ONOMA ΑΛΜΠΟΥΜ: “Toys in the attic” – AEROSMITH
ETOΣ KYKΛΟΦΟΡΙΑΣ: 1975
ΕΤΑΙΡΙΑ: Columbia Records
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Jack Douglas
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Φωνητικά – Steven Tyler
Κιθάρες – Joe Perry
Κιθάρες – Brad Whitford
Mπάσο – Tom Hamilton
Τύμπανα – Joey Kramer
Οι AEROSMITH το 1974 βρίσκονταν ήδη σε σταθερή τροχιά. Τα παιδιά από την Βοστώνη είχαν με καταφέρει με δύο δουλειές στο ενεργητικό τους, να τραβήξουν την προσοχή του αμερικάνικου νεανικού κοινού, τόσο με το συναισθηματικό “Dream on” από το πρώτο τους άλμπουμ, όσο και με τον δεύτερο τους δίσκο, “Get your wings”, που μπήκε και στα charts των ΗΠΑ στο νο. 74. Δεν ήταν ακόμα το μεγάλο όνομα που ξέρουμε σήμερα, αλλά κάθε τους βήμα φαινόταν να τους οδηγεί προς τα εκεί. Σε εκείνη την φάση είχαν ήδη απορροφήσει όλες τους τις επιρροές και παρήγαγαν ένα δικό τους μοναδικό άκουσμα, που θα τους ξεχώριζε από τις υπόλοιπες μπάντες της εποχής τους. Και, φυσικά, δεν ήταν μόνο η δουλειά τους στο στούντιο, αλλά και οι πολύ δυνατές live εμφανίσεις τους.
Αυτή την έφεση στο ζωντανό κομμάτι εκμεταλλεύτηκαν, λοιπόν, ακόμα και πριν κυκλοφορήσει το ίδιο το “Get your wings”, βγαίνοντας σε περιοδεία σχεδόν καθ’ όλη την διάρκεια του 1974 . Το συγκρότημα άρχισε πλέον να βγαίνει και έξω από την «έδρα» του, τις βορειοανατολικές πολιτείες των ΗΠΑ και να μοιράζεται την σκηνή με συγκροτήματα όπως οι συμπατριώτες τους KISS, και οι Βρετανοί MOTT THE HOOPLE, PROCOL HARUM και DEEP PURPLE. To συγκρότημα ήταν σε μεγάλη φόρμα στα live του και πλέον αποκτούσε, αργά και βασανιστικά, βραδιά με την βραδιά, το δικό του κοινό. Επίσης, ήταν αξιοσημείωτη η βελτίωση τους ως μουσικοί και συνθέτες, σύμφωνα και με τον παραγωγό τους, Jack Douglas, ο οποίος τους υποδέχτηκε στις αρχές του 1975, στο ιστορικό (πλέον) στούντιο Record Plant, στη Νέα Υόρκη.
Ο Douglas παρατήρησε πως η μπάντα είχε δέσει περίφημα μετά τα συνεχή live για το “Get your wings”. Πλέον, είχαν άλλη αυτοπεποίθηση, όμως, παράλληλα, είχαν χρησιμοποιήσει όλο το υλικό που είχαν στην διάθεση τους από τα προηγούμενα χρόνια για τα δύο πρώτα άλμπουμ, οπότε προέκυψε και η ανάγκη να γράψουν από την αρχή νέα τραγούδια. Κάποια από αυτά τα συνέλαβαν, ως ιδέες τουλάχιστον, από την περιοδεία του 1974, έχοντας μία ωριμότερη προσέγγιση και κατανόηση για το ποιοι είναι σαν καλλιτέχνες και που ήθελαν να πάνε με αυτές τις προδιαγραφές. Και όλα αυτά, εν μέσω ενός ασταθούς περιβάλλοντος, είτε εξαιτίας των διαφωνιών των συντρόφων τους, οι οποίες ανέβαζαν τις εντάσεις μεταξύ των μελών της μπάντας, είτε τροφοδοτούμενου από τις πάσης φύσεως ουσίες, που δεν τις χόρταιναν με τίποτα, σε αυτή την ηλικία και ζώντας το όνειρο του να παίζουν σε ένα rock συγκρότημα των ‘70s.
