Ο Σάκης Φράγκος, στο “Brand New Metal”, κάνει μία video παρουσίαση των άλμπουμ που βγαίνουν κάθε Παρασκευή. Στην πεντηκοστή εκδοχή του, μας μιλά για τους δίσκους που κυκλοφόρησαν στις 3 Μαΐου και συγκεκριμένα για τα νέα άλμπουμ των: DAATH, WHEEL, P.O.D., FEUERSCHWANZ και PIRATE QUEEN.
Με την υποστήριξη του Old School – The Food Project (https://www.facebook.com/OldSchoolTheFoodProject)
Weekly Metal Meltdown και γι’ αυτή την εβδομάδα, λοιπόν, με μία ανασκόπηση των νέων τραγουδιών που κυκλοφόρησαν και από επερχόμενες κυκλοφορίες που περιμένουμε με ενδιαφέρον. Αυτήν την εβδομάδα είχαμε μία σχετική “λειψυδρία”, οπότε θα παρουσιάσουμε τέσσερα από τα πιο πολυαναμενόμενα τραγούδια, που βγήκαν από τις 18 ως τις 24 Μαΐου.
Δεν θα μπορούσαμε να μην ξεκινήσουμε με το ολοκαίνουργιο τραγούδι των NIGHTWISH, που έχει τον τίτλο “Perfume of the timeless” και θα συμπεριλαμβάνεται στο “Yesterwynde” που θα βγει στις 20 Σεπτεμβρίου από τη Nuclear Blast. Όλες οι υπόλοιπες πληροφορίες, βρίσκονται εδώ.
Ένα από τα κορυφαία metalcore συγκροτήματα, οι AS I LAY DYING, του Tim Lambesis, με αφορμή την επερχόμενη περιοδεία τους, κυκλοφόρησαν ένα stand alone single, με τίτλο “Burden”, το οποίο είναι και το πρώτο στη νέα τους δισκογραφική στέγη, τη Napalm Records. Ακούστε το από κάτω:
“Stay with you” ονομάζεται το ολοκαίνουργιο single των Σουυηδών rockers, THE HELLACOPTERS, του Nicke Andersson. Το γκρουπ είναι στη διαδικασία σύνθεσης και ηχογράφησης νέων τραγουδιών για επερχόμενο δίσκο, αλλά τίποτε απολύτως δεν έχει αποφασιστεί σχετικά με αυτό, οπότε έχουμε απλά ένα stand alone 7” single πως ως b’ side έχει μία διασκευή στο “Fire in Cairo” των CURE.
Τέλος, οι θεοπάλαβοι Γερμανοί ELECTRIC CALLBOY, συνεργάστηκαν με τις Γιαπωνέζες BABYMETAL για ένα single που έχει τον τίτλο “Ratatata”. Δείτε το παρακάτω:
Ραντεβού την ερχόμενη εβδομάδα με περισσότερα νέα τραγούδια.
“Die like a hero, live like a man”
Λίγες μέρες πριν την κυκλοφορία του “Pro Xristou”, βρεθήκαμε με τον Σάκη Τόλη, ηγέτη των ROTTING CHRIST, στο “God’s Restaurant” στον πεζόδρομο της Ακρόπολης, όχι μόνο για «γευσιγνωσία», αλλά βασικά για να τα πούμε σχετικά με το ολοκαίνουργιο άλμπουμ του συγκροτήματος και τα νέα του –ίσως- πιο δημοφιλούς ελληνικού σχήματος.
Τώρα που λέμε για το φαγητό, όταν βγαίνετε περιοδεία, τι τρώτε;
Άμα σου πω ότι ξεκίνησα χάπι για τη χοληστερίνη γι’ αυτό το λόγο, τη κακή διατροφή; Συνήθως έχουμε καλές προϋποθέσεις αλλά όταν είναι περιοδεία, πολλές φορές αναγκαζόμαστε το βράδυ, μετά τη συναυλία που είναι όλα κλειστά, να τρώμε πίτσες, σουβλάκια. Δηλαδή οτιδήποτε junk food υπάρχει, με αποτέλεσμα γυρνάμε ψιλο-άρρωστοι πολλές φορές πίσω, γιατί τρώμε άσχημα την ώρα της συναυλίας όταν τελειώνεις. Είναι σαν να κάνεις στην ουσία μαραθώνιο, είσαι μιάμιση ώρα πάνω στη σκηνή και τα δίνεις όλα. Καταλαβαίνεις ότι πεινάς και τρως σε άσχημη ώρα. Όταν τρως ας πούμε μια πίτσα το πρωί στις πέντε η ώρα καταλαβαίνεις ότι αυτό είναι ό,τι χειρότερο για κάποιον που έχει περάσει τα 50.
Τσιμέντο πέφτει αυτό!
Τσιμέντο και στο αίμα, μην ξεχνάς ότι είμαστε μιας κάποιας ηλικίας και η χοληστερίνη χοροπηδάει.
Ναι, ναι, είναι θέμα αυτό από τη μια. Από την άλλη, δεν έχεις ένα rider να τους πεις;
Ναι, έχω. Στην Αμερική δεν δίνει τίποτα κανένας. Στην Αμερική είναι διαφορετικά. Η Ευρώπη, όποτε πάμε, έχει πολύ καλές συνθήκες. Τον τιμούν τον καλλιτέχνη τα μαγαζιά, οι διοργανωτές. Στην Αμερική δεν σου φέρνουν ούτε νερό. Σου δίνουν ένα buy out ποσό, σου λένε “πάρε ό,τι θέλεις μόνος σου όπου είσαι”. Οπότε καταλαβαίνεις.
Έχει πέσει εκεί junk food….
Γυρίσαμε με 5 κιλά παραπάνω ο καθένας και με τη χοληστερίνη στα 300. Γιατί αναγκαστικά είναι άλλες οι συνθήκες. Είναι χώρες και χώρες. Πιο πολλές χώρες φυσικά, τον προσέχουν τον καλλιτέχνη, μας δίνουν και τρώμε και τέτοια. Αλλά τα βράδια είναι θάνατος.
Τραγωδία. Τώρα είδα στην Αυστραλία που περιοδεύετε, έχετε κάνει meet ‘n’ greet, που το διαφημίζετε ως free meet ‘n’ greet, που το κάνατε και στη Νότια Αμερική.
Αυτό το κάναμε και στη Νότια Αμερική, πέτυχε. Και ήταν δική μου απόφαση αυτό, διότι στις εποχές που ζούμε τις δύσκολες, το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα θα είναι να πάω να κάνω αρπαχτές οπουδήποτε. Δεν μου αρέσει το meet ‘n’ greet να πληρώνεται. Διότι είμαι και εγώ οπαδός και ξέρω τη κατάσταση πως είναι. Το κάναμε βιολογικά και μόνο, αν και έχω έρθει πολλές φορές σε σύγκρουση με κάποιους διοργανωτές, αλλά είναι ένα μέρος αναπόσπαστο των συμβολαίων μας.
Είχες κάνει ποτέ VIP εισιτήρια και τέτοια;
Όχι, όχι, μπορεί να τα είχε κάνει μόνος του ο promoter. Αλλά εγώ προσωπικά δεν είχα δώσει ποτέ το ΟΚ. Μετά από κάθε συναυλία, βγαίνω έξω και μιλάω με κόσμο απλά. Μερικές φορές με κουράζει. Αμερική τώρα που ήμασταν, μετά από κούραση, αϋπνία, έπρεπε να κάτσω δύο ώρες να μιλάω με κόσμο. Μου άρεσε γιατί γνώριζα κόσμο, γνώριζα την νέα γενιά metal που έρχεται η οποία, ευτυχώς, υπάρχει. Και αυτό είναι πολύ θετικό για όλους μας.
Ναι. Πες μου τώρα, λέμε για την νέα γενιά, πόσο σε έχει κουράσει (αφόρητα θα μου πεις, το ξέρω), το να ασχολείσαι με όλες τις πτυχές του φαινομένου που λέγεται ROTTING CHRIST; Γιατί οι ROTTING CHRIST είναι ένα φαινόμενο αυτή τη στιγμή.
Θα σου πω. Έχω συνεργάτες, δεν μπορώ να πω ότι δεν έχω συνεργάτες. Οι οποίοι είναι έμπιστοι, με τα πολλά χρόνια κατάφερα και είναι έμπιστοι. Αλλά σίγουρα άμα δεν ρίξεις από πάνω σου το κουμάντο της μπάντας (του μαγαζιού θα έλεγε κάποιος), πίστεψέ με, χάνεται ο δρόμος αυτός που θέλεις εσύ. Δηλαδή, έτυχε να αφήσω σε άλλο κόσμο και η μπάντα για ένα χρόνο και είχε πάει εντελώς διαφορετικά απ’ αυτό που ήμουνα εγώ. Οπότε λέω “Σάκη είσαι επαγγελματίας, κάνεις αυτή τη δουλειά. Ξυπνάς το πρωί, πας το παιδί στο σχολείο, ανοίγεις τον υπολογιστή και κάνεις όλες τις δουλειές”. Και έτσι έχω μάθει και πολύ κόσμο. Ας πούμε, χρόνο δεν έχω, αλλά έχω γλυτώσει την ανασφάλεια που έχει ένας καλλιτέχνης. Πολλά φεστιβάλ τα κλείνω και μόνος μου, τα μεγάλα, γιατί τους ξέρω προσωπικά. Αυτό είναι πολύ καλό, αλλά είναι και πολύ κουραστικό. Αλλά στη ζωή τίποτα δεν είναι εύκολο, έτσι;
Ναι, δεν το συζητάω! Δεν μου λες, έχουμε το κομμάτι “Like father, like son”. Εσύ μπορεί να έχεις κόρη, αλλά από ότι καταλαβαίνω, νομίζω ότι αυτό το κομμάτι έχει γραφτεί για το πόσο σου λείπουν οι κόρες σου όταν είσαι περιοδεία.
Οι κόρες μου, η μια είναι 17, η άλλη είναι 9. Να σου πω, ήθελα να δοκιμάσω κάτι διαφορετικό σε αυτό το δίσκο. Κάτι πιο επικό θα έλεγα, κάτι πιο καθημερινό, κάτι που είναι κόντρα στο νέο κατεστημένο ας πούμε θα έλεγα, τη νέα τάξη πραγμάτων. Κάποιος να μιλήσει για σχέσεις πατέρα προς κόρη. Ναι, μου λείπουν πάρα πολύ τα παιδιά μου. Μεγαλώσανε. Πολλές φορές έχω χάσει πάρα πολλά επεισόδια. Και αυτό με ωθεί πάρα πολλές φορές, να πιάσω τη κιθάρα και να γράψω, έχω την ανάγκη να γράψω. Και αποφάσισα να γράψω ένα κομμάτι έτσι, “γιατί όχι;” λέω. Γιατί είναι το πιο ιερό πράγμα για μένα, οι σχέσεις πατέρα με γιό…και με κόρη μη παρεξηγηθώ έτσι;
Σαφώς, αλλά γνωρίζοντας τις καταστάσεις που βιώνουμε εμείς οι γονείς, ήμουν 100% βέβαιος ότι το κομμάτι αυτό, είναι η προέκταση όλης αυτής της αγάπης που έχει ο γονιός για το παιδί του.
Και είναι κάτι πολύ ιερό. Γιατί πολλές φορές μου λένε “Σάκη έχεις κάνει το όνειρο σου πραγματικότητα”. Ναι, αλλά τις στιγμές που περάσαμε με τα παιδιά μου, δεν συγκρίνονται. Έχουμε μια μεγάλη οικογένεια, που λέγεται metal οικογένεια.
Αλλά είναι και η οικογένεια που γυρνάς στο σπίτι και είναι εκεί πέρα, αυτό.
Είναι και η καθημερινότητα, είναι και τα παιδιά τα ίδια. Οι οποίοι μου δίνουν και την ώθηση για να συνεχίσω. Γιατί μου λένε “Σάκη που βρίσκεις χρόνο;”. Αν δεν είχα τα παιδιά, προφανώς, δεν θα είχα ζορίσει τα πράγματα τόσο πολύ. Δεν θα τα πίεζα και δεν θα δούλευα τόσο πολύ. Διότι σου δίνουν και ερέθισμα να συνεχίσεις. Οπότε ναι, έκανα και κάτι διαφορετικό σε αυτό το δίσκο.
Αυτό το πράγμα, η νέα γενιά αδυνατεί να το καταλάβει, αλλά δεν πειράζει. Αρκεί που το καταλαβαίνεις εσύ, που γράφεις τη μουσική και καταλαβαίνεις τη κινητήρια δύναμη ας πούμε πίσω απ’ όλα αυτά τα πράγματα.
Είναι κινητήρια δύναμη το να είσαι γονέας και να παλεύεις για το παιδί σου. Όσο παράξενο κι αν φαίνεται σε συνομήλικους που μου λένε “πως προλαβαίνεις;”. Μου δίνει ερέθισμα, μου δίνει δύναμη να συνεχίσω. Αλλιώς, πίστεψέ με, θα είχα σταματήσει ακόμα και τη μπάντα να σου πω την αλήθεια.
Είμαι 100% βέβαιος γι’ αυτό το πράγμα. Πάμε να μου πεις τώρα, έχεις κάνει solo δίσκο, το οποίο θεωρώ ότι ήταν μια καθαρτική κίνηση για σένα. Δηλαδή, μιλώντας τώρα ξεκάθαρα, στους ROTTING CHRIST, έχεις ένα πνεύμα που το έχεις φτιάξει εσύ, είναι η απόλυτη μαγκιά σου για εμένα αυτό. Δεν μπορείς να το κάνεις αυτό μέσα στους ROTTING CHRIST, έχεις και κάποια πράγματα που θέλεις να βγάλεις προς τα έξω. Αυτό λοιπόν το έκανες με το solo σου άλμπουμ. Ποια πλευρά του Σάκη ήθελες να βγάλεις προς τα έξω;
Ήθελα να βγάλω τη πιο ανθρώπινη, τη πιο DIY, τη πιο “του οπαδού”. Πολλές φορές αναρωτιέται ο κόσμος “γιατί το κάνεις αυτό;”. Έβγαλα ένα δίσκο ο οποίος δεν έχει εταιρεία, που τον έβγαλα μόνος μου, τον οποίο αναγκάστηκα να τον βγάλω γιατί είχα κάποιες παραπάνω ανησυχίες από ROTTING CHRIST. Και αντιπροσωπεύει την ήρεμη πλευρά του εαυτού μου, τη πιο ρομαντική πλευρά του εαυτού μου. Το ‘κανα και έπαιξα και μερικές συναυλίες μάλιστα. Ειδικά εδώ στην Ελλάδα που και πάλι, δεν το κάναμε για οικονομικούς σκοπούς, διότι πίστεψέ με, δεν βγαίνουν λεφτά έτσι. Το κάνω για να ξυπνήσω τη σκηνή τη τοπική σε μέρη που δεν μπορούσα να πάω αλλιώς. Παίξαμε σε μικρά μέρη, στη Πτολεμαΐδα, στην Ξάνθη, δεν πατάει κανένας εκεί. Πάω με το προσωπικό μου, πάω έτσι για να γνωρίσω το κόσμο και καθαρά για να παίξω για τον κόσμο. Η επαφή αυτή είναι αυτό που δίνω και αυτό που παίρνω. Είναι η αγάπη. Παίρνω αγάπη από αυτό.
