"/>
Οι BLACK SABBATH θα είναι για πάντα οι πατέρες της heavy metal μουσικής, αφού ξεκίνησαν ό,τι έχει να κάνει με το εν λόγω μουσικό ιδίωμα. Όπως είναι γνωστό όλα τους τα άλμπουμ έχουν αφήσει κάτι παραπάνω από ένα ανεξίτηλο σημάδι, σε όλους τους ακροατές/οπαδούς. Όποιου τραγουδιστή τους δίσκους και αν σου αρέσουν περισσότερο να ακούς, θα έχεις βρει τις συνθέσεις που θα σε συγκλονίζουν μια ζωή, και μια ακόμη, γιατί ακριβώς αυτό προσέφεραν οι BLACK SABBATH. Άλλωστε, μόνο τυχαία δεν ήταν η γιορτή-ζωντανός ηχητικός φόρος τιμής που έγινε για αυτούς πέρισυ, με συμμετοχή πάρα πολλών μουσικών, αλλά και οπαδών, από όλο τον πλανήτη.
Όντας στο σωτήριο έτος 2013 και έχοντας κυκλοφορήσει τον τελευταίο τους studio δίσκο το 1995, το μετριότατο “Forbidden”, ήταν σε μια δισκογραφική χειμερία νάρκη. Το 2001, η πρώτη σύνθεση του γκρουπ είχε ξεκινήσει να δουλεύει πάνω σε καινούργια τραγούδια, αλλά οι διαδικασίες διακόπηκαν γιατί ο Ozzy Osbourne, ήθελε να ηχογραφήσει το άλμπουμ του, “Down to earth”. Τα επόμενα χρόνια πέρασαν κάνοντας κάποιες ζωντανές εμφανίσεις με την αυθεντική σύνθεση, έγιναν μέλη του “Rock and roll hall of fame” και οι Tony Iommi/Ronnie James Dio/Geezer Butler/Vinnie Appice δημιούργησαν αφενός τρία νέα τραγούδια για την συλλογή “Black sabbath: The Dio years” και αφετέρου τους HEAVEN AND HELL, και κυκλοφόρησαν το “The devil you know”.
Στις 11 Νοεμβρίου του 2011, ανακοινώνεται η επανένωση της κλασικής σύνθεσης των BLACK SABBATH και αποφασίζεται να κυκλοφορήσουν ένα νέο άλμπουμ, που θα έβλεπε το φως της δημοσιότητας περίπου ενάμιση χρόνο μετά, με τον Brad Wilk (πρώην RAGE AGAINST THE MACHINE και AUDIOSLAVE) να είναι ο drummer του σχήματος, αφού ο Bill Ward, αποφάσισε να αποβιβαστεί από το καράβι. Την παραγωγή ανέλαβε ο πολύπειρος Rick Rubin, ο οποίος θέλησε να δώσει μια 70s χροιά στο όλο εγχείρημα. Έχουν ακουστεί και γραφτεί πολλά για αυτή την συνεργασία αλλά όπως είχε γράψει και ο συνάδελφος Κώστας “DEEP PURPLE meets DIO meets JUDAS PRIEST” Τσιρανίδης «Μαθήματα πολύτιμα, αν λάβει κανείς την μιζέρια που θα υπήρχε κατά τη διάρκεια της σύνθεσης και την ηχογράφησης με την ανακοίνωση του Iommi ότι είχε διαγνωστεί με λέμφωμα, την αποχώρηση του Ward, τα προβλήματα υγείας στην οικογένεια Osbourne (η Sharon είχε θέματα με καρκίνο από το 2002, ενώ το 2012 έκανε προληπτική μαστεκτομή) και την πολύμηνη υποτροπή του Ozzy στον αλκοολισμό και τη χρήση ναρκωτικών.»
Το “13”, είναι ένα άλμπουμ που έχει εγείρει πολλές συζητήσεις για την συνθετική του ποιότητα, θα έχει όμως για πάντα μια μοναδική συμβολική σημασία, αφού αποτέλεσε το κύκνειο άσμα των νονών της heavy metal, η οποία ξεπερνάει το περιεχόμενο και σίγουρα, τώρα πια, δημιουργεί και πολλές νοσταλγικές στιγμές. Παρακάτω θα προσπαθήσω να βάλω τα τραγούδια με μια όσο το δυνατόν πιο υποκειμενική σειρά, αφού σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν τα υπερτραγούδια-ορόσημο που μας είχε συνηθίσει αυτή η κατά τα 3/4 σύνθεση του γκρουπ στην μακρινή δεκαετία του 1970, κάνοντας τα τραγούδια, να τα «χωρίζει» μια λεπτή γραμμή.