Με αντικειμενικό στόχο την διατήρηση του υπάρχοντος κοινού τους και – γιατί όχι – μία μεγαλύτερη επιτυχία από το “Get your wings”, οι AEROSMITH στρώθηκαν στην δουλειά και έδωσαν τον καλύτερο τους εαυτό το πρώτο τρίμηνο στο Record Plant, υπό την στιβαρή καθοδήγηση του παραγωγού τους, Jack Douglas. Ο Douglas, που είχε ξεκινήσει από επιστάτης την δουλειά στο Record Plant, είχε μάθει τα κατατόπια του στούντιο αρκετά καλά, για να συνεργαστεί, ως μηχανικός ήχου, με καλλιτέχνες όπως οι WHO για κάποια κομμάτια που κατέληξαν στο “Who’s next” (1971) αλλά, ακόμα σημαντικότερα, με τον John Lennon στο δεύτερο προσωπικό του άλμπουμ, “Imagine” (1971).
Όσο για τις ηχογραφήσεις, ο κιθαρίστας Joe Perry θυμάται πως εκείνους τους μήνες στη Νέα Υόρκη χρησιμοποίησαν κάθε λεπτό που τους δόθηκε στο Record Plant, γράφοντας μουσική και στίχους και προβάροντας τα τραγούδια τη νύχτα και ηχογραφώντας το πρωί. Η περιοδεία του 1974 τους είχε δώσει μία πιο ξεκάθαρη ιδέα σχετικά με το τι στυλ τραγουδιού δούλευε καλύτερα στο live και τι κατεύθυνση ήθελαν αυτοί να πάρουν ως συγκρότημα, παρόλο που δεν είχαν ιδέα πως θα κατέληγε όλη η διαδικασία. Εκεί ήταν που ο Douglas τους έδωσε φτερά, σε βαθμό που οι AEROSMITH έφτασαν να τον θεωρούν το ανεπίσημο, έκτο μέλος τους. Στους στίχους, ο τραγουδιστής Steven Tyler πρώτα άκουγε την δουλειά των υπόλοιπων και μετά έγραφε, με τρόπο άλλοτε συναισθηματικό, άλλοτε ελαφρώς κωμικό, όχι αποκλειστικά σεξουαλικό άλλα σίγουρα διασκεδαστικό.
O Perry είχε και έτοιμο τίτλο στο μυαλό του για το νέο άλμπουμ που σκόπευαν να κυκλοφορήσουν τον Απρίλιο του 1975. “Rocks” ήθελε να το ονομάσει, όμως ο Tyler είχε διαφορετική άποψη, προτείνοντας το διφορούμενο “Toys in the attic”. «Εμπνεύστηκα αυτό τον τίτλο λόγω της προφανούς σημασίας του και αφού οι άνθρωποι πίστευαν ότι ήμασταν τρελοί ούτως ή άλλως, τι σημασία είχε;» αποκαλύπτει ο τραγουδιστής. [σ.σ.: στην αμερικάνικη slang, “toys in the attic” σημαίνει πως κάποιος είναι τρελός, τα έχει χαμένα και συμπεριφέρεται ανόητα και παράξενα]. «Ο άλλος λόγος που το σκέφτηκα … ήταν ότι ήξερα πως τα είχαμε καταφέρει. Είναι μια δήλωση υστεροφημίας. Ο δίσκος θα ακούγεται πολύ πιο μετά αφότου πεθάνεις. Οι δίσκοι μας θα ήταν εκεί πάνω στη σοφίτα, με πράγματα που αγαπούσες και δεν ήθελες ποτέ να ξεχάσεις». To “Rocks” του Perry θα έπρεπε να περιμένει για την επόμενη δουλειά τους.