Όλη αυτή η διαδικασία του solo δίσκου, πως επηρέασε το δίσκο των ROTTING CHRIST; Σε φάση “ξαλάφρωσα, πάμε τώρα να δούμε τι κάνουμε με τους ROTTING CHRIST, που είναι η κανονική μου μπάντα, το όχημά μου”;
Ναι, κοίταξε να δεις. Ξαλάφρωσα, έβγαλα μια ανησυχία μου. Μπορεί να ξαναβγάλω κι άλλη. Γιατί μου αρέσει να γράφω, είναι καθαρτικό όπως είπες. Γιατί πάντα χρειαζόμαστε περιόδους κάθαρσης. Μπορεί να ξαναβγάλω κι άλλο δίσκο, βασικά δουλεύω ένα δίσκο ακόμα, γιατί η αγάπη μου είναι αυτή, το χόμπι μου, να γράφω μουσική. Και τώρα συνεχίζουμε το ROTTING CHRIST που είναι 35 χρόνια και είναι μια πολύ δύσκολη χρονιά εφέτος, γεμάτη, έχουμε ξεκινήσει από το Φεβρουάριο και είμαστε τρεις μήνες ήδη στο δρόμο.
Ναι, είναι φοβερό αυτό το πράγμα, βγαίνει ο δίσκος τον Μάιο και είσαι σε περιοδεία από τον Ιανουάριο.
Είναι περίπου τρεις μήνες πριν και σε περιοχές που είναι δύσκολες. Τώρα Νότια Αμερική, Βόρεια Αμερική, Καναδά, τώρα πάω Αυστραλία σε μια βδομάδα (σ.σ. οπότε καταλαβαίνετε και πότε έγινε η συνέντευξη). Να σου πω ότι όλα αυτά είναι, δοκιμάζω τα όρια μάλλον. Ήταν λίγο παραπάνω απ’ ότι περίμενα, να σου πω την αλήθεια. Αλλά είναι εποχή η οποία είναι μετα-πανδημική εποχή θα έλεγα και όλες οι μπάντες έχουν βγει στο δρόμο. Έχω εντυπωσιαστεί με το πόσες μπάντες είναι αυτή τη στιγμή στο δρόμο. Τρομερό.
Περιοδεύουν και ξαναπεριοδεύουν και ξαναπεριοδεύουν.
Και μπάντες οι οποίες πως να στο πω, είχαν χαθεί για καιρό. Δηλαδή κάνουν reunion, πάρα πολλές μπάντες.
Βλέπεις ότι ο κόσμος έχει αυτή τη δίψα μετά τη πανδημία να πάει να δει ακόμα τόσες συναυλίες;
Παρά την οικονομική δυσπραγία που υπάρχει παντού στο κόσμο -ταξιδεύω και το βλέπω- είναι παγκόσμιο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, βλέπω ότι οι συναυλίες πάνε καλύτερα από ποτέ. Τώρα, γιατί γίνεται αυτό; Θεωρώ ότι ο άνθρωπος είδε την άλλη πλευρά της μοναξιάς που περάσαμε όλοι στη πανδημία και σου λέει “θα διασκεδάσω, φίλε. Δεν με ενδιαφέρει. Κι ας είναι τα πράγματα έτσι, θα πάω να διασκεδάσω. Θα περάσω καλά με την παρέα μου”. Αυτό συμβαίνει τώρα, δεν ξέρω τι θα γίνει από Σεπτέμβριο, που θα έχουν πάει όλοι και μπορεί να μην έχει κανείς μια. Αλλά πιστεύω ότι για κάποιο λόγο οι συναυλίες πάνε καλά. Όχι τα οικονομικά τόσο πολύ, διότι είναι πάρα πολύ ακριβά πια.
Είναι πολύ πιο ακριβό το να διοργανώσεις μια συναυλία. Είναι γύρω στο 60% πιο ακριβό.
Το ξέρω, είναι τρομερό πράγμα αυτό. Είναι όλα πιο ακριβά, αλλά συνεχίζουμε γιατί είναι η τρέλα μας και αυτό μας κάνει και κάνουμε μία απόδραση από την πραγματικότητα.
Λες τον δίσκο τώρα “Προ Χριστού”. Το “Κατά τον δαίμονα εαυτού” το είχες γράψει στα ελληνικά, το “Pro Xristou” γιατί δεν το έγραψες στα ελληνικά;
Γιατί δεν μπορούσε να το διαβάσει ο κόσμος έξω. Με το “Κατά τον δαίμονα εαυτού” είχα πρόβλημα, ειδικά στις πλατφόρμες και τα λοιπά. Δεν υπήρχε η γραμματοσειρά. Οπότε μπορεί να κυκλοφορήσουμε κάποιες εκδόσεις μόνο Ελληνικά, μόνο το βινύλιο ας πούμε.
Παρόλα αυτά όμως, μέσα τα τραγούδια, μου έχεις βάλει μέσα τα διάφορα σύμβολα.
Αυτά είναι για τη φυσική κόπια. Στις πλατφόρμες αναγκαστικά θα τα αλλάζεις γιατί αλλιώς δεν τα δέχονται. Τι θα τους βάλω ρούνους που έχω μέσα; (γέλια) Ξέρεις βέβαια, πολλές φορές αναγκάζεις το κόσμο να γκουγκλάρει και να μάθει δύο τρία πράγματα παραπάνω. Εσύ τώρα ξέρεις τι λέει έτσι; Αλλά υπάρχει κάποιος κόσμος, που στο τέλος της ακρόασης λέει “α, έμαθα και κάτι”.
Από την άλλη, έχεις μερικούς τίτλους, οι οποίοι μπορεί να είναι γραμμένοι στα Λατινικά, αλλά είναι άλλες γλώσσες. Αυτό που κάνεις πάντα. Δεν μου λες τώρα, σου έχει πει κανείς οπαδός “ρε μεγάλε, γράψε κάτι πιο στρωτό. Παίζει το άλμπουμ και λέω “φοβερό τραγούδι το….7” ας πούμε”. (γέλια)
Το κάνω πολλές φορές, γιατί μου αρέσει να πάω στα όρια πολλές φορές τη ζωή μου. Το ξέρω ότι είναι αντιεμπορικό αυτό, αλλά υπάρχει κόσμος που μου λέει “πω Σάκη με έχεις ωθήσει να μάθω ελληνικά γι’ αυτό το λόγο. Δηλαδή να μάθω έστω και λίγα”. Και αυτό πραγματικά με χαροποιεί. Σίγουρα δεν είναι εμπορικό πολύ, αλλά δίνεις μια σφραγίδα ότι είσαι από ένα μέρος συγκεκριμένο. Σου δίνει μια προσωπικότητα.
Σαφώς. Το έχω πει και σε σένα και το λέω γενικώς ότι η προσωπικότητα που βγάζουν οι ROTTING CHRIST είναι πολύ παραπάνω από το αν είναι καλός ο δίσκος ή κακός.
Συμφωνώ και αυτό μερικές φορές είναι πιο σημαντικό.
Έχει γίνει μεγάλη κουβέντα για το εξώφυλλο. Το εξώφυλλο έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές ήδη. Πως κατέληξε αυτό το εξώφυλλο, δεν το είχες προσέξει εσύ, δεν το είχες παρατηρήσει;
Κοίταξε να δεις, εκείνη τη στιγμή όταν ήταν να κυκλοφορήσει, δεν είχα δει όλα τα demo. Αλλά κατά δεύτερον, συζήτησα με την εταιρεία και μου είπε “είναι public domain”. Προτίμησα να κάνω ένα αντι-ΑΙ δίσκο, να αφοσιωθώ σε κάτι τελείως αναλογικό, σε έναν υπέροχο πίνακα, ο οποίος είχε να κάνει με το concept του δίσκου. Και ας έχει χρησιμοποιηθεί. Για τον λόγο ότι είναι public domain, ο καθένας μπορεί να το χρησιμοποιήσει και πάνω από όλα, με γυρνάει σε εποχές που μεγαλώσαμε που βγάζαμε δίσκους ή εξώφυλλα σαν demo.
Που πολλές φορές, έπαιρνες το δίσκο για το εξώφυλλο.
Και όχι μόνο αυτό. Ας πούμε, παραδείγματος χάριν, οι BATHORY, το “Blood fire death” είναι πίνακας. BOLT THROWER, πίνακας. Έτσι μεγαλώσαμε. Ένιωσα αυτή την αίσθηση, την ανάγκη να γυρίσω στο παρελθόν και να κάνω κάτι αρκετά old school. Φυσικά, η νέα γενιά δεν το ξέρει αυτό. Αλλά ήθελα και μια αντί-ΑΙ εποχή. Να χρησιμοποιήσω έναν πίνακα, έναν πίνακα τελείως της Αναγέννησης.
Ναι, ναι, παρόλα αυτά, δεν είχε και έναν πίνακα “προ Χριστού”. Και αυτό που απεικονίζει ο πίνακας είναι “μετά Χριστόν”.
Ναι, αλλά δείχνει το θέμα της καταστροφής, το οποίο ήθελα να επιμείνω πάνω σε αυτό. Η καταστροφή του αρχαίου πολιτισμού σε όλη την Ευρώπη από την έλευση του Χριστιανισμού, είναι και το concept του δίσκου.
Μιας και ανέφερες το ΑΙ, έχεις πειραματιστεί καθόλου, με το ΑΙ ως βοήθεια;
Μουσικά όχι, ούτε καν το σκέφτομαι. Ούτε στίχους. Δεν το έχω κάνει. Με τρομάζει λίγο, αν και είμαι άνθρωπος ανοιχτόμυαλος.
Αυτό θέλω να δω, γιατί δεν το χρησιμοποιείς;
Γιατί θέλω οτιδήποτε να είναι custom. Δηλαδή να είναι custom 100%. Και νομίζω πως είμαι αρκετά μεγάλος πια, για να βγάλω κάτι έτοιμο από το ΑΙ ή οτιδήποτε. Σίγουρα ποτέ δεν ξέρεις τι γίνεται σε δέκα χρόνια, μπορεί να είναι όλα έτσι. Αλλά βλέπω μια τάση η τέχνη, η δική μας τέχνη, να βγάζει κίτρινη κάρτα ή και κόκκινη κάρτα σε όποιον χρησιμοποιεί ΑΙ. Δηλαδή χρησιμοποίησαν οι DEICIDE, οι PESTILENCE, ωπ, με τη μια!
Έγινε χαμός με το PESTILENCE ειδικά. Και DEICIDE. Ιδίως με τους PESTILENCE αλλάξαν το εξώφυλλο.
Αυτό δείχνει πως ο κόσμος θέλει να δώσει παραπάνω δουλειά στα παιδιά. Αλλά το ποτάμι πάει μπροστά, δεν μπορούμε ξαφνικά να το αγνοήσουμε. Στη μουσική μου προσωπικά, δεν θα το ήθελα κάτι τέτοιο. Σίγουρα, ένα χέρι βοηθείας θα ‘θελα, αλλά μάλλον ατύχησα. Μάλλον η επόμενη γενιά, εγώ αφοσιώθηκα εκεί, αφοσιώθηκα σε όλη τη ζωή μου. Και μάλλον δεν αλλάζει αυτό.
Το streaming έχεις νιώσει ότι σε έχει βοηθήσει πολύ;
Ναι, έχει βοηθήσει. Στην αρχή φοβόμασταν πάρα πολύ και γι’ αυτό. Όταν είχε βγει το streaming είχαμε πει “πω, πω τι πάθαμε, καταστροφή”. Νομίζω ότι παρά το μικρό ποσό που δίνει, είναι μια σωτηρία μικρή για τον καλλιτέχνη, όσο κι αν φαίνεται παράξενο αυτό. Δηλαδή κάποια στιγμή είχαμε φτάσει να μην παίρνουμε τίποτα. Με το streaming κάτι παίρνουμε. Φυσικά πρέπει να κάνεις πολλές πωλήσεις και πάρα πολλά streams.
Δεν βρίσκεις ότι μια νέα γενιά οπαδών, γνώρισε τους ROTTING CHRIST, μέσα από το streaming;
Μια ολόκληρη γενιά. Και πολλές φορές, μου δίνει την ευκαιρία, κάποιος στη Βραζιλία να το ακούσει την ίδια ώρα που το ακούει κάποιος εδώ πέρα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Αυτό νιώθεις ότι το έχεις εξαργυρώσει στις συναυλίες σου;
Αυτό ακριβώς. Ήθελα να πω σε όλες τις μπάντες “μα πάθαμε μεγάλη ζημιά”, δεν πάθαμε καμία ζημιά σε βάθος χρόνου. Διότι, ζούμε από το δρόμο. Μια μπάντα ζει, όταν κάνει περιοδείες και μάλιστα δύσκολα. Πρέπει να κάνει πολλές συναυλίες. Αυτό πρέπει να το καταλάβει ο κόσμος ότι το να βγει ένας δίσκος και να χάσω εγώ ας πούμε ένα ποσό πολύ μικρό, δεν με ενδιαφέρει. Πολλές φορές το δίνω και σε κόσμο που το έχει ανάγκη που λέει ο λόγος. Με ενδιαφέρει να είμαι καλά στην υγεία μου και να μπορώ να παίξω συναυλίες. Το καταλάβαμε με τον κορονοϊό: σταματήσαμε και φύγαμε όλοι 400 βήματα πίσω. Και εμπλοκή, δεν ξέραμε αν θα κάνουμε τίποτε άλλο. Συνειδητοποίησα ότι ζούμε από το δρόμο και μάλιστα πιο πολύ το merchandise είναι, που ο κόσμος αγοράζει και στηρίζει με φυσικές κόπιες. Δεν μπορώ να κατηγορήσω κάποιον που το κατεβάζει, ή δεν το αγοράζει, γιατί προφανώς δεν έχει χρήματα. Οπότε η πληρωμή μου εμένα είναι να ακούει κάποιος το δίσκο και να είναι χαρούμενος. Και αυτό μου δίνει ώθηση να συνεχίζω και να γράφω μουσική.
Και συν τοις άλλοις, μπορεί να έρθει στη συναυλία σου και να πάρει και merchandise. Οπότε έχεις κέρδος.
Ακριβώς. Το merchandise έχει γίνει αυτό που μας ζει. Όλες τις μπάντες, όσο και να είναι παράξενο. Είχαμε περιοδεία και λέγαμε “τώρα, τι έγινε το merchandise να σωθούμε;”. Κατάλαβες; Δηλαδή τα έξοδα είναι τόσα πολλά πια, είναι δυσβάσταχτα.
