηκε και στις ΗΠΑ, σε μπάντες όπως οι KILLSWITCH ENGAGE. Οπότε, ναι, η επιρροή του συνεχίζει να εξελίσσεται και να γεννά νέες μορφές μουσικής.
Τι επιφυλάσσει το μέλλον για εσένα ως μουσικό;
Είναι δύσκολο να απαντήσω. Δεν είναι μόνο ο Tomas. Έχασα και έναν ακόμη φίλο — ήμουν σε κηδεία σήμερα, μάλιστα. Ήταν επίσης μουσικός. Αυτή είναι η ζωή: απόλυτα απρόβλεπτη, και πρέπει να μάθεις να πορεύεσαι μέσα σε αυτήν. Προς το παρόν, χρειάζομαι λίγο χρόνο για να ανασυνταχθώ και να ξαναβρώ τις δυνάμεις μου. Ίσως κάνω κάτι με τον αδελφό μου, πιθανότατα πιο progressive, με επιρροές από KING CRIMSON και γενικότερα από τη δεκαετία του ’70. Το έχουμε συζητήσει. Όσο για το metal, αυτή τη στιγμή δεν ξέρω αν με εμπνέει κάτι αρκετά ώστε να επιστρέψω εκεί.
Σε ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σου, Anders. Το εκτιμώ πραγματικά.
Κανένα πρόβλημα, φίλε. Είναι δύσκολο, αλλά προσπαθώ να το κάνω για τον Tomas.
Σάκης Φράγκος
