Δεν θα γράψω για μια ακόμη φορά στο Rock Hard πόσο σημαντική μπάντα είναι οι Φινλανδοί STRATOVARIUS, το έχω αναφέρει σε αρκετά κείμενα μου. Με αφορμή την επικείμενη επίσκεψη τους στην Αθήνα -για πρώτη φορά σε festival στην πόλη μας- θα ασχοληθούμε με τα λιγότερο γνωστά τραγούδια τους από τα 90s, και συγκεκριμένα με κομμάτια που έγραψαν την δική τους ιστορία στις καρδιές των οπαδών του σχήματος αλλά μπορεί για διάφορους λόγους να μην παίζονται συχνά στα live τους. Ένα συγκρότημα εξάλλου που στη δεκαετία του 1990 παρήγαγε έξι (!) καταπληκτικά άλμπουμ γεμάτα υπέροχες μελωδίες , φοβερές κιθάρες, ένα ατελείωτο roller coaster συναισθημάτων, ρυθμών, riffs, keyboard και guitar solos και larger than life vocal lines δεν θα μπορούσε να χωράει στη λίστα των hits τους όλα τους τα τραγούδια.
Από το “Twilight Time” του 1992 μέχρι το “Destiny” του 1998, καλύπτεται μια τεράστια μουσική διαδρομή, από το πιο heavy, κάπως ακατέργαστο metal με πρωταγωνιστή τον Timo Tolkki σε φωνή και κιθάρες μέχρι την απολύτως αναγνωρίσιμη ευρωπαϊκή power metal εποποιία των “Episode” και “Visions” με τον Kotipelto στα φωνητικά, τον Tolkki στις κιθάρες, και την εκπληκτική ομάδα Johansson-Michael-Kainulainen σε πλήκτρα, τύμπανα και μπάσο αντίστοιχα να διδάσκουν πως παίζεται το σωστό, σύγχρονο, μελωδικό heavy metal.
Πάμε λοιπόν σε μια 10αδα underrated gems:
- “Lead us into the Light” – “II” / “Twilight Time” (1991/1992)
Ας ξεκινήσουμε από τα βαθιά. Πριν από τα πλήκτρα του Jens Johansson, πριν από τον Kotipelto, προφανώς πολύ πριν από τa “Black Diamond” και “The Kiss of Judas”, υπήρχε μια μπάντα που ακόμη έψαχνε το πώς θα αποτυπώσει ηχητικά τον συνδυασμό της συμφωνικής μελαγχολίας με την ανατατική metal αισιοδοξία. Το “Lead us into the Light” είναι ένα εξαιρετικό στιγμιότυπο αυτής της περιόδου. Μια απόλυτα μελωδική και μελαγχολική μπαλάντα που σε τραβάει σε ένα μυστηριακό περιβάλλον, σε μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, κάπου σε μια παγωμένη λίμνη της Φινλανδίας. Με ακουστικές κιθάρες στην αρχή σε ένα σχεδόν υπνωτιστικό στιλ, ένα ατμοσφαιρικό verse που καταλήγει σε ένα ακραία μελωδικό ρεφραιν και ένα μελιστάλαχτο solo. Όλη η μαγεία των early STRATOVARIUS σε ένα κομμάτι.
- “The Hills have Eyes” – “II” / “Twilight Time” (1991/1992)
Το “Twilight Time” είναι ένας δίσκος που συχνά αντιμετωπίζεται σαν «προπομπός». Πριν το “Dreamspace”, πριν την στροφή στο παραδοσιακό power, πριν από τον Kotipelto, πριν από το μεγάλο breakthrough. Το “The Hills Have Eyes”, ένα ενδεικτικό κομμάτι εκείνης της εποχης της μπάντας, δείχνει ότι οι STRATOVARIUS είχαν ήδη αρχίσει να αντιλαμβάνονται τη δύναμη της μεγάλης μελωδίας. Υπάρχει μια αίσθηση επικού μεγαλείου, αλλά χωρίς να έχει χάνεται εκείνη η ελαφρώς σκοτεινή αύρα των πρώτων χρόνων του σχήματος. Είναι ένα από τα κομμάτια που σε κάνουν να καταλαβαίνεις πως η μετάβαση από το πρώιμο heavy ακατέργαστο ύφος στο κλασικό STRATOVARIUS power metal υπήρξε σταδιακή.