Πες μου λίγο την αλήθεια, δεν έχεις βαρεθεί να σε κυνηγάνε οι παπάδες;
Όχι πια. Στεναχωριέμαι πια. Έχω βαρεθεί να κράζουνε, είναι και πολλά μικροσυμφέροντα μέσα εκτός παπάδων που με στεναχωρούν και μου δείχνουν πόσο διεφθαρμένο είναι αυτό το κράτος. Έτσι λίγο στεναχωριέμαι γιατί δεν αλλάζει τίποτα σε αυτό το κόσμο, σε αυτή τη χώρα. Κάτι προσπαθούν η νέα γενιά, αλλά νομίζω είναι που έχει φύγει στο εξωτερικό πια. Σε λίγο θα μείνουμε μόνο οι παλιάς κοπής που λέμε. Και δεν έχω πρόβλημα να είναι κάποιος πνευματικός άνθρωπος, ένας πνευματικός άνθρωπος μπορεί να μου δώσει κάτι. Αλλά όταν η θρησκεία γίνεται πιόνι μερικών ανθρώπων και εμπορευματοποιείται θα με βρει αντίθετο. Άμα ήσουνα πνευματικός άνθρωπος και είχες επαφή, φιλοσοφικά ας πούμε, θα έλεγα “γιατί όχι ρε φίλε; Θα μπορούσε να μου δώσει κάτι” ας πούμε. Οποιαδήποτε θρησκεία κι αν είναι αυτή. Όταν γίνεται μέσα και επάγγελμα, όχι βέβαια. Τον φόβο δεν τον κάνουμε επάγγελμα.
Ναι, ήτανε πάλι εκεί που λες ότι είχανε ησυχάσει, πάλι προχθές, τα ίδια.
Ξέρεις κάτι, εγώ αυτή τη φορά έπαιξα, γιατί την άλλη φορά δεν έπαιζα γιατί ήμασταν και λίγο σκεπτικοί τώρα. Αυτό τώρα γίνεται συνέχεια και συνεχίζουμε υπέρ της ελευθερίας της δημιουργίας και της σκέψης. Διότι βλέπω ότι χάνουμε σιγά σιγά. Δηλαδή οι άνθρωποι οι υγιείς που σκέφτονται κάτι διαφορετικό, αρχίζουν και συντηρητικοποιούνται. Και ο λόγος είναι η παγκόσμια κατάσταση και η φοβία που υπάρχει. Βλέπουμε μια συντηρητικοποίηση παγκοσμίως και αυτό θα οδηγήσει, φοβάμαι, σε άσχημα πράγματα.
Δεν μιλάει ο κόσμος, δεν αντιδράει καθόλου σε τίποτα. Το συζητάμε μεταξύ μας και αυτό. Κάποια δράση δεν γίνεται.
Δεν υπάρχει πια δράση. Και αυτό γίνεται γιατί υπάρχουν πια τα ρομπότ, είναι ψηφιακά όλα. Πως θα κάνεις δράση; Έχουμε χάσει. Έχουμε μπει σε ένα καβούκι, μας χώσανε, τώρα το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να γράφουμε λίγο μουσική και να λέμε κάτι με τη μουσική μας και ως εκεί. Και ως εκεί κιόλας, γιατί άμα θέλουν με ένα πάτημα κουμπιού σε κάνουν ban και τελείωσες, καληνύχτα. Οπότε αυτό εννοώ “χάσαμε”. Αλλά δεν σταματάμε να ονειρευόμαστε ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά μας ειδικά. Και φυσικά, ένα πιο ελεύθερο μέλλον.
Ναι. Μου είχε κάνει εντύπωση, δεν το λέω ως καλό ή κακό, ότι ενώ έχεις παίξει και έχεις περιοδεύσει κατά τα έτη με τους πάντες, δεν έχεις καλεσμένους στους δίσκους σου. Δηλαδή δεν έχεις πιάσει μεγάλο όνομα. Έχεις πολλούς καλεσμένους, έχεις βάλει την Galas, που είναι κάτι άλλο κάτι διαφορετικό, έχεις βάλει τον Alan από τους PRIMORDIAL που είναι οικογένεια, δεν πιάνεται. Από εκεί και πέρα, πως και δεν το κάνεις;
Πιο πολύ θα ήθελα να είναι φίλος μου αυτός με τον οποίο συνεργάζομαι. Και να μου δώσει κάτι το οποίο δεν θα μπορούσα να το δώσω εγώ. Δεν θα ‘θελα να χρησιμοποιήσω για selling point κάποιον πολύ γνωστό. Διότι μπορώ να κάνω την ίδια δουλειά με κάποιον που δεν είναι γνωστός και κάποιος που μπορεί να ανεβάσει το κομμάτι ένα βήμα παραπάνω από αυτό που μπορώ να κάνω εγώ. Γιατί είμαι καλός κάπου, κάπου δεν είμαι καλός. Οπότε η αλληλοβοήθεια και η αλληλεγγύη πολλές φορές, βοηθάει. Και αυτή τη βρίσκω μόνο από φίλους μου καλλιτέχνες.
Το ‘χουμε συζητήσει και το έχουμε ξανασυζητήσει αυτό το πράγμα, το ξαναλέμε και με αυτό το δίσκο. Πόσο περιοριστικό είναι πια το γεγονός ότι, το ξαναλέω, δημιούργησες το “ROTTING CHRIST metal”; Νιώθεις εγκλωβισμένος σε ένα στυλ το οποίο εσύ δημιούργησες;
E, ναι, διότι μετά από 15 δίσκους λέει “ακούγονται μερικά πράγματα ίδια”. Ναι, λογικό είναι να ακούγονται ρε παιδιά τα ίδια, εδώ οι MOTORHEAD και οι AC/DC κάνανε καριέρα με ένα κομμάτι, ένα ρυθμό. Δεν το λέω με κακία, είναι από τις αγαπημένες μου μπάντες, υπ’ όψιν. Είναι από τις αγαπημένες μου μπάντες γιατί μου αρέσει αυτό το στυλ. Οπότε κάποια στιγμή κι εγώ θα ανακυκλωθώ, το κάνω λιγάκι στους τελευταίους δίσκους, αλλά ακόμα δίνω και κάτι διαφορετικό. Κάτι ανανεωτικό, γιατί μου αρέσει η ανανέωση. Ας πούμε είναι οι χορωδίες πολύ, είναι πιο grande, αν και σε αυτό το δίσκο είπα “άστο Σάκη, είναι η νέα γενιά που πρέπει να το κάνει αυτό”. Δηλαδή εγώ έχω ρισκάρει πάρα πολύ, έχω περάσει διάφορα στάδια. Έχω περάσει διάφορα στάδια πειραματιζόμενος με όλο αυτό. Είμαστε τουλάχιστον τέσσερις εποχές. Είπα να κάνω έναν καλό δίσκο.
Εσύ και ο Vivaldi ρε φίλε! (γέλια)
Είπα “ας κάνω ένα δίσκο που να είναι καλός”. Να περάσει κάποιος και να μου πει “Σάκη, τον άκουσα όλο, τα κατάφερα (κανείς δεν ακούει ολόκληρο δίσκο, σπάνια ακούνε) και έχει καλά κομμάτια”. Αυτό θα ‘θελα να σου πω πλέον. Ας αφήσω τη νέα γενιά να αλλάξει τον κόσμο. Εμείς ό,τι μπορέσαμε, κάναμε. Δεν ξέρω άμα αλλάξαμε τον κόσμο, αλλάξαμε τον εαυτό μας τουλάχιστον.
Ναι. Είναι προφανές, για όσους γνωρίζουμε και κινούμαστε στο χώρο ότι οι τελευταίοι σου δίσκοι είναι μακράν οι πιο εμπορικοί. Έχουν τη μεγαλύτερη διείσδυση στο κόσμο, μακράν των προηγούμενων. Αυτό να το τονίσουμε, εμείς εδώ έχουμε μια άλλη εικόνα για τους ROTTING CHRIST. Είναι πολύ πιο αυστηρή από τη μια και από την άλλη, ζεις και κυκλοφορείς δεν κρύβεσαι, πάντα υπάρχεις, πάντα κάποιος θα σε δει, λέμε “γιατί δεν παίζουν όπως το “Triarchy…”;” “γιατί δεν παίζουν όπως το “Non serviam”;”. Δεν μπορούν να καταλάβουν ότι α) Αυτό πέρασε και β) Αυτή τη στιγμή οι ROTTING CHRIST, έχουν πάει κάπου αλλού.
Κοίταξε, έχουν πάει κάπου αλλού, σεβόμενοι το παρελθόν τους και νομίζω ότι οι ROTTING CHRIST αυτή τη στιγμή, όπως είπες οι τελευταίοι δίσκοι έχουν ανοίξει κοινό πάρα πολύ μεγάλο σε χώρες που δεν τους ξέρανε. Δηλαδή το “Triarchy…” μπορεί ή το “Non serviam” εδώ πέρα να είναι μεγάλο, αλλά στην Αμερική δεν είναι. Και η Αμερική είναι η νούμερο ένα μας αγορά. Όσο κι αν σου φαίνεται παράξενο, άμα δεις τα streams. Είναι με διαφορά η μεγαλύτερη αγορά, όπως και μετά είναι η Γερμανία, μετά είναι η Σκανδιναβία. Κάπου στη μέση είναι και η Ελλάδα, την οποία, τη σεβόμαστε γιατί είμαστε από εδώ, αλλά μην ξεχνάμε ότι και οι ROTTING CHRIST είναι και μια μπάντα η οποία περιοδεύει, παίζει και καλώς ή κακώς η νέα γενιά θα πάρει τους τελευταίους δίσκους, όσο και αν σου φαίνεται παράξενο.
Καθόλου. Δεν μου φαίνεται καθόλου παράξενο γιατί το βλέπεις από τα νούμερα. Υπάρχουν νούμερα αποτυπωμένα. Και εσύ πολύ καλά ξέρεις και το merchandise σου τι δίνει.
Βλέπω μερικές μπάντες που πάνε να παίξουν όπως τα παλιά, εμένα δεν με αγγίζει διότι αυτό είναι αναμνήσεις. Είναι αναμνήσεις μιας εποχής, τις οποίες περάσαμε, τις ζήσαμε και είναι εκεί. Όταν θέλεις να ξαναγίνεις πάλι 20 χρονών, δεν θα μπορώ πρώτα απ’ όλα να το στηρίξω. Όλα στην τσίτα, όλα τρέλα, θα μείνουμε! Δεν μπορούμε πια. Οπότε προσπαθώ να είμαι ειλικρινής με το κόσμο, είναι πολύ σημαντικό.
Θεωρείς ότι το “Primal resurrection” είναι ένας φόρος τιμής στο “Non serviam”;
E, φυσικά! Και αρκετά κομμάτια μέσα. Έχει στοιχεία μέσα από το “Triarchy…”, από το “Non serviam”
Αυτός είναι και ο λόγος που το έβαλες bonus track;
Ναι. Ήθελα να γράψω μερικά πράγματα, έτσι ελεύθερα, χωρίς άγχος και να μου πει κάποιος “ναι ρε φίλε, άκουσα δύο τρία κομμάτια που μου αρέσανε”. Μεγάλη υπόθεση στην εποχή μας, έτσι δεν είναι;
To εκτίμησα πάρα πολύ ότι το έβαλες ως bonus track.
Όπως και το “All for one” είναι επηρεασμένο από το “Thy mighty contract”
Αυτά λοιπόν τα επί τούτου, τα έβγαλες από το δίσκο γιατί ήταν διαφορετικού κλίματος, αλλά είναι και ένα tribute στους παλιούς δίσκους, του τύπου “πάρτε και εσείς οι old school-άδες” ας πούμε.
Δεν έχει τη ταχύτητα που είχε. Δεν μπορούμε πια να στηρίξουμε την ταχύτητα διότι μεγαλώνουμε και πρέπει να είμαστε και ειλικρινείς με τον κόσμο, εντάξει; Δεν μπορούμε να βλέπουμε τώρα μπάντες 60 χρονών να λένε “είμαστε πιο evil από ποτέ”, τι πιο evil είσαι; Προφανώς έχεις προβλήματα υγείας, προφανώς έχεις υποχρεώσεις της καθημερινότητας, δεν έχεις τον ελεύθερο χρόνο και τον τσαμπουκά που είχαμε παλιά. Οπότε θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, αλλά σίγουρα σεβόμαστε αυτό που ήμασταν.
Το εκτίμησα πάρα πολύ αυτό το πράγμα, αυτή τη κίνηση. Τώρα το συμβόλαιο σας λήγει με την Season Of Mist με αυτό το δίσκο. Είσαι σε μια φάση που σκέφτεσαι αν περνάει η μπογιά σου;
Φυσικά και σκέφτομαι πιο πολύ αν αξίζει να βγάλω νέο δίσκο. Δηλαδή δεν θα ‘θελα, να καταντήσω σαν αυτές τις μπάντες, οι οποίες βγάζουν δίσκο (μεγάλες μπάντες) συχνά, ώστε να κάνουν περιοδεία. Το θέμα μουσικής είναι πολύ σημαντικό για μένα. Να είμαι καθαρός και να φύγω με ψηλά το κεφάλι. Σίγουρα θα βγάλω κανα-δύο δίσκους άμα έχω ακόμα έμπνευση. Αλλά θα ‘θελα να είναι “κάτι”, κατάλαβες; Θα δούμε. Θα αντέξω; Θα μπορέσω στην εποχή που ζούμε τώρα;
Δεν είναι τυχαίο ότι η νέα, η τελευταία φάση των ROTTING CHRIST, ξεκίνησε όταν πήγατε στη Season Of Mist με το “Theogonia”. Κάνω εγώ τώρα, μια υπόθεση, διότι τέτοιος είμαι! Εάν φύγεις λέω εγώ από την Season Of Mist, μπορείς να το δεις σαν ένα εφαλτήριο για να κάνεις κάτι διαφορετικό;
Ναι, μπορώ να το δω. Αλλά δεν ξέρω αν θα μπορώ να το στηρίξω. Αυτό είναι. Θέλει πάρα πολλή δουλειά το κάτι διαφορετικό. Καταρχάς πρέπει να αλλάξεις. Πρέπει να αλλάξεις τρόπο ζωής. Όταν πήγα στη Season Of Mist, άλλαξα τρόπο ζωής. Γεννήθηκε η πρώτη κόρη μου, είδα τη ζωή διαφορετικά, άρχισα να δουλεύω πολύ πιο επαγγελματικά, έβαλα πράγματα κάτω. Τώρα, σε αυτή την ηλικία που βρίσκομαι, σίγουρα μουσική θα γράψω, δίσκους και τα λοιπά. Αλλά θα μπορούσε να είναι εφαλτήριο για κάτι καινούργιο που να το στηρίξω; Μπορεί και ναι, γιατί έχω τη τρέλα και την δύναμη. Η τρέλα δεν φεύγει. Εκτός άμα σου πει ο γιατρός “μεγάλε, δεν μπορείς να παίξεις άλλο”. Υπάρχουν και αυτά στη ζωή.