The “13” countdown:
- “Zeitgeist” (4:37)
Όπως προανέφερα ο Rubin ήθελε να «φέρει» μια 70’s αισθητική στο άλμπουμ, την οποία ίσως την είχε αναφέρει πιο πριν στα μέλη. Έτσι οι SABBATH έγραψαν την μπαλάντα “Zeitgeist” η οποία θα μπορούσε να είχε και τίτλο “Planet caravan 2013”, αφού όλη η συνθετική της δομή θύμιζε το υπερκλασσικό ψυχεδελικό άσμα, σε κανένα σημείο όμως δεν θα μπορούσε να συγκριθεί με το αυθεντικό. Ήταν απλά μια προσπάθεια που έγινε, σκεπτόμενοι την ηχητική παραπομπή στο παρελθόν, αλλά και ίσως επηρεασμένοι από τον Peter Joseph, σκηνοθέτη του video clip του “God is dead”, αλλά και δημιουργού των “Zeitgeist”, τριών ντοκιμαντέρ που κυκλοφόρησαν μεταξύ 2007 και 2011 και παρουσιάζουν μια σειρά από θεωρίες συνωμοσίας, καθώς και προτάσεις για ευρείες κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές.
- “God is dead” (8:52)
Το “God is dead” είναι το δεύτερο πιο μεγάλο τραγούδι των BLACK SABBATH μετά το “Megalomania”, από το άλμπουμ “Sabotage”. Με το πρώτο άκουσμα, από τότε που κυκλοφόρησε το άλμπουμ μέχρι και αυτές τις μέρες που το ξανάκουσα για το countdown, θεωρώ ότι είναι το ηχητικό αδερφάκι του “End of the beginning”, αφού για μένα η δομή και ο τρόπος κατασκευής και των δυο τραγουδιών, έχει ομοιότητες. Δυστυχώς όμως, παρόλο που το τραγούδι πήρε Grammy και ήταν το πρώτο που ακούσαμε μετά από πάρα πολλά χρόνια με την φωνή του Ozzy, κάτι σαφώς άξιο αναφοράς, προσωπικά δεν μου έκανε το κλικ όπως τραγούδια που είναι πιο ψηλά στη λίστα. Θεωρώ ότι θα μπορούσε να είχε πιο μικρή διάρκεια, με τα ηχητικά ξεσπάσματα να «έρχονται» πριν τα 2/3 της σύνθεσης, αφού ό,τι προηγείται είναι λίγο «τραβηγμένο» μουσικά χωρίς λόγο.
- “End of the beginning” (8:19)
Το τραγούδι “End of the beginning” έμελλε να είναι αυτό που «ανοίγει» το τελευταίο άλμπουμ των BLACK SABBATH. Όπως και το “Dear father” που «κλείνει» τον δίσκο, ίσως δεν επιλέχθηκε τυχαία να είναι στο track list σε αυτήν την θέση, έχοντας και τα δυο έναν κοινό παρανομαστή, αφού ακούγοντάς τα, σου έρχεται άμεσα στο μυαλό το ομώνυμο τραγούδι που ήταν το πρώτο που παρουσιάστηκε δισκογραφικά. Ειδικά τα πρώτα σχεδόν τρία λεπτά του “End of the beginning”, έχουν την ιδία πένθιμη και «βαριά» αισθητική και ατμόσφαιρα του ντεμπούτου, με κάποιες πινελιές και από την “Master of reality” περίοδο. Ο Butler έγραψε στίχους που αναφέρονται στο πως η τεχνολογία πρόκειται να κυριεύσει πλήρως την ανθρώπινη φυλή, με ιδιαίτερη έμφαση στην κλωνοποίηση, και παρόλο που το τραγούδι διαρκεί περίπου στα 8 λεπτά, αποτελώντας μια ενδιαφέρουσα σύνθεση, την οποία αν είχε «γράψει» ένα άλλο συγκρότημα, να ήταν μια από τις πιο μεγάλες του επιτυχίες, δεν με «κέρδισε» τόσο όσο τα τραγούδια που είναι πιο ψηλά στη λίστα.