- “Eyes of the World” – “Dreamspace” (1994)
Εδώ μπαίνουμε πλέον σε άλλη κατηγορία.
Το “Dreamspace” είναι ίσως ο δίσκος που οι αρκετοί οπαδοί -ειδικά οι παλαιότεροι- των STRATOVARIUS θεωρούν τον καλύτερο της καριέρας τους συνθετικά και στιλιστικά. Οι νεότεροι επίσης οπαδοί συνήθως τον ανακαλύπτουν τελευταίο, μετά τα classics “Visions” ή “Episode”. Το “Dreamspace” ίσως περιέχει τα περισσότερα αριστουργήματα των STRATOVARIUS που δεν έγιναν εμπορικές επιτυχίες όπως άλλα τραγούδια τους.
Το “Eyes of the World” είναι από εκείνα τα κομμάτια που δεν θυμάται σχεδόν κανείς σήμερα. Κι όμως. Αν το ακούσεις, πέρα από το ότι έχει την δομή ενός instant hit ειδικά για το heavy metal των 90s, αποπνέει μια δύναμη που στην πορεία του σχήματος εκδηλώθηκε με διάφορα μεταγενέστερα hits. Τραγούδι που συνδυάζει ένα φοβερό QUEENSRYCHEικό μπάσιμο με μπόλικη hard rock αισθητική. Ρεφραινάρα, απίστευτα leads, πραγματικά ξεχωριστό κομμάτι.
- “Wings of Tomorrow” – “Dreamspace” (1994)
Και κάπου εδώ, όπως αναφέραμε νωρίτερα, θα πρέπει να γίνει μια παραδοχή: Το Dreamspace είναι τόσο ιδιαίτερο που σχεδόν κάθε τραγούδι του μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής κουβέντας. Το “Wings of Tomorrow” έχει κάτι από εκείνη τη ρομαντική πλευρά των STRATOVARIUS που αργότερα θα χαθεί κάπως μέσα στην τυποποίηση που υπέστη ο ήχος τους όταν κατέληξαν να αποτελούν πρώτο όνομα του power metal. EUROPEικο, αισιόδοξο, ένα τραγούδι για μια θετική εποχή που τελικά δεν ήρθε ποτέ. Για ακούστε στο τελευταίο επεισόδιο του Rock Hard – The Pod με τον Σακη Φράγκο μια ενδιαφέρουσα ιστορία για το συγεκριμενο άσμα που αφορά … μια μπάλα μπάσκετ! Οι STRATOVARIUS προσπάθησαν να γράψουν κάτι αντίστοιχο στο ομώνυμο άλμπουμ τους του 2005 (με το “United”) αλλά έπεσαν σε αρνητική περίοδο τότε λόγω των γνωστών γεγονότων που οδήγησαν τελικά στην αποχώρηση του Tolkki.
- “Twilight Symphony” – “Fourth Dimension” (1995)
Το “Twilight Symphony” είναι ένα από τα κομμάτια που σε κάνουν να καταλάβεις πόσο γρήγορα εξελισσόταν η μπάντα. Το “Fourth Dimension” είναι το σημείο όπου ο ήχος αρχίζει να αποκτά τη μορφή που θα γίνει τελικά σήμα κατατεθέν. Ο Timo Kotipelto βρίσκεται πλέον πίσω από το μικρόφωνο και η μπάντα αρχίζει να χτίζει εκείνο το μοναδικό μείγμα ταχύτητας, μελωδίας και συμφωνικής μελοδραματικής μεγαλουργίας. Το “Twilight Symphony” είναι ένα από τα πρώτα τους τραγούδια με εκείνη την κάπως κινηματογραφική – μεγαλοπρεπή διάσταση που αργότερα θα γίνει τεράστιο κομμάτι της ταυτότητας των STRATOVARIUS.