Παίζεις στο Λυκαβηττό. Τι στο διάολο άλλο έχει μείνει να κάνεις στην Ελλάδα τουλάχιστον; Στο Μέγαρο Μουσικής;
Όχι εκεί δεν θέλω να παίξω, γιατί δεν θα το εκτιμήσει ο κόσμος. Όχι που θα ‘ρθει, γενικά. Παίζω Λυκαβηττό για 35 χρόνια, μια συναυλία μεγάλη θα έλεγα. Δεν ξέρω τώρα, η νέα γενιά δεν τον γνωρίζει τον Λυκαβηττό. Πρέπει να τον γνωρίσει.
Έχει να γίνει πλάκα-πλάκα πολλά χρόνια. Και πολλοί πιτσιρικάδες δεν ξέρουνε.
Ναι, διότι είχε κλείσει. Είχε κλείσει ο Λυκαβηττός. Ακριβώς, θα ‘θελα να γνωρίσουν πιο πολύ γιατί θεωρώ το μέρος υπέροχο και θα ‘θελα ο κόσμος, η νέα γενιά να γνωρίσει ένα υπέροχο μέρος. Με θέα την Αθήνα και κοντά στην αρχαία Αθήνα. Έχουμε περάσει τρομερές στιγμές εκεί πέρα. Ελπίζω να επαναληφθούν και για τη νέα γενιά.
Solo δίσκο δεύτερο σκέφτεσαι να γράψεις;
Ναι. Το δουλεύω λίγο γιατί μου αρέσει να γράφω μουσική και μόνο. Δεν έχω κάποιους στόχους. Ο στόχος μου είναι να προσφέρω μουσική και να μπορέσω να φτιάξω κάποιου τη μέρα ακούγοντάς το. Τίποτα άλλο.
Δε μου λες, πριν τελειώσουμε, αν έγραφες ένα γράμμα τώρα στον μικρό Σάκη, τι θα του έγραφες;
Ξανακάντο! Έχει πλάκα! Κάντο, ακολούθησε τα όνειρα σου, δώστα όλα και βάλε πιο πολύ το πνεύμα παρά την ύλη. Μόνο έτσι θα τα καταφέρεις. Αλλιώς δεν πρόκειται. Είναι δύσκολες εποχές για πρίγκηπες. Αυτό θα έλεγα, αν ξεκίναγα τώρα. Δεν ξέρω όμως αν θα κατάφερνα να είμαστε άφραγκοι για 15 χρόνια. Να κοιμόμουνα σε παγκάκια ή να πηγαίναμε σε περιοδείες με βάρκα την ελπίδα. Γιατί εδώ έχουν αλλάξει οι εποχές, εντάξει; Τότε ο κόσμος ήταν πιο ανοιχτός, πιο ελεύθερος και μπορούσαμε να βρούμε πιο πολλά πράγματα μεταξύ μας και να τη βγάλουμε και έτσι.
Τώρα δεν ξέρω αν θα τα κατάφερνε η κόρη μου ή τα παιδιά, η νέα γενιά που έρχεται να ρισκάρει. Σίγουρα θα το έλεγα ξανακάντο γιατί ήταν τρομερό, είχε πλάκα, με τις δυσκολίες. Με έκανε αρκετά δυνατό σαν άνθρωπο στις δυσκολίες και με έκανε και προσγειωμένο. Διότι ήμουνα στο δρόμο. Είδα τη πλευρά τη δύσκολη του ανθρώπου γιατί άμα δεν ταξιδέψεις δεν τη βλέπεις. Την ακούς από όλα τα κανάλια και τα ραδιόφωνα, τα οποία ο καθένας εξυπηρετεί τα συμφέροντα του. Λοιπόν, είδα το κόσμο, είδα τις ανάγκες του κόσμου, γύρισα όλο το κόσμο και κατάλαβα ότι είμαστε όλοι λίγο πολύ το ίδιο.
Και τι από αυτά που έκανες, θα έλεγες “αυτό που έκανα ήταν βλακεία, ήταν εκ του αποτελέσματος λάθος”;
Να στο πω απλά. Τα συμβόλαια που υπέγραψα. Ή αυτό που λένε οι μεγάλες μπάντες “να πας σε ένα δικηγόρο”. Τι να πω, παραήμουνα ρομαντικός για να αντέξω στο σύστημα. Αλλά και πάλι νιώθω, αρκετά πλούσιος στη ψυχή μου. Διότι μετά από κάθε συναυλία βλέπω κόσμου που μου λέει “Σάκη, μου έφτιαξες τη μέρα” και αυτό ό,τι συναίσθημα πίσω. Τώρα, πιστεύω ότι κάτι κάνω με τα συμβόλαια, κάτι έχω μάθει. Μετά από 30 χρόνια, κάτι κατάλαβα.
Δεν μπορείς να τη γλυτώσεις και από το σύστημα πια. Και είναι μερικοί μου λένε “είμαστε εκτός συστήματος”, πως είστε; Όταν είναι ψηφιακά όλα; Όταν πας να σου βγάλουν βίζα και ξέρουν ακριβώς που ήσουνα χθες το βράδυ; Πως θα γίνεις εκτός του συστήματος; Όταν αν δεν έχεις social, δεν υπάρχεις, πως θα γίνεις εκτός του συστήματος; Πως θα βγάλεις μια μουσική; Οπότε ο κόσμος έχει αλλάξει, εύχομαι η νέα γενιά να βρει νέα πράγματα να τον κάνει καλύτερο.
Εμείς προσπαθήσαμε, δεν ξέρω τι καταφέραμε, να συνεχίσουμε να προσπαθούμε και με την ελπίδα ότι δεν θα καταντήσουμε γραφικοί, λέγοντας για τις αξίες της εποχής μας.
Σάκης Φράγκος
Απομαγνητοφώνηση: Γιάννης Σαββίδης
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “The beauty and the beer” – TANKARD
ΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 2006
ΕΤΑΙΡΕΙΑ: AFM Records
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Andy Classen
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Φωνητικά – Gerre
Κιθάρες – Andy Gutjahr
Μπάσο – Frank Thorwarth
Drums – Olaf Zissel
Το δωδέκατο άλμπουμ των Γερμανών thrashers TANKARD με τον ευφάνταστο τίτλο “The beauty and the beer” βρήκε τους αγαπημένους μας μπεκρούλιακες για μια ακόμη φορά σε δημιουργικό οίστρο. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι οι TANKARD κυκλοφορούν άλμπουμ κάθε δύο, το πολύ τρία χρόνια, με εξαίρεση το πρόσφατο “Pavlov’s dawgs” που κυκλοφόρησε πέντε χρόνια μετά το προηγούμενο. Πραγματικά δεν ξέρω πώς κυκλοφορούσαν δίσκο σε τόσο σύντομα χρονικά διαστήματα και μάλιστα να όχι μόνο να μην στερείται έμπνευσης αλλά και να είναι και πολύ αξιόλογος. Εντάξει, όχι όλοι, αλλά το “The beauty and the beer” για το οποίο θα συζητήσουμε εδώ, (συνοδεία παγωμένης μπίρας, βεβαίως βεβαίως!)ίναι ένας πάρα πολύ καλός δίσκος.
“Ομάδα που κερδίζει, δεν αλλάζει”, λένε στο χωριό μου, και στο “The beauty and the beer” οι TANKARD κατεβαίνουν στο γήπεδο, όπως ακριβώς κατέβηκαν και στα δύο προηγούμενα άλμπουμ τους. To line up σταθερότατο, ο Andy Classen στη θέση του παραγωγού, και οι TANKARD βγαίνουν να παίξουν μπαλίτσα όσο καλύτερα μπορούν. Και μάλιστα, καταφέρνουν να ξεπεράσουν κάθε προσδοκία.
Μουσικά οι TANKARD προχωρούν λίγο παραπέρα από την προηγούμενη τους δουλειά, το εξαιρετικό “Beast of bourbon” και ανεβάζουν και άλλο τις ταχύτητες, θυμίζοντας σε σημεία τα πρώτα τους άλμπουμ, αλλά με μπόλικη τεχνική κατάρτιση. Το εναρκτήριο “Ice-olation” θυμίζει αρκετά ANTHRAX, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό, απλά η αλήθεια είναι ότι δεν θα περίμενε κανείς κάτι τέτοιο από τους TANKARD. Εμένα μου αρέσει πολύ πάντως ο τσαμπουκάς που βγάζει, και σε προετοιμάζει θετικά για τη συνέχεια. Και τι συνέχεια είναι αυτή!
Κομματάρες βιτριολικού thrash όπως το , περίπου ομώνυμο, “The beauty and the beast”, το “Forsaken world” και το “Blue rage- black redemption” παίρνουν κεφάλια. Φανταστικά riffs, για μια ακόμα φορά, σε σημείο που, κομμάτια όπως τα “Rockstars no.1” και “Frankfurt : we need more beer” , που ενώ είναι κομματάρες, να θεωρούνται τα πιο…. απλοϊκά σε σύγκριση με τα υπόλοιπα. Είναι τέτοια η ποιότητα του δίσκου που δεν χωρά αμφισβήτηση από κανέναν.
Στιχουργικά, ναι, υπάρχουν και σοβαροί στίχοι όπως για παράδειγμα στο “Dirty digger”, είναι όμως το αλκοολικό χιούμορ που αυτή τη φορά έχει το προβάδισμα στα περισσότερα κομμάτια, με αποκορύφωμα το “Frankfurt : we need more beer” όπου επανεμφανίζεται το γνωστό μας alien!
Γενικά ο δίσκος βγάζει ένα απίστευτο κράμα τεχνικής και καφρίλας, κάτι ανάμεσα σε DESTRUCTION και HOLY MOSES, πάντα όμως με την προσωπική σφραγίδα των TANKARD. Εξαιρετική παραγωγή, για μια ακόμα φορά, από τον Andy Classen και το κουαρτέτο των Γερμανών σε δαιμονισμένη φόρμα να αποδίδει τα μέγιστα για μια ακόμα φορά.
Ξέρω αρκετούς που θεωρούν το “The beauty and the beer” ένα από τα καλύτερα άλμπουμ των TANKARD και δεν μπορώ να τους αδικήσω για αυτό. Προσωπικά για μένα το άλμπουμ αυτό πιστοποιεί την συνεχόμενα ανοδική πορεία των Γερμανών εκείνη την εποχή και εκτιμώ ότι είναι το καλύτερο άλμπουμ τους για την δεκαετία 2000-2010. Αξίζει, μέρα που είναι, να το ξανακούσετε!
Did you know that:
Θοδωρής Κλώνης
Να ξεκινήσουμε με μία προσωπική άποψη και όποιος τη δέχεται καλώς. Βασικά και όποιος δεν τη δέχεται, πάλι καλώς φυσικά, απλά να ‘χαμε να λέγαμε, να ‘χαμε να πούμε, πράγματα για αρχόντους και όχι αυγολέμονους. Ο Corey Taylor είναι με άνεση, μέσα στους 5 (διαλέξτε θέση) κορυφαίους frontmen, τραγουδιστές, συνθέτες και στιχουργούς των τελευταίων 20-25 χρόνων στο γενικότερο metal στερέωμα. Σαν πακέτο, ελάχιστοι είναι αυτοί που μπορούν να μετρηθούν μαζί του. Φωνές αρκετές (ή πολλές, ανάλογα τα γούστα) καλύτερες, δεκτό. Συνθέτες, πολλοί επίσης ισάξιοι, καλύτεροι, οτιδήποτε. Frontmen εξίσου. Το πακέτο του όμως, σε συνδυασμό με την παραγωγικότητά του, τη συνεχή δράση του (είτε με SLIPKNOT, είτε με STONE SOUR, είτε solo, είτε guest, είτε οτιδήποτε θέλετε), αλλά και το μέσο όρο της ποιότητας των δουλειών που ακουμπάει, ε, ας είμαστε ρεαλιστές, ελάχιστοι το έχουν. Και ακόμα για τη φωνή του καθαρά να μιλήσουμε, ο άνθρωπος ό,τι έχει αναλάβει να τραγουδήσει, από τα SLIPKNOT ως Ronnie James Dio, το κάνει εξαιρετικά. Αρέσουν ή όχι οι SLIPKNOT, αρέσουν ή όχι οι μπάντες του, η μουσική του, οτιδήποτε, για τη φωνή του ή τους στίχους του, sorry ρε παιδιά, αλλά δεν γίνεται να μην του βγάζεις καπέλο. Δείτε όσοι δεν έχετε δει στην τελική το “Corey Taylor – live in London” (YouTube) και πείτε μου ότι είμαι κουφός μετά.
Ελέω και της εμφάνισής του στο θέατρο Λυκαβηττού την Τρίτη 28 Μαΐου, ο κύριος Φράγκος (σεβασμό στους μεσήλικες), μου ζήτησε να βγάλω μία δεκάδα των κορυφαίων, προσωπικά, τραγουδιών του, εκτός SLIPKNOT. Ευτυχώς μου είπε να μην βάλω και από guests και συνεργασίες, γιατί περισσότερο πονοκέφαλο θα μου δημιουργούσε, παρά αποτέλεσμα θα έπαιρνε. Άρα μιλώντας για STONE SOUR και COREY TAYLOR πάμε να δούμε μία προσωπική αγαπημένη δεκάδα, που θα μπορούσε να έχει άνετα πλειοψηφία από το “House of gold and bones part 1”, αλλά θα προσπαθήσω να την ισορροπήσω λίγο και να βάλω κάτι από το κάθε τι που κυκλοφόρησε και με όσο δυνατόν περισσότερη ηχητική ποικιλία, αφού από αυτό άλλο τίποτα ο άνθρωπος. Η σειρά είναι χρονολογική, με εξαίρεση το Νο 1…
Ναι, έχει 3 singles αυτό το ντεμπούτο του Corey Taylor με τους STONE SOUR, πίσω στο 2002, ναι, προτάθηκαν και για Grammy τα δύο από αυτά (όσο συζητήσιμο είναι, που είναι, το θέμα Grammys), όμως αυτό το κομμάτι για κάποιο λόγο μου έκανε το περισσότερο κλικ. Ακόμα πολλές και λογικές οι επιρροές SLIPKNOT στο ντεμπούτο, αλλά εδώ, αυτό το μίγμα που έχει δημιουργήσει με έντονες ηχητικές πινελιές είτε από Seattle 90s, είτε από τον πιο φρέσκο (τότε μιλάμε) ήχο GODSMACK (ειδικά αυτή η γέφυρα είναι τάλε κουάλε) και λοιπών, το κάνει ξεχωριστό.