Μετά από πολλή δουλειά και εντατική φροντίδα τριών περίπου μηνών, ο Jack Douglas είχε στα χέρια του ένα άλμπουμ εννέα τραγουδιών, διάρκειας κάτι παραπάνω από 37 λεπτά. Αυτή θα ήταν η τρίτη πρόταση των AEROSMITH στους απανταχού rock fans, κάτι που θα ικανοποιούσε σίγουρα αυτούς που γούσταραν ROLLING STONES και LED ZEPPELIN. Hard rock, blues, μία pop γεύση που θα είχε απήχηση στο ραδιόφωνο, μέχρι και συμφωνικά μέρη υπήρχαν για να στηρίζουν τις πιο ευαίσθητες στιγμές του άλμπουμ. Το αποτέλεσμα δεν απογοητεύει.
Το “Toys in the attic” ανοίγει δυναμικά με το ομώνυμο τραγούδι. Δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης για το τι πρόκειται να ακούσουμε. Με καταιγιστικό τρόπο και σε διάρκεια μικρότερη από τρία λεπτά, μπολιάζει την ενέργεια του hard rock με το πανταχού παρόν blues στοιχείο των AEROSMITH, ακόμη και με κάποια proto-punk αισθητική, αν μου επιτρέπεται η έκφραση. Tα riff του Perry ξεχειλίζουν από αδρεναλίνη, αφιλτράριστα και επιθετικά, με τον Tyler να τον συνοδεύει σε παρόμοιο ύφος με το προσωπικό του στυλ ερμηνείας, παθιασμένα χαοτικό και δραματικό. Ο παραγωγός τους ήθελε ένα γρήγορο κομμάτι, αναγκάζοντας τον Perry να επινοήσει κάτι στο λεπτό, που κατέληξε σε αυτό που αντιπροσωπεύουν οι AEROSMITH σε αυτή την φάση της καριέρας τους: μία αίσθηση επείγοντος και χημεία που δεν τους επιτρέπει να σταματήσουν παρασέρνοντας τον ακροατή σε ένα δαιμονιώδη ρυθμό.
Συνέχεια με το “Uncle Salty”, που ρίχνει τον ρυθμό και παίζει πολύ με την ιστορία του Tyler, o οποίος συνέγραψε το τραγούδι με τον μπασίστα Tom Hamilton. Εδώ το θέμα γίνεται λίγο πιο διαπεραστικό και ελαφρώς ενοχλητικό. Πέρα από τα blues υπάρχει και ένα άρωμα jazz, με τον ίδιο τον Hamilton να συλλαμβάνει το riff και να παίζει και ρυθμική κιθάρα, μία ιδέα που την γυρόφερνε από τις πρώτες μέρες της μπάντας αλλά δίσταζε να χρησιμοποιήσει. Η κάπως ανατριχιαστική ατμόσφαιρα που προσφέρει ο Tyler με τους στίχους του, έδωσε στον μπασίστα την ευκαιρία να επενδύσει μουσικά ένα θέμα που επεκτείνει τον μουσικό κόσμο των AEROSMITH. Ο συναισθηματικός πόνος και η κοινωνική αποξένωση που νιώθει ένα κορίτσι που μεγαλώνει σε ένα ορφανοτροφείο συνοδεύονται από σκοτεινές μελωδίες, φωνητικές αρμονίες και συγκρατημένο τσαμπουκά, ανεβάζοντας το “Uncle Salty” σε κάτι παραπάνω από ένα συνηθισμένο rock κομμάτι.