- “Damage Soul” (7:51)
Το “Damage Soul”, θα μπορούσε να είναι άνετα το πρώτο single προώθησης του δίσκου, αφού στα σχεδόν 8 λεπτά του περικλείεται ό,τι πρέσβευαν ηχητικά και συνθετικά οι BLACK SABBATH στα 70s, με το τραγούδι να έχει την blues αισθητική, τον «πρωτόγονο» ήχο των πρώτων χρόνων του συγκροτήματος, το συναίσθημα ότι «τζαμάρουμε» στο studio προσπαθώντας να δημιουργήσουμε μια σύνθεση, αλλά και την φυσαρμόνικα που τόσο συνδέθηκε σαν μουσικό όργανο με το γκρουπ. Το τραγούδι, ίσως για τους δημιουργούς του, να ήταν απλό στην κατασκευή, όλες όμως οι μπάντες του stoner metal ιδιώματος, που έχουν επηρεαστεί από τους BLACK SABBATH, θεωρώ πως θα ήθελαν πολύ να είναι δικιά τους η σύνθεση. Όσες φορές και αν ακούω το τραγούδι, πάντα θα νομίζω ότι το είχαν γράψει τότε, «έμεινε» σε κάποιο συρτάρι, το οποίο ανοίχτηκε για τις ανάγκες του “13”.
- “Age of reason” (7:01)
Το “Age of reason”, σε πρώτη ακρόαση, ίσως ακούγεται ένα flat τραγούδι που απλά έχει κάπως μεγάλη διάρκεια. Αν του δώσεις όμως τον χρόνο και την ηχητική πίστωση που του αξίζει, θα ανακαλύψεις ένα πολύ όμορφο κομμάτι, που έχει δυο από τα κορυφαία στοιχεία του συγκροτήματος που το έχει συνθέσει: το ριφ του Iommi και την ερμηνεία του Ozzy, όπου και τα δυο θα σε ενθουσιάσουν άμεσα. Το πολύ ενδιαφέρον κιθαριστικό μέρος που οδηγεί και «περπατάει» την σύνθεση, από πιο αργά σε λίγο πάνω από mid-tempo μέρη και ρυθμούς, και η πένθιμη αλλά και παράλληλα «εκλιπαρούσα» χροιά του Ozzy όταν τραγουδάει, δημιουργούν ένα αποτέλεσμα που άμεσα ξεχωρίζει. Σε αυτά προσθέστε και τα «αχνά» προς το τέλος της σύνθεσης πλήκτρα που φτιάχνουν ατμόσφαιρα, και θα έχετε ένα σύνολο που χρίζει πολλών ακροάσεων, όντας δείγμα γραφής μουσικών που ακόμα και όταν δεν έχουν άστρο να δημιουργούν τραγούδια-θρύλους, σου χαρίζουν συνθέσεις που έχουν στο 100% την μουσική ταυτότητα που ξέρεις και έχεις αγαπήσει.
3.“Loner” (4:59)
Από το πρώτο δευτερόλεπτο που ξεκινάει το “Loner”, σου έρχονται άμεσα στο μυαλό οι στίχοι: “Some people say my love cannot be true/Please believe me, my love, and I’ll show you/I will give you those things you thought unreal/The sun, the moon, the stars, all bear my seal” και όχι τυχαία αφού το βασικό ριφ του τραγουδιού είναι χωρίς καμία αμφιβολία το δίδυμο αδερφάκι του “N.I.B.”. Ακούς τον Ozzy να λέει και “c’mon now/yeah”, οπότε δεν θες και πολύ για να χαρείς. Ένας έφηβος που «μεγάλωσε» και γαλουχήθηκε για τον οποιοδήποτε λόγο με το “13”, μπορεί να υπερηφανεύεται ότι και εκείνος πια έχει «βιώσει» έναν ύμνο, ένα τραγούδι που θα μπορούσε να είχε γραφτεί πάρα πολλά χρόνια πίσω. Και αν γίνει και λίγο πιο ντετέκτιβ, αφού τα περισσότερα τραγούδια του άλμπουμ, «κρύβουν» κάτι παρελθοντολογικό, θα βρει και ομοιότητες στην μελωδία με το “Air dance” από το “Never say die!”. Κάντε εικόνα την κάθε γενιά οπαδού που έχει «ζήσει» όλα τα παραπάνω, να ακούει το τραγούδι με την άλλη, και εύκολα θα καταλάβετε ότι αναφερόμαστε σε μια σύνθεση που κατάφερε, ίσως τυχαία, ίσως και όχι, να γίνει το όχημα-νότες της ταινίας “Back to the future”, «ενώνοντας» γενιές. Προσωπικά αυτό με κέρδισε περισσότερο για αυτό και το τραγούδι έχει αυτή την θέση στην τελική κατάταξη.