Προφανώς και όταν έχεις στον ίδιο δίσκο κομμάτια όπως τα “30/30-150”, “Made of scars”, “Cardiff” (υπέροχο) και γενικά έχει 5 singles, το να βγάλεις ένα σαν κορυφαίο ας πούμε, είναι δύσκολο. Αλλά αυτό το “Through glass”, είναι τέτοιος κόμματος που κερδάει. Μιλάμε για το πρώτο mega hit των STONE SOUR, με τρελό airplay στα ραδιόφωνα της Αμερικής και από εκείνα τα τραγούδια που ξέρει απέξω μία γενιά και τα τραγουδάει στίχο στίχο στις συναυλίες. Άδικο; Ούτε καν! Πολύ ωραίος δίσκος, ο πρώτος πραγματικά διαφορετικός τελείως από SLIPKNOT που έδειχνε μονοπάτι.
Αυτά τα heavy και straight groove-άτα κομμάτια του Corey, τα γουστάρω φουλ. Σχεδόν πάντα έχει ένα τέτοιο τραγούδι και σχεδόν πάντα είναι από τα κορυφαία του δίσκου. Έτσι, προσωπικά και στο “Audio secrecy”, το τρίτο κατά σειρά άλμπουμ των STONE SOUR, παρόλο που κι εδώ έχουμε 4 singles, hits όπως τα “Say you’ll haunt me” και “Hesitate” για παράδειγμα, αυτό το “The bitter end” ήταν από την αρχή η προσωπική αδυναμία. Και για να είμαι τελείως ειλικρινής, νομίζω ότι αυτός ο δίσκος είναι ο δεύτερος πιο αδύναμος των STONE SOUR, πίσω φυσικά από το “Hydrograd” που είναι μακράν το πιο αδύναμό τους. Παντού όμως έχει σπουδαία τραγούδια αυτός ο Corey.
Ευχαριστώ τη μπάντα και τη Roadrunner που τότε τα είχαν βγάλει πακέτο σε ένα ενιαίο βίντεο και μου έδωσαν, 12 χρόνια μετά, μία διευκόλυνση στη συγκεκριμένη λίστα. Ο καθένας με τον πόνο του. Ο δίσκος αυτός είναι ο καλύτερος των STONE SOUR. Ο πιο ποικίλος, γεμάτος με κομματάρες και όπως είπα στην εισαγωγή, τα μισά της λίστας θα μπορούσαν να είναι από εδώ. Το δίπολο “Gone sovereign / Absolute zero” δεν γινόταν να λείπει. Το μεν πρώτο με την επιθετικότητα, τα δίκασά του, τη ζωντάνια του, το δε δεύτερο με την groove-α του… super τραγούδια και τα δύο. Γεια σου ρε Roy Mayorga… Σεβασμός! Να ανοίγει ο δίσκος σου με αυτά τα δύο. Πως να μην γίνει επιτυχία; Και αφήνω έξω “Taciturn” που λατρεύω, “RU486”…
6. “Sadist” (album: “House of gold & bones – part 2”)
To δεύτερο μέρος του “House of gold & bones” μπορεί να μην ακούστηκε ίσως τόσο όσο το πρώτο, αλλά είναι ένας εξίσου εξαιρετικός δίσκος, γεμάτος κομματάρες. Και πρέπει να βάλω μόνο ένα. Καλά. Ίσως δύο, για να βγει και η δεκάδα πιο καλά. Να αφήσεις έξω “Black John”, να αφήσεις έξω “The house of gold and bones”, το “Stalemate”… τόσα υπέροχα τραγούδια. Δεν μπορούσα όμως να αφήσω έξω το “Sadist”. Οι μελωδικές αυτού του τύπου και οι στίχοι είναι το χάρισμά του (πέραν της φωνής). Και ένα χαρακτηριστικό τραγούδι είναι αυτό. Υπέροχη power ballad αλά Corey. Υπέροχη.
Το ανέφερα και πιο πάνω, αυτό είναι το πιο αδύναμο άλμπουμ των STONE SOUR κατά την ταπεινή μου άποψη και για την ώρα και το τελευταίο. Το ότι είναι το πιο αδύναμο, δεν το κάνει κακό εννοείται. Κάθε άλλο. Φυσικά και έχει τα ωραία κομμάτια του, αλλά το σύνολό του, δεν μπορώ να το βάλω δίπλα στα υπόλοιπα αυτής της μπάντας. Και το “Song #3” ξεχωρίζει νομίζω από τα υπόλοιπα. Άλλωστε δεν μπορεί να είναι τυχαίο πως ήταν αυτό που επιλέχθηκε να «τραβήξει» το δίσκο. Και το έκανε. Groove-άτο, με χαλαρή διάθεση και φυσικά ωραίες μελωδικές. Με την αξία του στη δεκάδα και όχι απλά επειδή ντε και καλά έπρεπε να μπει τουλάχιστον ένα κομμάτι από κάθε δίσκο.
Με τους COREY TAYLOR, o Corey απλά… ροκάρει, παντελώς ελεύθερος, ακόμα περισσότερο απ’ ότι με τους STONE SOUR. Παίζει όπως θέλει, ό,τι θέλει και απλά δεν τον νοιάζει. Και φυσικά, βρίσκει την ευκαιρία να προσφέρει μερικά ακόμη πολύ ωραία τραγούδια. Και αν το “Black eyes blue” δεν είναι ένα πάρα μα πάρα πολύ ωραίο American rock τραγούδι, τι να πω. Μα είναι! Ζωντανό, πολύ ωραίες μελωδίες, από εκείνα που ακούς στο ράδιο ή σε ένα bar και γουστάρεις. Ας μην είναι αυστηρώς μεταλλάδικο το μαγαζί. Ροκάδικο γενικότερα. Καλός δίσκος, όμως νομίζω ο επόμενος είναι καλύτερος.
Ακούω την άποψη ότι το “CMFT” ήταν περισσότερο Corey Taylor (αν κάτι τέτοιο μπορεί να ειπωθεί) από ότι το “CMF2”. Εκεί που διαφωνώ κάθετα, είναι πως η solo μπάντα του, είναι η παιδική χαρά του. Αν θέλει κι άλλο SLIPKNOT, κάνει SLIPKNOT. Αν θέλει κι άλλο STONE SOUR, κάνει STONE SOUR. Στη solo δουλειά του θέλει απλά να παίζει ότι του κατέβει. Και για να καταλάβω: το “Beyond” δεν είναι κομματάρα ή δεν έχει σφραγίδα Corey Taylor;;; Θα έβαζα εύκολα και το “We are the rest” με τον radio punk χαρακτήρα του, αλλά αυτό εδώ δεν χάνει που λέμε. Και οι δύο δίσκοι είναι ένα ωραίο, πολύ ευχάριστο άκουσμα, χωρίς να τους λες «δισκάρες» και τα σχετικά. Αλλά αυτός είναι και ο σκοπός του όπως έχει φανεί στη solo δουλειά του, οπότε job done!
Βρε πως έγινε αυτό; Τιναφτορε; Ε, αφού αφήνουμε έξω τα 2 EPs με διασκευές, βρίσκουμε χώρο για ακόμα δύο τραγούδια από άλμπουμ που περάσαμε. Και όσο και αν αυτό το άσμα είναι το «αδελφάκι» του “Absolute zero”, όσο και αν έχει και άλλες κομματάρες ο δίσκος, με τρώει και δεν μπορώ να το αφήσω απέξω. Αυτά τα straight groove-άτα δυνατά κομμάτια με τα μελωδικά περάσματα δεν μπορώ να τα απαρνηθώ. Τι να κάνω ο άνθρωπος. Ε, κλείνει και το concept του διπλού αυτού άλμπουμ, έχει ένα φανταστικό lyric video που επεξηγεί και αρκετά (προσπαθώ απλά να βρω δικαιολογίες)… βασικά απλά το γουστάρω φουλ!
Σοβαροί να είμαστε. Τέτοια τραγούδια δεν γράφεις εύκολα. Kαι το λες και αμαρτία να ΜΗΝ είναι αυτό το ΑΣΜΑ στα καλύτερα, αν όχι το καλύτερο, αφού μιλάμε για γούστα, του Corey Taylor στις δουλειές του με STONE SOUR και τη solo μπάντα του. Τι να πεις και τι να αφήσεις. Μελωδίες; Ρυθμός; Ατμόσφαιρα; Στίχοι; Ρεφρενάρα; Ένα υπέροχο τραγούδι από αρχή μέχρι τέλους, από αυτά που πολλές μπάντες θα παρακαλούσαν να έχουν ένα αντίστοιχο που θα τους απογειώσει. Κόλλημα τεράστιο. Έλα, παραδεχθείτε το και όσοι το παίζετε λίγο πιο σκληροί. Αυτό δεν μπορεί να μην ακουμπάει ρε παίδες.
Φραγκίσκος Σαμοΐλης
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “The human equation” – AYREON
ΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 2004
ΕΤΑΙΡΙΑ: Inside Out
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Arjen Lucassen
ΣΥΝΘΕΣΗ:
Arjen Lucassen – Κιθάρα, μπάσο, πλήκτρα
Ed Warby – ντραμς
Φωνητικά: James LaBrie, Mikael Akerfeldt, Eric Clayton, Heather Findlay, Irene Jansen, Magnus Ekwall, Devon Graves, Arjen Lucassen, Marcela Bovio, Mike Baker, Devin Townsend, Peter Daltrey
Εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ έναν από τους αγαπημένους μου δίσκους όλων των εποχών, όπου είχα την ευκαιρία να είμαι ένας από τους πρώτους ανθρώπους στον κόσμο που το άκουσαν, όντας καλεσμένος στο σπίτι/στούντιο του mastermind, Arjen Lucassen για ένα διήμερο, μαζί με ελάχιστους ξένους δημοσιογράφους, στις αρχές του 2004, κάπου έξω από την πόλη Μπρέντα, στη μέση του πουθενά.
Τους AYREON, ξεκίνησα να τους παρακολουθώ από το “Into the electric castle”, όπου έμεινα εντυπωσιασμένος από τον τρόπο που χρησιμοποιούσε διαφορετικούς τραγουδιστές σε κάθε κομμάτι και περίμενα πότε θα τους δοθεί η ευκαιρία να πάνε σε μία μεγαλύτερη εταιρία από την Ολλανδική Transmission, ώστε να ακουστούν από πολύ περισσότερο κόσμο. Μετά τα δύο “Universal migrator”, οι AYREON υπέγραψαν στην Inside Out, που τότε έβγαζε αποκλειστικά και μόνο αριστουργήματα! Πριν το “The human equation”, είχε κυκλοφορήσει το project των STAR ONE, που ήταν πιο heavy και αρχικός στόχος του Lucassen, ήταν ο δίσκος να είναι πιο απαλός.
Το άλλο πλάνο του, ήταν να κάνει κάτι παρόμοιο με το “Into the electric castle”, δηλαδή να μην έχει διαφορετικό τραγουδιστή σε κάθε κομμάτι, αλλά κάθε τραγουδιστής να ενσαρκώνει έναν χαρακτήρα και υπάρχουν στιγμές που ακούγονται και δέκα διαφορετικοί σ’ ένα κομμάτι. Επιπλέον, κανείς από αυτούς, δεν ήθελε να έχει ξανατραγουδήσει σε δίσκο των AYREON. Μόνος ίδιος μουσικός, ήταν ο ασύλληπτος ντράμερ των GOREFEST κι επί χρόνια συνεργάτης του, Ed Warby. Αυτό που δεν μπόρεσε να τηρήσει, ήταν ο πιο «απαλός» χαρακτήρας που ήθελε να δώσει στη μουσική του, αφού στο τελικό αποτέλεσμα, τα prog μέρη ήταν πιο prog, τα folk πιο folk και τα heavy πιο heavy.
Άλλη μια αλλαγή, ήταν το γεγονός ότι δεν ήθελε να έχει ένα θέμα επιστημονικής φαντασίας, αφού μας μιλά για τη ιστορία ενός χαρακτήρα, του “Me”, τον οποίο ενσαρκώνει ο James LaBrie (DREAM THEATER) (κάπου τον γνωρίζω εκείνον που του έδωσε το email του, να επικοινωνήσει μαζί του για να τραγουδήσει στο δίσκο…), που έπεσε σε κώμα ύστερα από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα και κάθε μέρα που περνά σ’ αυτήν την κατάσταση, είναι και διαφορετικό τραγούδι.
Όταν έφτασα στο σπίτι του Lucassen, το “Temple of the cats” όπως το αποκαλούσε (αν θυμάστε το τραγούδι από το “Universal migrator Part 1: The dream sequencer”), με συνοπτικές διαδικασίες, πήγαμε να ακούσουμε μουσική. Προς μεγάλη έκπληξη, το πρώτο τραγούδι που ακούσαμε ήταν η διασκευή στο “Space oddity” του David Bowie (που κατέληξε στο single του “Day Eleven: Love”), όπου μας έβαλε να μαντέψουμε τον τραγουδιστή, για τον οποίο ήταν πάρα πολύ ενθουσιασμένος που είχε κλείσει. Ναι, ο Eric Clayton, των SAVIOR MACHINE, εντελώς εξαφανισμένος για πολλά χρόνια, τη φωνή του οποίου λάτρευε και δεν σταμάταγε να μας δείχνει πόσο ανατρίχιαζε όταν άκουγε –έστω και για πολλοστή φορά- το κομμάτι αυτό.
Λατρεύω την προσωπικότητα του Lucassen, το πάθος του για τη μουσική και τον ενθουσιασμό με τον οποίο μιλάει για τους συνεργάτες και τους καλεσμένους του. Μας έδειχνε τα video που είχε φτιάξει για τους διάφορους καλεσμένους και μόνο που δεν έκλαιγε από συγκίνηση. Πέρα από τον Clayton, θυμάμαι να μας λέει πόσο συγκλονισμένος ήταν, που είχε τον συγχωρεμένο τον Ken Hensley των URIAH HEEP, να παίζει Hammond. Ακούγαμε το “Day Sixteen: Loser” και όταν μπήκε το σημείο του Hensley, μας αγκάλιαζε έναν έναν από τη χαρά και τη συγκίνησή του. Τόσο μοναδικός, τόσο αυθεντικός.
Επίσης, δεν πίστευε στα αυτιά του, όταν του έστειλε τα μέρη του o Devin Townsend, που δεν περίμενε να του έκανε τόσο ακραία φωνητικά, αλλά η αρχική του έκπληξη, έγινε δέος για τον άνθρωπο που μεταμόρφωσε, τελικά, τον δίσκο.
Ακούσαμε τον διπλό δίσκο, που διαρκεί 102 λεπτά, ακούσαμε τα bonus tracks, είδαμε τα video που αφορούσαν κάθε καλλιτέχνη χωριστά και μετά πήγαμε στο δωμάτιο με τα obscure prog metal βινύλια και συνεχίζαμε να ακούμε μουσική. Η βραδιά έσβησε με φαγητό που μας είχε μαγειρέψει ο ίδιος, με πολύ κρασί και αναμμένο τζάκι, ενώ έξω χιόνιζε ασταμάτητα… Μία από τις ωραιότερες ημέρες της ζωής μου, να μιλάμε μόνο για μουσική, σ’ αυτό το ειδυλλιακό τοπίο.