Και ίσως ακριβώς επειδή στο ίδιο άλμπουμ υπάρχουν τα “Against the Wind”, “Distant Skies” και “We Hold the Key”, δεν πήρε ποτέ την αναγνώριση που του άξιζε.
- “Nightfall” – “Fourth Dimension” (1995)
Αν το “Twilight Symphony” τόνισε την συμφωνική ατμόσφαιρα του “Fourth Dimension”, το “Nightfall” αγγίζει την πλευρά της ατμοσφαιρικής μελαγχολίας. Και αυτή η πλευρά των STRATOVARIUS είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε όταν κάποτε αποτελούσε μεγάλο μέρος του ήχου τους. Πολλοί ξεχνούν ότι οι STRATOVARIUS δεν ήταν απλώς μια τεράστια power metal μπάντα αλλά ένα σχήμα που εξέπεμπε επίσης μια έντεχνη πλευρά με αρκετά στοιχεία από όλο το φάσμα του σκληρού ήχου. Το “Nightfall” δείχνει μια μπάντα που μπορεί να δημιουργήσει εκείνο το τόσο 90s έντονο παγωμένο ρομαντικό συναίσθημα. Το τραγούδι αυτό είχε γραφτεί αρκετά χρόνια νωρίτερα, αλλά τελικά κατέληξε να ηχογραφηθεί την εποχή του “Fourth Dimension” με τον Timo Kotipelto στο μικρόφωνο.
- “Uncertainty” – “Episode” (1996)
Εδώ πλέον μπαίνουμε σε άλλα επίπεδα καθώς μιλάμε για το “Episode”, έναν από τους πιο επιδραστικούς metal δίσκους όλων των εποχών, ένα άλμπουμ που δεν έχει ουσιαστικά αδύναμο σημείο. Το πρόβλημα; Όταν έχεις “Father Time”, “Will the Sun Rise?”, “Speed of Light”, “Season of Change” ή “Forever”, πώς να τα ανταγωνιστείς εντός του ίδιου δίσκου; Το “Uncertainty” μας ταξιδεύει σε μια άλλη πιο RAINBOWική – DEEP PURPLEική διάσταση των STRATOVARIUS, εξίσου «θριαμβευτική» αλλά περισσότερο εσωτερική. Με ένα εντελώς ιδιαίτερο ρεφρέν που δεν μπορείς να το εντάξεις σε συγκεκριμένο στιλ, το τραγούδι αυτό αποτελεί μια από τα καλά κρυμμένα μυστικά των STRATOVARIUS.
- “Night Time Eclipse” – Episode (1996)
Το “Night Time Eclipse” έχει όλα όσα έκαναν τεράστιους τους STRATOVARIUS της συγκεκριμένης περιόδου: εκπληκτική αίσθηση μελωδίας, επικές αλλαγές, φοβερά παιξίματα από τους Tolkki/Johansson/Michael, μεγάλες φωνητικές γραμμές. Είναι αδιανόητο ότι δεν το ακούμε ποτέ στα live. Αποτελεί ένα έντεχνο περίπλοκο έπος που συνδυάζει μπαλαντοειδή μέρη, ατμοσφαιρικά σημεία που γεμίζουν με παράλληλες μελωδίες, ένα φοβερό κιθαριστικο ξέσπασμα και ένα απολαυστικό αργόσυρτο κλείσιμο.
- “The Abyss of Your Eyes” – “Visions” (1997)
Όταν μιλάμε για το “Visions” που είναι γεμάτο επιτυχίες, το να χαρακτηρίσεις κάποιο τραγούδι underrated είναι σχεδόν οξύμωρο.