2. “Dear father” (7:20)
Το εν λόγω τραγούδι έχει προσωπικά μια ιδιαίτερη σημασία και στο άλμπουμ αλλά και στην δισκογραφία του γκρουπ. Επιλέχθηκε να είναι η τελευταία σύνθεση στο δίσκο, οπότε ο Rubin είχε την ιδέα να «κλείσει» το συνθετικό κεφάλαιο του γκρουπ, όπως «άνοιξε», 43 χρόνια πριν. Έτσι ακούγονται καμπάνες και βροχή, όπως στο ομώνυμο τραγούδι, κάτι που σίγουρα έδωσε στο κομμάτι credits, που ούτως ή άλλως αξίζει γενικότερα, πέραν του εμφανέστατου συμβολισμού. Στιχουργικά η σύνθεση είναι μια έκφραση θυμού και προφανής απέχθειας στην κακοποίηση παιδιών εντός της Καθολικής Εκκλησίας, οπότε και αυτό συνέβαλε ίσως αρκετά στο να γίνει η σύνθεση αρκετά θελκτική στην ακρόαση. Σαφώς υπήρχε και το μουσικό μέρος όπου οι ηχητικές αλλαγές, το ριφ του Iommi και σαφώς η ερμηνεία του Ozzy, μας «έδωσαν» μια πολύ όμορφη σύνθεση.
- “Live forever” (4:46)
Το “Live forever” είναι το πιο up-tempo τραγούδι στο δίσκο, όντας μια σύνθεση που ξεχωρίζει από την πρώτη στιγμή. Από την μια έχουμε ένα κλασσικό κιθαριστικό ριφ του Iommi, από αυτά που «όργωναν» το τραγούδι στην διάρκεια του, και από την άλλη έναν Ozzy, που με τον τρόπο που ερμηνεύει τους στίχους, ειδικά του refrain, σου μεταδίδει μια «στεναχώρια» και πικρία για ό,τι τραγουδάει, αφού οι στίχοι “Well, I don’t wanna live forever/But I don’t wanna die/I may be dreaming but whatever/I live inside a lie”, σου φέρνουν σαφώς στο μυαλό τον πρόσφατο χαμό του, και το πόσο λείπει από την heavy metal μουσική και σαν τραγουδιστής αλλά και σαν persona. Προσωπικά πια θεωρώ πως οι παραπάνω στίχοι ακούγονται διαφορετικά.
Σαν επίλογο δανείζομαι αυτούσιο ένα μέρος του συνάδελφου Κώστα Τσιρανίδη και πάλι:
«Το άλμπουμ κυκλοφόρησε την 10η Ιουνίου 2013 και γνώρισε άμεση επιτυχία. Πήγε στο νο.1 Ηνωμένου Βασιλείου, ΗΠΑ, Καναδά, Γερμανίας και Δανίας, μπήκε στο top-10 των περισσότερων ευρωπαϊκών charts, ενώ έφτασε στο top-15 Σουηδίας, Ελβετίας και Γαλλίας. Στην χώρα μας έφτασε στο εξαιρετικό νο.3. Έγινε πλατινένιο σε Γερμανία, Καναδά, Βραζιλία και Πολωνία, ενώ έγινε χρυσό σε Αυστρία και Ηνωμένο Βασίλειο. Ειδικά για τις ΗΠΑ, πούλησε πάνω από 150.000 αντίτυπα την πρώτη εβδομάδα της κυκλοφορίας του, που το έστειλε στην κορυφή των charts και έγινε ο πρώτος δίσκος των SABBATH που πέτυχε αυτή την διάκριση και ο δεύτερος που μπήκε στο top-10, μετά το “Master Of Reality” (1971, νο.8). Παρά τις μοιρασμένες κριτικές, το γενικότερο πρόσημο ήταν καλό και αυτό φάνηκε στην εμπορική απόδοση του “13”.»
Το “13” ήταν το πρώτο άλμπουμ με τον Ozzy Osbourne στην σύνθεση του συγκροτήματος από το “Never say die!” του 1978, και σαφώς το τελευταίο του γκρουπ. Έτσι ό,τι άποψη και να έχει ο καθένας μετά την ακρόαση του, σίγουρα δεν αναιρεί το γεγονός ότι ήταν μια τίμια προσπάθεια μουσικών για το όσο το δυνατόν καλύτερο επίλογο. Ας κρατήσουμε μόνο αυτό.
Θοδωρής Μηνιάτης