Το να μιλήσω για τον δίσκο καθ’ αυτόν, θεωρώ ότι είναι εύκολο. Ένας από τους κορυφαίους prog rock/metal δίσκους όλων των εποχών, με συγκλονιστικές ερμηνείες απ’ όλους τους καλεσμένους. Πάντα θα έρχονται δάκρυα στα μάτια μου, ακούγοντας τον μακαρίτη Mike Baker των SHADOW GALLERY, στο “Day sixteen: Loser”, ίσως το απόλυτο τραγούδι που ενώνεται το folk και η heavy/prog metal μουσική. Ένα αριστούργημα, που είχα μία ευκαιρία να ζήσω με τρόπο που δύσκολα θα μπορούσα να φανταστώ ποτέ, και τον δημιουργό του, να μας αναλύει τα πάντα με κάθε λεπτομέρεια. Για παράδειγμα, κατά τη δημιουργία του άλμπουμ, ο Lucassen είχε πρόβλημα με κήλη και χρησιμοποίησε τη μαγνητική του τομογραφία, σε video clip για το δίσκο, όπου έπρεπε να δείξει εξετάσεις για το ατύχημα του πρωταγωνιστή.
Μνημειώδεις δε, είναι και οι ιστορίες που είχαμε ακούσει, όπως για παράδειγμα, το ότι όταν είχε πάει ο James LaBrie να τραγουδήσει στο στούντιό του, είχε μπει σε αυστηρό πρόγραμμα για να χάσει κιλά κι έπρεπε να κάνει τζόκινγκ κάθε μέρα. Μία από εκείνες τις ημέρες, που χιόνιζε πάλι, βγήκε ο LaBrie να τρέξει, αλλά νύχτωσε, χάθηκε μέσα στο δάσος που υπήρχε στην περιοχή (σας είπα, ότι το σπίτι/στούντιο ήταν στη μέση του πουθενά. ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ) και πήρε την αστυνομία, όπου τον βρήκαν προτού ξεπαγιάσει με τη συνοδία των περιπολικών!!!
Το όνειρό του, να παρουσιάσει ολόκληρο το άλμπουμ live, πραγματοποιήθηκε το 2015 και την επόμενη χρονιά, κυκλοφόρησε με τη μορφή του “The theater equation”, προσφέροντάς μας πολλές ακόμα μαγικές ώρες μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασής μας…
Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό που βρήκα ύστερα από ανασκαφές στο πατρικό μου, από εκείνη την ημέρα πριν από είκοσι χρόνια!!!
Σάκης Φράγκος
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “Monolithic baby!” ΜΟNSTER MAGNET
ETOΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 2004
ETΑΙΡEΙΑ: SPV
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Dave Wyndorf, Scott Humphrey
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Φωνητικά – Dave Wyndorf
Κιθάρες – Ed Mundell
Κιθάρες – Phil Caivano
Μπάσο – Jim Baglino
Τύμπανα – Michael Wildwood
To “God says no” που προηγήθηκε, παρά την καλλιτεχνική αξία του και τη αποδοχή του από το πιστό κοινό MONSTER MAGNET, εμπορικά δεν κατάφερε να συνεχίσει την πορεία που είχε χαράξει ο προκάτοχός του. Τα προβλήματα αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα να χωρίσουν τον δρόμο τους με την A&M records ύστερα από τέσσερα album μαζί τους, λόγω έλλειψης προώθησης. Μάλιστα για να λυθεί το συμβόλαιο με την εταιρία και να αποσυνδεθούν από αυτήν κυκλοφόρησε ένα δίσκος “Greatest hits” το 2003.
Το νέο δισκογραφικό συμβόλαιο θα υπογραφεί με την SPV και ο νέος δίσκος θα ηχογραφηθεί μεταξύ του Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου του 2003. Στην θέση του μπασίστα θα αντικατασταθεί ο Joe Calandra από τον Jim Baglino, ενώ τα τύμπανα θα ηχογραφηθούν από τον Micheal Wildwood.
Για άλλη μια φορά ο Wyndorf καταπιάνεται με τα κακώς κείμενα τoυ κόσμου. Αυτήν την φορά το στιχουργικό περιεχόμενο επηρεάζεται από την κατάσταση που επικρατεί, ο Wyndorf παρατηρεί έναν κόσμο πιο σκληρό με πολύ πιο στενά περιθώρια για αλλαγές και βελτίωση και μια κατάσταση που σύμφωνα με τα λεγόμενα του θυμίζει την δυσκαμψία του μονόλιθου. Κάτι δηλαδή που δύσκολα αλλάζει ή εξελίσσεται, θέλει να μας πει ο ποιητής! Όλοι αυτοί οι προβληματισμοί έγιναν πριν από είκοσι χρόνια με τα πράγματα σήμερα να είναι φυσικά χειρότερα από τότε.
Στο μουσικό κομμάτι το “Μοnolithic baby!” συνεχίζει την καλή πορεία που μας είχαν συνηθίσει και όλη αυτή η αναστάτωση που περιγράφεται παραπάνω τον οδηγεί σε έναν πιο straight heavy rock δίσκο με τις ψυχεδελικές αναφορές αυτήν την φορά να υποχωρούν με τα riffs να αναλαμβάνουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Το “Unbroken(hotel baby)” είναι ένα κομμάτι που ακούστηκε πολύ και στην χώρα μας, εξαιρετική η διασκευή στο “The right stuff” του Robert Calvert (HAWKWIND) που εδώ σχεδόν το οικειοποιούνται, τόσο πολύ το έχουν φέρει στον ήχο τους, το ομότιτλο ξεχωρίζει για την ζόρική ροκιά του, το εναρκτήριο “Slut machine” με το STOOGES στοιχείο του μας πάει πίσω στις “Powertrip” ημέρες και λίγο πιο πίσω μεταφερόμαστε με το “Supercruel” με το πιασάρικο refrain.
Περίεργη αλλά αρκετά καλή σαν αποτέλεσμα θα μπορούσα να χαρακτηρίσω την διασκευή στο “There’s no way out of here” από τους Βρετανούς UNICORN που μας μεταφέρει ένα 70s αέρα, ενώ σαν bonus track υπάρχει επίσης η τρίτη διασκευή στον δίσκο, αυτή την φορά στο κλασσικό “Venus in furs” των VELVET UNDERGROUND.
Η εποχή της εμπορικής επιτυχίας έχει περάσει πλέον για την μπάντα για αυτό και δεν βλέπουμε να σημειώνουν κάποιο σημαντικό σκορ στα ανάλογα charts, το πιστό όμως κοινό που είχαν δημιουργήσει όλα αυτά τα χρόνια φυσικά τους στηρίζει και πάλι, μάλιστα η ευρωπαϊκή περιοδεία τους θα περάσει και από την Αθήνα στο ιστορικό πλέον Ρόδον club. Eπιπλέον τα φιλικά προσκείμενα Sweden Rock, Download και όχι μόνο Ευρωπαϊκά festivals θα τους φιλοξενήσουν στα stages τους ενώ στην Αμερική θα χρειαστεί να περιοδεύσουν μαζί με τους ΗΙΜ και την Μelissa Auf der Maur.
Το “Monolithic baby!” δεν θα έλεγα ότι είναι κακός δίσκος, θετικό είναι σίγουρα το πρόσημο που θα του έβαζα, αλλά πιστεύω ότι εδώ πλέον φανερώνεται μια επανάληψη και μια συνθετική κόπωση, πράγμα εμφανές σε αρκετά κομμάτια που υπάρχουν εδώ μέσα.
Μετά από τον δίσκο αυτήν και την περιοδεία που ακολούθησε, φθάνουμε στο 2006 όπου ακολούθησε η υπερβολική δόση του Dave Wyndorf από συνταγογραφημένα χάπια και ήταν ένα γερό χτύπημα για το μέλλον της μπάντας που τους πήρε μάλιστα καιρό για να ανακάμψουν σαν σχήμα, αλλά αυτό είναι μια διαφορετική ιστορία.
Did you know that?
– Στην Αμερικάνικη έκδοση του δίσκου υπάρχει μόνο η διασκευή στο κλασσικό “Venus in furs” των VELVET UNDERGROUND.
– Επίσης στην Αμερικάνικη έκδοση του δίσκου συναντάμε μια επαναηχογράφηση του “King of mars” που υπήρχε στο “Dopes to infinity”.
– Μερικές special editions του δίσκου περιέχουν τα παραπάνω δύο κομμάτια συν ένα DVD με συνεντεύξεις, live αποσπάσματα και τα 2 μη λογοκριμένα videos των “Right stuff” και “Unbroken (hotel baby)”.
– Ο ντράμερ Bob Pantella θα μπει στην μπάντα αφού είχαν ολοκληρωθεί οι ηχογραφήσεις του δίσκου.
– O δίσκος είχε κυκλοφόρησε στην Ευρώπη από τις 16 Φεβρουάριου του 2004.
– Ο παραγωγός του δίσκου Scott Humphrey είχε γίνει γνωστός από την συνεργασία του κυρίως με τον Rob Zombie αλλά και σαν συν-συνθέτης στo soundtrack της ταινία του τελευταίου House of 1000 corpses του 2003.
Γιάννης Παπαευθυμίου
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “Sirius B” / “Lemuria”
ΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 2004
ΕΤΑΙΡΙΑ: Nuclear Blast
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Lars Nissen
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Christofer Johnsson – Κιθάρες, πλήκτρα
Kristian Niemann – Κιθάρες
Johan Niemann – Μπάσο
Ένα πολύ καλό σερί για τους THERION, είχε ήδη ξεκινήσει από το “Theli” του 1996 και εξής, ενώ οι Σουηδοί από την ίδρυσή τους, είχαν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους δίνοντας ένα τεράστιο δείγμα μεγαλείου με το “Symphony masses: Ho Drakon Ho Megas”. Τα χρόνια κύλισαν με το άστρο τους να παραμένει λαμπερό για μια οκταετία συνεχούς και έντονης δισκογραφικής παρουσίας, όταν το ημερολόγιο έφτασε να γράφει 2004 και οι THERION ήταν ήδη έτοιμοι να μπουν στο στούντιο για την επόμενη δισκογραφική τους δουλειά.
Το υλικό, πολύ. Όπως ο ίδιος ο Christofer Johnsson πολλάκις έχει πει, σε εκείνο το σημείο της ιστορίας της μπάντας, ο δημιουργικός της οργασμός ήταν τέτοιος που αφενός μεν φαίνεται από τις συνεχόμενες κυκλοφορίες του συγκροτήματος, αλλά αφετέρου, από το γεγονός ότι το υλικό που ήταν διαθέσιμο εκείνη την χρονική περίοδο, έφτανε ούτε για ένα, ούτε για δύο, αλλά για τρία ολοκληρωμένα άλμπουμ.
Από τα πάμπολλα αυτά (σχεδόν) έτοιμα τραγούδια, κάποια αφέθηκαν και προστέθηκαν σε επερχόμενα άλμπουμ του σχήματος, φτάνοντας ένα εξ αυτών να καταλήγει μέχρι και στο “Beloved antichrist” του 2018, 14 χρόνια μετά, κάποια από αυτά όμως, κατέληξαν να σχηματίσουν τα δύο μάλλον πιο επιτυχημένα άλμπουμ των THERION, τα οποία κυκλοφόρησαν μαζί και φυσικά δεν είναι άλλα από τα “Sirius B” και “Lemuria”, τα οποία φέτος γιορτάζουν τα εικοστά τους γενέθλια.
Αρχικά, ο στόχος ήταν τα μέλλοντα να κυκλοφορήσουν άλμπουμ να περιέχουν το καθένα τραγούδια που θα ταιριάζουν μεταξύ τους σύμφωνα με το ύφος και την μορφή τους. Ακόμα και στιχουργικά. Το μεν “Sirius B” θα περιείχε τα πιο γρήγορα, πιο ευθεία, πιο power-ίζοντα κομμάτια, το δε “Lemuria”, ως τρίτο, θα περιοριζόταν στα εναπομείναντα κομμάτια, καθώς το δεύτερο άλμπουμ αρχικά, θα ήταν κάποιο το οποίο τελικά δεν κυκλοφόρησε ποτέ και το σύνολο θα αποτελούσε μία τριλογία. Πάνω κάτω, κάτι σαν την σύγχρονη τριλογία του “Leviathan”. Εν τέλει, το “Lemuria”, πήρε μια πιο επική και συνδεδεμένη με το παρελθόν χροιά, κάτι που είναι ξεκάθαρο από κομμάτια όπως τα “Typhon” και “Three ships of Berik Part 1: Calling to arms and fighting the battle” και “Three ships of Berik Part 2: Victory!”.
Τα δύο αυτά άλμπουμ, πέραν της σημαντικής καλλιτεχνικής αξίας τους και του γεγονότος ότι μάλλον (για τους περισσότερους έστω) αποτελούν και τα καλύτερα (ή έστω τα πιο πολυμνημονευμένα) άλμπουμ που κυκλοφόρησαν ποτέ οι Σουηδοί, θα λέγαμε ότι έχουν και μία μεταιχμιακή χρησιμότητα αν θέλει κανείς να διαχωρίσει σε μέρη την πορεία των THERION. Όπως το “Theli” τους απομακρύνει αισθητά από τις ρίζες και τις πρώτες τρεις κυκλοφορίες τους, έτσι και το “Lemuria” θα μπορούσε να είναι το τελευταίο της περιόδου που εγκαινίασε το “Theli”, αυτής της πολύ νεοκλασικής πομπώδους περιόδου του σχήματος, ενώ το “Sirius B”, θα μπορούσε να αποτελεί την αφετηρία αυτού που ουσιαστικά μέχρι και σήμερα ακούμε (κατά βάση) από το συγκρότημα. Το “Gothic Kabbalah” που ακολούθησε, είναι μάρτυρας αυτού του γεγονότος.
Τα δύο αυτά άλμπουμ, είναι τόσο σπουδαία, γιατί κυριολεκτικά, θα μπορούσαν να αποτελούν το απόσταγμα της ίδια της ουσίας των THERION. Περιέχουν όλα τα στοιχεία (μέχρι και ελάχιστα growl), που τους έκαναν μεγάλους και σχεδόν προδρομικά, δείχνουν την πορεία που το σχήμα θα έπαιρνε στην συνέχεια της πολυγραφότατης πορείας του.
Μπορεί οι οπαδοί των THERION να είναι χωρισμένοι σε κομμάτια, όσα και οι περίοδοι του ίδιου του συγκροτήματος, όμως, το 2004 και οι δύο αυτοί αδελφοί δίσκοι, καλύπτουν τις απαιτήσεις κάθε είδους οπαδού της μπάντας αλλά και κάθε είδους μουσικόφιλου.
Αυτό, είναι ίσως και το σπουδαιότερο, ανεξαρτήτως προσωπικού γούστου, που τα “Sirius B” και “Lemuria” κατάφεραν και θα συνεχίσουν να καταφέρνουν εσαεί.