Μιλάμε για έναν δίσκο που περιέχει τα “Black Diamond”, “Kiss of Judas”, “Legions” και το ομώνυμο έπος. Λογικό λοιπόν να ξεχνούν αρκετοί το “The Abyss of Your Eyes”. Θυμίζουμε ότι μιλάμε για μια εποχή που οι STRATOVARIUS δεν χρειάζονται να αποδείξουν τίποτα πλέον. Η μπάντα βρίσκεται ήδη στην κορυφή. Ο Tolkki, ο Kotipelto, ο Johansson, ο Jörg Michael και ο Jari Kainulainen έχουν δημιουργήσει μια σύνθεση που θα γίνει σημείο αναφοράς για ολόκληρο το ευρωπαϊκό power metal. Το συγκεκριμένο άσμα είναι από εκείνες τις συνθέσεις που αποδεικνύουν ότι οι STRATOVARIUS του “Visions” δεν ήταν απλώς μια μηχανή παραγωγής ταχύτατων riffs και sing-along ρεφρέν, αλλά ξέρουν να δημιουργούν μια επική ατμόσφαιρα, το στοιχείο που καμιά φορά ξεχνούν ορισμένοι όταν μιλάμε σήμερα για τους STRATOVARIUS αποκλειστικά μέσα από τα μεγάλα hits τους. Πολύ ωραίο και ένα σημείο στη μέση του τραγουδιού με που περιέχει μια συναισθηματική ερμηνεία του Timo Kotipelto.
- “When the Night Meets the Day” – “Episode” (1996)
Υπάρχουν τραγούδια στο “Episode” που δεν χρειάζονται συστάσεις. “Father Time”, “Speed of Light”, “Will the Sun Rise?”, “Forever”. Τα ξέρουμε, τα έχουμε τραγουδήσει, τα έχουμε ακούσει από την εποχή των CD χιλιάδες φορές. Και μετά υπάρχει το “When the Night Meets the Day”. Ένα τραγούδι που για άγνωστο λόγο κατέληξε τελικά ως b‘ side στο “Episode”, ίσως επειδή δεν χωρούσαν επιπλέον πιο «αργά» τραγούδια στον δίσκο. Θυμίζω ότι κυκλοφόρησε σε μια εποχή που δεν είχε διαδοθεί ακόμη το internet άρα όντας b‘ side ήταν αρκετά δύσκολο να το ακούσει κάποιος, επομένως έγινε κάπως ευρύτερα γνωστό 5 χρόνια αργότερα όταν το συμπεριέλαβε το συγκρότημα στη συλλογή “Intermission” (2001) όταν η μπάντα έκανε το διάλειμμά της μετά το “Infinite” (2000).
Το “When the Night Meets the Day” με την μυστηριακή, επικολυρική και υπερ-μελωδική (ας μου επιτραπεί ο ο όρος) ατμόσφαιρα που δημιουργεί παραπέμπει λίγο στον πρώιμο ήχο της μπάντας και δείχνει ότι πίσω από τη λαμπερή power metal επιφάνεια των STRATOVARIUS υπήρχε πάντοτε μια πιο μελαγχολική , πιο «έντεχνη» μπάντα. Και ίσως αυτό να είναι το ωραίο με το “Episode”, τον ίσως τελευταίο δίσκο της μπάντας που αυτή η πιο μυστηριακή πλευρά της μπάντας ακούγονταν ακόμη στον ήχο τους. Το ρεφραίν πάντως του “When the Night Meets the Day” παραμένει διαχρονικό και ο Timo Kotipelto ακούγεται εκπληκτικός, καθώς πέρα από την εξαιρετική του ερμηνεία εκείνη την περίοδο οι Strats φρόντιζαν ιδιαίτερα και τα πολλαπλά backing vocals που έδιναν άλλη διάσταση στον ήχο τους.
Δημήτρης Μελίδης