Ένα αλληγορικό σχόλιο πάνω στην βιβλική ιστορία της Δημιουργίας ακούμε στο “Adam’s apple”. O Tyler μας ξαναλέει την ιστορία του Αδάμ και της Εύας σε ένα πιο rock n’ roll πλαίσιο, δίνοντας βάρος στο ότι η σεξουαλική επιθυμία είναι όχι μόνο φυσική αλλά και αιώνια. Με ένα σταθερό groove από την ρυθμική κιθάρα του Brad Whitford, η ερμηνεία του Steven είναι αρκετά παιχνιδιάρική, δίνοντας έμφαση στην γοητεία του απαγορευμένου, παρά την τελική πτώση που επέρχεται ως αποτέλεσμα. Η χαμένη αθωότητα, η απόκτηση της γνώσης και ο αιώνιος πειρασμός βρίσκει τους AEROSMITH σε μία ευφυή σύνθεση τους, με τον Tyler να ανακαλεί χρόνια αργότερα πως πριν το “Toys in the attic” ήθελε να ονομάσει το άλμπουμ … “Adam’s apple”!
Κάπου εδώ φτάνουμε στο πρώτο κλασικό, με κάθε έννοια, τραγούδι του συγκροτήματος. Λίγα τραγούδια στο πάνθεο του rock έχουν διαγράψει την τροχιά του “Walk this way”. Πολύ περισσότερο από μία παροδική επιτυχία, το τραγούδι αυτό έγινε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο χαρακτηριστικά hits των AEROSMITH, τόσο εξαιτίας του θρυλικού riff από τον Joe Perry όσο από τις γεμάτες υπονοούμενα ρίμες του Steven Tyler, ο οποίος επηρεάστηκε από τους METERS, ενός funk σχήματος από την Νέα Ορλεάνη. Το αποτέλεσμα ήταν το πρώτο crossover τραγούδι μεταξύ hard rock και funk, ένα είδος proto-rap, χρόνια πριν η rap καθ’ αυτή γίνει δημοφιλής. Στιχουργικά, το “Walk this way” είχε επίσης πολλά να πει, περιγράφοντας της ιστορία ενός αγοριού που έχει την πρώτη του σεξουαλική εμπειρία με μία cheerleader από το σχολείο του, καλύπτοντας όμως την αφήγηση του πολύ έξυπνα και περνώντας την πρωτοβουλία στην κοπέλα, αφαιρώντας την από τον άπειρο νεαρό. Όσο για τον τίτλο, αυτόν τον πήραν από μία ατάκα στην θρυλική κωμωδία του Mel Brooks “Young Frankenstein” (1973) όπου ο σκανδαλιάρης υπηρέτης Igor (Marty Feldman) λέει στον Dr. Frankestein (Gene Wilder) να «περάσει από εδώ»! Το “Walk this way” θα αποδείκνυε ξανά την αξία του πολλά χρόνια αργότερα, όταν οι AEROSMITH χρειαζόντουσαν μία γερή δόση ανανέωσης στα μέσα των 80s και την πήραν από το πασίγνωστο remix που έκαναν με τους μεγάλους rappers Run-D.M.C. Ωστόσο, ακόμα μήνες μετά που πρωτοκυκλοφόρησε σαν single το 1975, το “Walk this way” εκτόξευσε τους AEROSMITH στα charts το 1976, φτάνοντας στο νο. 10 του Billboard και πουλώντας πάνω από 2 εκ. αντίτυπα.
Η πρώτη πλευρά του δίσκου κλείνει με μία διασκευή στο τραγούδι “Big ten inch record” του rhythm and blues καλλιτέχνη Bull Moose Jackson, από το 1952. Φημολογείται ότι ο dealer τους το πρότεινε έχοντας ακούσει το αρχικό τραγούδι στο ραδιόφωνο και οι AEROSMITH το ηχογράφησαν για το “Toys in the attic” ακολουθώντας το πρωτότυπο, με πνευστά και jazz ήχο. To “Big ten inch record” αποτελεί μία έκφραση της αγάπης τους για την R&B και τους παραδοσιακούς blues καλλιτέχνες των προηγούμενων δεκαετιών.