Φανούρης Εξηνταβελόνης
ΟΝΟΜΑ ΑΛΜΠΟΥΜ: “De mysteriis dom sathanas” – MAYHEM
ΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ: 1994
ΕΤΑΙΡΙΑ: Deathlike Silence Productions
ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ: Pytten, Euronymous, Hellhammer
ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΠΑΝΤΑΣ:
Φωνητικά – Attila Csihar
Κιθάρα – Euronymous
Μπάσο – Varg Vikernes
Τύμπανα – Hellhammer
To “De mysteriis dom Sathanas” είναι το ιερό δισκοπότηρο του μαυρομεταλλικού ήχου. Το πιο καθαρόαιμο black metal άλμπουμ. Ένας από τους πιο επιδραστικούς δίσκους που έχει βγάλει η ακραία νορβηγική σκηνή. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως όποια πέτρα και να σηκώσεις, που να σχετίζεται με το black metal θα το βρεις από κάτω. Και διάολε…!!! Σήμερα συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από την κυκλοφορία του. Μια κυκλοφορία που για να πραγματοποιηθεί πέρασε από “μυριάδες” κύματα.
Το black metal είχε κάνει ήδη κάτι παραπάνω από αισθητή την παρουσία του με όλα τα γεγονότα που συνέβαιναν δορυφορικά της μουσικής δραστηριότητας. Στο παρεμπιπτόντως βέβαια είχαν ήδη κυκλοφορήσει δίσκοι, θεμελιώδεις λίθοι του ιδιώματος, σαν τα “Pure Holocaust”των IMMORTAL, “Under a funeral moon” των DARKTHRONE, “In the nightside eclipse” των EMPEROR ή το “Hvis lysset tar oss”. Όλοι όμως περίμεναν το ντεμπούτο των θρυλικών, ήδη τότε, MAYHEM. Έχοντας κυκλοφορήσει ένα mini-album και ένα ζωντανό δίσκο, είχαν χτίσει ήδη ένα ηγετικό status μέσα στη σκηνή. Σημαίνοντα ρόλο σε αυτό είχε παίξει άλλωστε και η περσόνα του Euronymous.
Μετά από πολλές περιπέτειες, ο δίσκος είδε το φως της ημέρας στις 24 Μαΐου του 1994, αλλά τα κομμάτια του είχαν ηχογραφηθεί σχεδόν δύο χρόνια πριν, ενώ σε κάποια από αυτά η συγγραφή τους πήγαινε πιο πίσω, ακόμα και στα τέλη του 1987. Βλέπετε είχαν μεσολαβήσει ουκ ολίγα και αμελητέα γεγονότα, με την αυτοκτονία του Dead τον Απρίλιο του 1991 να ανοίγει τον κύκλο και με τη δολοφονία του ίδιου του Euronymous να είναι η αποκορύφωση αυτών.
Με τον Necrobutcher να έχει αποχωρήσει από τη μπάντα και με την θέση πίσω από το μικρόφωνο να είναι ορφανή, μετά την αποχώρηση και του Occultus (συνιδρυτής του φημισμένου Helvete), ο Euronymous βρίσκει «ρεμέδιο» στον Attila Csihar των Ούγγρων TORMENTOR στα φωνητικά και δίνει στον Varg Vikernes των BURZUM το πόστο στο μπάσο. Σαν session βέβαια στη μπάντα βρισκόταν και ο Blackthorn (Snorre W. Ruch) των THORNS στις κιθάρες, ο οποίος διαδραμάτισε και ένα ιδιαίτερο ρόλο. Με τον Pytten πίσω από την κονσόλα, το κουαρτέτο των Euronymous, Hellhammer, Attila και Vikernes ηχογράφησαν μέσα σε τρεις μέρες το “De mysteriis dom Sathanas” στο θρυλικό Grieg Hall στο Bergen.
Στο δια ταύτα λοιπόν, ένα από τα σημεία αναφοράς του δίσκου είναι αναμφίβολα οι απόκοσμες και ανατριχιαστικές ερμηνείες του Attila. Οι ψίθυροι, η πνιχτή και βραχνή εκφορά των λέξεων, οι τσιρίδες και το θεατρικό στοιχείο που εξέπνεε ο τρόπος που ερμήνευε στο “De mysteriis dom Sathanas” ήταν σε αντιδιαστολή με τα τυπικά black metal φωνητικά, όπως τα ξέραμε μέχρι τότε και αποτέλεσε αίτιο αντιπαράθεσης για αρκετό κόσμο. Το δε riffing του Euronymous, δυσαρμονικό και φρενήρες, απέπνεε πνιχτό σκοτάδι και έντονη αίσθηση κλειστοφοβίας, σε ένα απόκοσμο ρεσιτάλ στο πως πρέπει να παίζεται το black metal. Το δε drumming του Hellhammer γίνεται σημείο αναφοράς για το ιδίωμα ενώ για το μπάσο τι να αναφέρω; Ότι το θύμα και ο θύτης συνυπάρχουν στον ίδιο δίσκο; Οι γονείς του Euronymous είχαν ζητήσει από τον Hellhammer να σβηστούν τα μέρη του μπάσου που είχε παίξει ο Vikernes και να επανηχογραφηθούν από τον Necrobutcher. Ουδέποτε πραγματοποιήθηκε κάτι τέτοιο και ακούμε τον Euromymous, παρέα με τον Vikernes, στα έγχορδα του δίσκου.
Στην κηδεία του Euronymous, ο Hellhammer και ο Necrobutcher αποφάσισαν πως έπρεπε να συνεχίζουν τη μπάντα και να κυκλοφορήσουν τελικά το ήδη έτοιμο “De mysteriis dom Sathanas”. Από εκεί και πέρα, όλα τα υπόλοιπα, όπως λένε, είναι ιστορία…
Θανάσης Μπόγρης
Το νέο άλμπουμ των ROTTING CHRIST, με τίτλο “Pro Xristou”, μόλις κυκλοφόρησε και η συντακτική ομάδα του Rock Hard, γράφει την άποψή της για το δίσκο.
ROTTING CHRIST. Αν όχι το πιο σημαντικό, σίγουρα ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια για το εγχώριο heavy metal. Ένα από τα σχήματα που έχουν κερδίσει με το σπαθί τους τον παγκόσμιο θαυμασμό. Που πειραματίστηκαν, πέρασαν από διάφορά στάδια, για να φτάσουν από το “Theogonia” και μετά, να δημιουργήσουν αυτό που ονομάζω “ROTTING CHRIST metal”, δηλαδή έναν καθαρά δικό τους ήχο, έναν ήχο που δύσκολα μπορεί να πετύχει άλλο συγκρότημα. Σκοτεινό, ακραίο, με πολλά παραδοσιακά στοιχεία, cult (με την καλή έννοια).
Αυτό είναι κάτι που μπορούν να καυχιούνται ότι είναι ένα από τα ελάχιστα συγκροτήματα που το έχουν πετύχει στη σύγχρονη μουσική (όχι δηλαδή έχοντας βρει άγονη γη όπως στα 70s και τα 80s), εκεί που λέμε ότι έχουν «παιχτεί όλα». Σας έρχονται πολλά γκρουπ στο μυαλό που να τα ακούτε και να λέτε «αυτοί είναι οι τάδε»; Κι όμως, το κάνουμε με τους ROTTING CHRIST. Έχοντας δημιουργήσει μία πολύ ισχυρή βάση οπαδών που τους ακούει τα τελευταία 10 και κάτι χρόνια, που λατρεύουν τις τελευταίες 3-4 δουλειές του συγκροτήματος (κάτι που πάντα θα πειράζει τους ολντσκουλάδες, αλλά έλα μου, που υπάρχουν και νεότερες γενιές που ακούνε αυτή τη μουσική, κάτι που πάντα ξεχνάνε!!!), νομίζω ότι άρχισε να εγκλωβίζεται στον ήχο του και να πρέπει να προσπαθήσει πολύ, το πλεονέκτημα που έχει, να μη γυρίσει σε μειονέκτημα.
Θεωρώ ότι ήταν πολύ σοφή η κίνηση του σόλο άλμπουμ, ως Sakis Tolis, να «ξεμπουκώσει» και να παίξει κάτι διαφορετικό, κάτι που ίσως πλέον να μην μπορεί να κάνει με τους ROTTING CHRIST, το κύριο άρμα του. Διότι το “Pro Xristou”, είναι ένας δίσκος που είναι βέβαιο ότι θα ικανοποιήσει ιδιαίτερα τη διευρυμένη βάση οπαδών των Ελλήνων metallers. Έχει ακριβώς αυτά τα στοιχεία που θέλουν να ακούσουν. Τους mid-tempo ρυθμούς, τις χαρακτηριστικές μελωδίες, τη «νταρκίλα», ό,τι έκαναν trademark μετά το “Theogonia”, σε τελική ανάλυση. Αν μου άρεσε εμένα; Δεν θα έλεγα ότι είναι από τα αγαπημένα μου, σε καμία περίπτωση. Θα ήθελα 2-3 τραγούδια να «σπάσουν» αυτήν την «ασφάλεια» που μου βγάζει το “Pro Xristou”. Να νιώσω ότι δεν είναι ένας δίσκος με αυτόματο πιλότο.
Αν ήμουν Σάκης Τόλης, βέβαια, ίσως κι εγώ να έβγαζα ακριβώς αυτόν το δίσκο, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, για πολλούς και διάφορους λόγους. Τώρα όμως, είμαι υποχρεωμένος να πω την άποψή μου για το δίσκο, που είναι μία από τα ίδια, σαφώς. Το “The Apostate”, το “Pretty world, pretty dies”, είναι τραγούδια πχ, που θα μείνουν –πιθανώς- στο setlist των CHRIST, αλλά, επειδή θέλω το συγκρότημα πιο ανήσυχο (όντας στην απ’ έξω και μιλώντας ως μουσικόφιλος), δεν αρκούμαι μόνο από την ασφάλεια που τους παρέχει ο ήχος τους. Από την άλλη, να επαναλάβω ότι η βάση των οπαδών τους, θεωρώ ότι θα το αγαπήσει πολύ, οπότε ο βαθμός που βάζω, είναι κάπου στη μέση του προσωπικού μου γούστου και της γενικότερης θεώρησης. Αναλόγως βάλτε ένα βαθμό πάνω ή ένα βαθμό κάτω.
7 / 10
Σάκης Φράγκος
Νέο άλμπουμ από τους πολυαγαπημένους μου ROTTING CHRIST με τίτλο “Προ Χριστού” (προτιμώ την ελληνική απόδοση του τίτλου) και η αλήθεια είναι ότι ήμουν ταυτόχρονα περίεργος και επιφυλακτικός για το τελικό αποτέλεσμα. Βλέπετε, για μένα τουλάχιστον, και με κίνδυνο να χαρακτηριστώ ως…. Αποστάτης (για να μπαίνουμε στο κλίμα του δίσκου!) οι τελευταίες δουλειές των CHRIST, δεν με ικανοποίησαν, όσο ηχητικά, αλλά κυρίως συνθετικά, δίνοντας μου την εντύπωση ότι η μπάντα βρίσκεται, τρόπον τινά, σε ένα τέλμα. Υπό αυτήν την έννοια, ήταν μια πάρα πολύ ευχάριστη έκπληξη το νέο άλμπουμ.
Προφανώς και δεν περίμενα θεαματικές αλλαγές ή κάποια επιστροφή στον ήχο παλαιότερων δίσκων, εξάλλου, οι ROTTING CHRIST τα τελευταία χρόνια έχουν βρει τον ήχο που θεωρούν ότι τους ταιριάζει. Το “Προ Χριστού” ακούγεται ως ένας πιο, ας πούμε, «απελευθερωμένος» δίσκος σε σύγκριση με το πνιγηρό “The heretics”, και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να δώσει βαθιές πνοές ανάσας, τόσο στους CHRIST, όσο και στον ακροατή. Σύμφωνοι, η μπάντα ακολουθεί την πεπατημένη. Αυτή τη φορά όμως, οι συνθέσεις ακούγονται πιο επικές, πιο στρωτές. Και αν, το “Like father, like son” που κυκλοφόρησε ως προπομπός του άλμπουμ, δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε, η συνολική ακρόαση του δίσκου με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο. Προσωπική μου αδυναμία το φοβερό εναρκτήριο “The apostate”, τα “La letra del Diavolo” με αυτήν την black metal ατμόσφαιρα και “Pix Lax Dax “ με το άκρως κολοσσιαίο και πωρωτικό riff που προορίζεται να πάρει κεφάλια ιδίως στις ζωντανές εμφανίσεις των CHRIST, και το επικό, μελαγχολικό “Yggdrasil”.
Σε γενικές γραμμές μιλάμε για ένα πολύ δυνατό άλμπουμ, υποβλητικό, με εξαιρετική θεματολογία (τσεκάρετε οπωσδήποτε τους στίχους!), φοβερή παραγωγή και φυσικά με μια απίστευτη απόδοση της μπάντας που ακούγεται στιβαρή και απόλυτα προσηλωμένη. Ψεγάδια, προφανώς και υπάρχουν, δεν είναι όμως ικανά να αλλοιώσουν την συνολική εικόνα.
Οι ROTTING CHRIST είναι εδώ και δεν χρειάζονται να αποδείξουν τίποτα και σε κανένα. Η ιστορία τους και η προσφορά τους μιλούν από μόνα τους. Παρόλα αυτά, το “Προ Χριστού”, έχω την εντύπωση ότι είναι το άλμπουμ που χρειαζόταν ο κόσμος αλλά και η ίδια η μπάντα ακριβώς αυτή τη δεδομένη χρονική στιγμή. Ναι, δεν είναι “Non serviam” ή “Triarchy of the lost lovers”. Ναι, δεν παρουσιάζει τις τρομερές εκπλήξεις στον ήχο τους. Και ναι, προσωπικά θεωρώ ότι είναι το καλύτερο άλμπουμ των CHRIST εδώ και χρόνια και θα σηματοδοτήσει την αρχή ενός νέου κεφαλαίου στην ένδοξη καριέρα τους.
7,5 / 10
Θοδωρής Κλώνης
Στη χώρα μας διστάζεις να εξυμνήσεις ντόπιο συγκρότημα, διότι θα θεωρηθείς υπερβολικός, γλύφτης, γραφικός και δεν ξέρω τι άλλο. Σε άλλες χώρες, υπάρχει δυνατό σπρώξιμο των συμπατριωτών τους ακόμα και όταν δεν το αξίζουν. Τα παραδείγματα που έχουμε δει, είναι πάρα πολλά.
Άντε τώρα να έρθουν όλοι οι μάγκες του πληκτρολογίου, να μας πουν ότι δεν έχουν τεράστια αξία οι ROTTING CHRIST. Το συγκρότημα που οδήγησε ολόκληρη την Ελληνική σκηνή εδώ και 35 χρόνια, από την αφάνεια στην καταξίωση. Χαμογελάω διαβάζοντας διθυραμβικές κριτικές για τα τελευταία τους άλμπουμ και νιώθω περήφανος. Δεν είναι η Black metal δύναμη του παρελθόντος. Οι ROTTING CHRIST συνεχίζουν την μοντέρνα τους εκδοχή και όποιος ευχαριστήθηκε την μετά-“Aealo” εποχή, θα λατρέψει και το “Pro Xristou”.
Τα κλισέ τους είναι εδώ και γουστάρω. Μέσοι ρυθμοί, ατμόσφαιρα και μελωδίες, με στίχους που μπλέκουν διάφορες εποχές, στίχους σε διάφορες γλώσσες και έντονη Ελληνική προφορά συντελούν, στο να γίνει και αυτό το άλμπουμ απαραίτητο για την δισκοθήκη μας.
Κομματάρες όπως το “The apostate” και το “The sixth day” (τολμώ να πω ότι θυμίζει PARADISE LOST) με έφτιαξαν. Το “La lettera del Diavolo” έρχεται σαν απρόσμενη καταιγίδα. Πιο επιθετικό κι απρόβλεπτο. Folk; Ναι. Αλλά και ROTTING CHRIST. Αυτοί είναι οι Έλληνες εδώ και αρκετά χρόνια. Περισσότερη έμφαση στην ατμόσφαιρα και τους στίχους, σε σημείο που τους αναγνωρίζεις ακόμα κι αν δεν ξέρεις ότι αυτοί παίζουν.
Το έχω πει επανειλημμένα, πως δεν χρειάζομαι να ακούσω συνεχώς κάτι νέο και διαφορετικό από ένα συγκρότημα που μου αρέσει. Αρκεί τα τραγούδια που κυκλοφόρησαν είναι καλογραμμένα. Και το “Pro Xristou” είναι ακριβώς αυτό.
Τα υπόλοιπα είναι τσιχλόφουσκες.
8,5 / 10
Γιώργος “Kay” Κουκουλάκης
Το 14ο άλμπουμ των ROTTING CHRIST είναι αυτό που θα προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις, καθιστώντας το ως το πιο αμφιλεγόμενο της, μέχρι τώρα, δισκογραφίας τους. Από την μέρα της αναγγελίας του, όπου και αποκαλύφθηκε ο τίτλος, το εξώφυλλο και το tracklisting ξεκίνησε ένας κύκλος συζητήσεων που έθρεψε τόσο τους πολέμιους όσο και τους φανατικούς υποστηρικτές του. Ναι, το εξώφυλλο δεν συνδέεται άρρηκτα με το concept του δίσκου όπως συνέβαινε μέχρι τώρα και ναι, ο τίτλος που είναι γραμμένος στα ερασμιακά δημιουργεί πρόβλημα στην προφορά του. Όλα αυτά όμως οφείλουμε όλοι να τα αφήσουμε στην άκρη και να επικεντρωθούμε στην ουσία μιας κυκλοφορίας, που δεν είναι άλλη από την μουσική πρόταση ενός σχήματος που έχει αδιάλειπτη πορεία 35 χρόνων.
Από την πρώτη ακρόαση είναι ευθέως αντιληπτό ότι ο ηγέτης τους, Σάκης Τόλης, επέλεξε πιο mid tempo ρυθμούς με μελωδίες που επαναλαμβάνονται, δημιουργώντας μια επική διάσταση που εντείνεται από τον ηχητικό σχεδιασμό του δίσκου. Ακόμα και στα κομμάτια που επιλέγει το κοφτό ρυθμικό παίξιμο στις κιθάρες, το οποίο είναι σήμα κατατεθέν τους μετά το “Aealo”, η ένταση είναι συγκρατημένη. Η επιλογή αυτή δημιουργεί ένα σύνολο τραγουδιών στο οποίο κανένα κομμάτι δεν ξεφεύγει σε ταχύτητες, ένταση και πολυπλοκότητα. Η επιλογή αυτή είναι σίγουρα συνειδητή, αφήνοντας χώρο στα χορωδιακά και υμνικά φωνητικά που δημιουργούν επική και υποβλητική όποτε εμφανίζονται.
Ηχητικά το άλμπουμ θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι μια πιο μεστή και ώριμη προσέγγιση στον ήχο της ύστερης περιόδου του που τους γιγάντωσε. Τραχύτητα στις κιθάρες δεν υπάρχει! Αντίθετα οι κιθάρες είναι gloomy, δημιουργώντας την αίσθηση ότι αν είχε αυτόν τον ήχο το “A dead poem”, θα ήταν σαφώς ανώτερος δίσκος.
Φαίνεται ότι ο Σάκης Τόλης στην περίοδο της καραντίνας διοχέτευσε το αρνητικό βίωμα του εγκλεισμού που ζήσαμε όλοι με αυτόν τον τρόπο. Οι συγγένειες με το solo άλμπουμ είναι πέρα για πέρα εμφανείς και δείχνουν ότι διαμορφώθηκαν σε παρόμοιες συνθήκες την, ίδια τραυματική για όλους μας, περίοδο. Το προσωπικό project ΧΞΣ χρησιμοποιήθηκε μόνο για να παρουσιαστεί δωρεάν μέσω του bandcamp. Σε αυτό ήταν πέρα για πέρα εμφανές ότι πλέον δεν μπορεί να διαχειριστεί δημιουργικά τον ήχο που επανασύστησε και γιγάντωσε τους ROTTING CHRIST.
Σε όσους σας άρεσε το “Among the fires of hell” πιστεύω ότι το “Pro Xristou” θα σας αποζημιώσει και θα σας ταξιδέψει με την μεστότητα και την υποβλητική του ατμόσφαιρα. Φοβάμαι, όμως, ότι μετά από αλλεπάλληλες ακροάσεις θα σας παγιδεύσει σε συνειρμούς με συγγενικά riffs και μελωδίες από το πρόσφατο ή απώτερο παρελθόν τους. Είναι ο πρώτος δίσκος τους που μου δημιούργησε την αίσθηση της παράθεσης ιδεών που έχουν ευθεία αναφορά σε αντίστοιχα του παρελθόντος. Μήπως είναι παλιές ιδέες και riff που έμειναν ανολοκλήρωτα και τώρα μπήκε στη διαδικασία να τα ολοκληρώσει; Ο ίδιος πλέον παραδέχεται ότι έκανε τον κύκλο του ως συνθέτης και του είναι αδύνατο να εξελίξει τους ROTTING CHRIST όπως έκανε αριστοτεχνικά μέχρι και το “Rituals”. Ακόμα και οι πολέμιοι του “The heretics” αναγνωρίζουν τις συνθέσεις του και το ξεχωριστό “The raven”! Θαρρώ ότι σε αυτό το δίσκο δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, φτάνοντας με σε σημείο να μη νιώθω τη λαχτάρα να τον ακούσω ξανά και ξανά όπως συνέβαινε μέχρι τώρα. Και αυτό το γεγονός με αποκαρδιώνει όσο κι αν θέλω να επισημάνω την ταιριαστή παραγωγή που πέτυχαν στα Deva Sound studios του Φώτη Benardo.
Η επιλογή παλιών συναδέλφων του όπως ο The Magus ή ο Mutilator να αφεθούν στα χέρια νέων και ταλαντούχων μουσικών όπως ο Γιώργος Εμμανουήλ, έφερε ιδανικά αποτελέσματα όπως τα άλμπουμ των YOTH IRIA και NECROMANTIA. Θαρρώ πως ήρθε η ώρα να διαμορφώσει τις ιδέες του μαζί με τα τωρινά μέλη της μπάντας για να ξεφύγει από την παραδοχή του ότι πλέον δεν μπορεί να προχωρήσει τον ήχο τους. Και το black metal δεν έχει την ίδια νοοτροπία με κλασικές μπάντες που είναι συνώνυμες με τον ήχο τους σε κάθε δίσκο. Η πορεία τους έδειξε ότι είναι ανήσυχοι και διαφορετικοί από δίσκο σε δίσκο. Όλα αυτά μέχρι τώρα και το γεγονός αυτό είναι αποδεκτό από τον Σάκη Τόλη, αναγκάζοντας με να το θεωρήσω ως το λιγότερο εμπνευσμένο άλμπουμ τους μέχρι τώρα. Ανυπομονώ να δω πως θα λειτουργήσουν οι επιλογές από αυτό το album στη συναυλία – γιορτή που θα δώσουν στο Λυκαβηττό αυτό το καλοκαίρι. Φοβάμαι πως οι συγγένειες θα είναι προκλητικά εμφανείς.
6 / 10
Λευτέρης Τσουρέας
Τι εισαγωγή να γράψεις για τους ROTTING CHRIST σε αυτό το σημείο άραγε; Υπάρχει κάποιος που δεν ξέρει την ιστορική και καλλιτεχνική τους σημασία για την εγχώρια metal σκηνή; Θέλω να πιστεύω πως όχι. Αν ναι, σταματάει εδώ το διάβασμα αυτού του κειμένου. Όλα τα άλλα, μπορούμε να τα συζητήσουμε: ποια περίοδο προτιμάμε, ποια είναι η άποψη μας για τη τωρινή φάση της μπάντας και πάει λέγοντας. Αυτό το τελευταίο, όντας στη φουρνιά που τους έμαθε με το “Theogonia” (2007) (από τις “πόρτες” μου στο black metal μαζί με το “Nymphetamine” (2004) των CRADLE OF FILTH), μπορώ να το αναπτύξω λίγο παραπάνω. Ενώ τα “Theogonia” (2007) και “Aealo” (2010) γούσταρα όσο τίποτα, στο “Κατά τον δαίμονα εαυτού” (2013) συγκεκριμένα, που επίσης γούσταρα πολύ, φάνηκαν σημάδια συνθετικής στασιμότητας.
Σημάδια που έγιναν φανερά προβλήματα στα “Rituals” (2016) και “The heretics” (2019) που η μπάντα όσο με εντυπωσίαζε στιχουργικά, άλλο τόσο με έκανε να βαριέμαι συνθετικά. Βαρετά, κοφτά mid-tempo riffs ακόμα και σε ανεβασμένες ταχύτητες των τυμπάνων, που αντί να χτίζουν ένταση, λειτουργούσαν οριακά σαν μουσικό Ζάναξ, με πραγματικά λίγες καλές στιγμές μουσικά. Λέξεις που δεν ήθελα να γράψω ποτέ για την διαχρονικά αγαπημένη μου ελληνική μπάντα αλλά να που τις γράφω. Ήταν δηλαδή καιρός για συνθετική ανασύνταξη. Το παράδοξο (για εμένα) είναι πως από το 2013 και πέρα, η μπάντα εμπορικά, γιγαντώθηκε για κάποιο (ανεξήγητο, πάλι για εμένα) λόγο. “Έπιασε” τρομερά το στυλ αυτό, ειδικά στη νεολαία. Πάρε Αμερική, πάρε Λατινική Αμερική, πάρε το ένα πάρε το άλλο, ουδέν χαμπάρι για τους αφούς Τόλη και σια.
Και εκεί, σκάει η πανδημία, ο Σάκης φτιάχνει solo project, κάνοντας ένα ελαφρύ διάλειμμα από τους ROTTING CHRIST, βγάζοντας μια πιο “Sleep of the angels” πλευρά (γούσταρα φουλ, άλλωστε, λατρεύω τη πειραματική περίοδο ‘97 – ‘00 – τέτοιος είμαι!). Πλέον, βρισκόμαστε προ των πυλών της καινούργιας, 14ης στούντιο δουλειάς τους. Το όνομα αυτής, “Pro Xristou” (ορθότερα “Προ Χριστού”), αφιερωμένη στους αρχαίους πολιτισμούς που καταστράφηκαν με την έλευση του Χριστιανισμού. Χαμηλότερων ταχυτήτων δίσκος, με τα δύο από τα singles “The apostate” και “Like father like son” να δείχνουν σαφώς πιο εμπνευσμένα από τα τελευταία δύο άλμπουμ των ROTTING CHRIST συνθετικά. Και κυρίως, πιο απελευθερωμένα από το ύφος στο οποίο είχαν εγκλωβιστεί. Π.χ. το “The sixth day” ή το “The farewell” έχει μια riff-άτη “A dead poem”/”Sleep of the angels” αύρα που είχα πολύ καιρό να ακούσω.
To δε “La letra del diavolo” έχει την Ανδρονίκη Σκουλά (CHAOSTAR), είναι πιο λυσσασμένο, αλλά γουστόζικο φουλ, με την Ανδρονίκη φυσικά να δίνει ρέστα! Το “Pix lax dax” είναι ορθόδοξοι mid-tempo ROTTING CHRIST (όταν τους ακούω να κατεβάζουν riffs με αρμονικές κάτι παθαίνω!) που πολύ μου είχαν λείψει. Το δε κομμάτι, δοκιμάστηκε και επί σκηνής, με επιτυχία. Το τρίτο single “Pretty world, pretty dies”, δείχνει μια πιο ατμοσφαιρική πλευρά της μπάντας, βασισμένο στο ύφος των πρόσφατων ROTTING CHRIST, ενώ το “Yggdrasil” στο ίδιο πνεύμα, ανεβάζει ελαφρώς τις ταχύτητες. Κάπως έτσι το δεύτερο από τα singles “Saoirse” κλείνει τον δίσκο με μια όμορφη, επική διάθεση, λίγο πέρα από τα 45 λεπτά, σε μια πολύ συμπαγή διάρκεια δίσκου. Ούτε θέλεις κι άλλο, ούτε θέλεις λιγότερο, είναι τόσο όσο.
Ή τουλάχιστον, εκεί τελειώνει η κανονική διάρκεια, μια και οι “καθυστερήσεις του ημιχρόνου”, περιέχουν άλλα δύο κομμάτια. Το “Primal resurrection” και το “All for one”, που έρχονται αμφότερα “καρφί” από εποχές “Triarchy of the lost lovers” με δομή που στο πρώτο κλείνει το μάτι στις αντίστοιχες του “King of a stellar war” και του “Non serviam” και στο δεύτερο σε κομμάτια τύπου “The fourth knight of revelation”. Θεωρώ ορθώς μπήκαν ως bonus, γιατί είναι πιο “old school” υφής κομμάτια, σαν απότιση φόρου τιμής στο παρελθόν τους. Το τεράστιο ατού του δίσκου ωστόσο, είναι ότι πραγματικά κυλάει χωρίς τη παραμικρή κούραση, με διαφορετικά μεταξύ τους κομμάτια. Ναι, ακόμα κι αν συνυπολογίσεις τα bonus tracks.
Εν κατακλείδι, τι είναι το “Pro xristou”; Θα σας πω για μένα τι είναι. Είναι ένας πραγματικά ορεξάτος και φιλότιμος δίσκος από τους ROTTING CHRIST, που στην τέταρτη δεκαετία της ζωής τους, επιμένουν να κάνουν αυτό που τους λέει η καρδιά τους. Και αυτή τη φορά τους βγαίνει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη φορά μετά το “Κατά τον δαίμονα εαυτού”. Τα σέβη μου κύριοι!
7,5 / 10
Γιάννης Σαββίδης