Με την έναρξη της δεύτερης πλευράς του “Toys in the attic”, έρχεται και η πρώτη πραγματικά μεγάλη επιτυχία των AEROSMITH. Το υπνωτιστικά ρυθμικό “Sweet emotion”, που ήταν και το πρώτο single από το άλμπουμ, παραμένει μέχρι και σήμερα ένα από τα πιο απολαυστικά και εμβληματικά τους τραγούδια. Η πλάκα είναι πως το τραγούδι είναι μία μπηχτή του Tyler για την τότε γυναικά του Perry, των οποίων η σχέση έδωσε την έμπνευση στον τραγουδιστή, λόγω της έντασης και της ζήλιας που έφερνε στους κόλπους του συγκροτήματος. Όπως όλα τα μεγάλα grooves, ο μπασίστας Tom Hamilton έφερε ένα riff που είχε γράψει όταν ακόμα ήταν στο σχολείο και με την βοήθεια των υπόλοιπων, το “Sweet emotion” μετουσιώθηκε σε ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα τραγούδια των 70s. Εδώ ακούμε και marimba, talk-box από τον Perry, ένα κρουστό vibraslap και … ένα πακέτο ζάχαρη που κουνάει ρυθμικά ο Tyler αντί για maracas (δεν μπορούσε να τις βρει κατά την ηχογράφηση!). Κατά κοινή αποδοχή, το “Sweet emotion” ήταν το τραγούδι που έκανε τους AEROSMITH γνωστούς στο ευρύ κοινό και κυκλοφορώντας ως single έφτασε μέχρι το νο. 36 των σχετικών charts στην Αμερική, σπάζοντας το απαγορευτικό – μέχρι τότε – φράγμα του top-40.
Στη συνέχεια έρχεται ένα από τα προσωπικά μου αγαπημένα, το “No more no more” που ουσιαστικά περιγράφει την κατάσταση των AEROSMITH τότε. Μία περίοδος μεταμόρφωσης, όπου έχουν ανέβει αρκετά για να είναι αναγνωρίσιμοι αλλά δεν είναι ακόμα superstars. Οι στίχοι πηγάζουν από το πως το βίωσε όλο αυτό ο Steven Tyler. Ένα ταξιδιωτικό ημερολόγιο που εκτός από την λάμψη, το συγκρότημα έχει να αντιμετωπίσει την μονοτονία, την τρέλα και παροδικές κορυφώσεις – ξενοδοχεία, γυναίκες και πάσης φύσεως πειρασμοί – οι οποίες χάνονται στα εκατοντάδες χιλιόμετρα που διανύουν περιοδεύοντας. Παραδόξως, αν και πραγματεύεται ένα «δύσκολο» θέμα για μία νεαρή, ανερχόμενη μπάντα που μέχρι πρότινος δεν είχε ξεμυτίσει από την ευρύτερη περιοχή της Βοστώνης, είναι μοναδικά ανάλαφρο και θεωρώ ότι αποτελεί ένα διαμαντάκι κάτω από το τεράστιο βάρος των υπόλοιπων hit του “Toys in the attic”.
Ένα τραγούδι πριν το τέλος, ο Brad Whitford δηλώνει εμφατικά την παρουσία του με το “Round and round”, που μάλλον είναι το βαρύτερο κομμάτι του “Toys in the attic”, κάτι που ενισχύεται από τον ντράμερ Joey Kramer, που μέχρι τώρα παρέδιδε μαθήματα ρυθμού σε όλο το άλμπουμ. Κάποιος μπορεί να το βρίσκει λίγο παράταιρο σε σχέση με το γενικότερο feeling του δίσκου αλλά δεν παύει να αποτελεί και αυτό μία πρόταση από το συγκρότημα, άλλωστε οι AEROSMITH εντάσσονται από τους περισσότερους στο hard rock ιδίωμα και ως τέτοιοι θα παρέμεναν γνωστοί τα επόμενα χρόνια.
Το άλμπουμ κλείνει με την πιο φιλόδοξη σύνθεση του συγκροτήματος, μέχρι τότε. Μία μπαλάντα όπου κυριαρχεί το πιάνο και αρκετά ορχηστρικά μέρη. Το “You see me crying”, που γράφτηκε από τον Tyler και τον κιθαρίστα των CHAIN REACTION, Don Solomon, είναι μία γλυκιά σύνθεση που μέχρι τότε δεν είχαν συνηθίσει το κοινό τους οι AEROSMITH. Εκτός αυτού, έρχεται ο jazz μουσικός Mike Mainieri να επενδύσει το τραγούδι και να προσδώσει επιπλέον συναισθηματικό βάθος στην παθιασμένη ερμηνεία του Tyler η οποία είναι ευάλωτη και συγκινητική, πάνω σε μία πλούσια ενορχήστρωση. Ο Brad Whitford ανέλαβε το σόλο, το οποίο αναμφίβολα προσθέτει κι άλλο στην ήδη εκτεταμένη γλυκόπικρη αίσθηση του τραγουδιού. Το κομμάτι, παρά το γεγονός ότι ως single δεν προχώρησε και πολύ, αποτελεί τεκμήριο της ανάπτυξης των AEROSMITH ως συγγραφέων και ερμηνευτών.
Με ένα πολύ όμορφο εξώφυλλο που αναπαριστά ακριβώς τον τίτλο του άλμπουμ, δηλαδή σκόρπια παιχνίδια σε μία σοφίτα, το “Toys in the attic” κυκλοφόρησε σαν σήμερα πριν από 50 χρόνια. Το άλμπουμ έγινε μεγάλη επιτυχία και πήγε στο νο. 11 του αμερικάνικου Billboard, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, δύο από τα τρία single του μπήκαν στα πρώτα 40 των singles charts. Σήμερα, αποτελεί το πιο επιτυχημένο εμπορικά άλμπουμ τους στις ΗΠΑ, με πωλήσεις άνω των 9 εκ. δίσκων, που το καθιστά 9 φορές πλατινένιο. Εν πολλοίς, αυτό είναι το άλμπουμ που ίσως περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο συνείσφερε στο να αποκαλούνται σήμερα από πολλούς ως το μεγαλύτερο αμερικάνικο rock συγκρότημα.
Έκανε τόσο μεγάλη αίσθηση το “Toys in the attic” που έμπασε ξανά στο παιχνίδι τα δύο πρώτα άλμπουμ των AEROSMITH, ενώ ανέδειξε και σε μεγάλο hit την μπαλάντα “Dream on”, δύο χρόνια μετά την αρχική του κυκλοφορία. Παράλληλα, το συγκρότημα διεύρυνε την οπαδική του βάση, παίζοντας πλέον σε αρένες μαζί με καθιερωμένα ή ανερχόμενα ονόματα της εποχής όπως οι Ted Nugent, Jeff Beck, FOGHAT, REO SPEEDWAGON, RUSH και ZZ TOP.
Μπορεί οι AEROSMITH να είχαν πολλές μεγάλες στιγμές στα χρόνια που θα ακολουθούσαν, όμως το “Toys in the attic” θα γινόταν το μέτρο σύγκρισης για οτιδήποτε θα έκαναν έκτοτε. Η, δε, επιρροή του είναι ολοφάνερη σε όλη την glam και sleaze metal σκηνή των 80s, καθώς οι μεγάλοι πρωταγωνιστές της ήταν fans των AEROSMITH, όχι μόνο στο μουσικό αλλά και στο live κομμάτι. Αρκεί να δει μόνο κάποιος τον Steven Tyler εκείνης της εποχής και θα καταλάβετε πως επηρέασε τους πάντες, σε φωνή και κίνηση μέχρι κι ενδυματολογικά! Πλέον, το μικρό συγκρότημα από την Βοστώνη είχε ξεφύγει και τίποτα δεν θα τους σταματούσε, παρά μόνο οι ίδιοι τους οι εαυτοί, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια.
Κώστας Τσιρανίδης
