"/>
Μεγάλης σημασίας η συναυλία αυτή, αρχικά για τον λόγο ότι ρίχνει την αυλαία στην δέκατη χρονιά του Release, ενός φεστιβάλ που μας έχει χαρίσει αμέτρητες στιγμές συγκίνησης. Ταυτόχρονα, αποχαιρετάμε την πλατεία νερού. Το line-up άλλους τους δίχασε με το αιώνιο debate “γιατί οι SABATON είναι πάνω από τους “Χ”, στην περίπτωσή μας SAVATAGE, ενώ για πολύ κόσμο συμπεριλαμβανομένου εμού, ήταν ένα μαγικό billing. Αφού αποφύγαμε με μαεστρία την κακοκαιρία της Παρασκευής, ο καιρός ήταν ιδανικός για τα δεδομένα της εποχής, ενώ σε συνδυασμό με τη μέρα, οι συνθήκες ήταν ό,τι έπρεπε για να ευχαριστηθούμε το event. Για να μην το επαναλαμβάνουμε, το πρόγραμμα της συναυλίας τηρήθηκε με ακρίβεια, επομένως όταν το ρολόι έγραψε 18:40, η τέλεια βραδιά είχε μόλις ξεκινήσει.
Οι Ολλανδοί EPICA, μας επισκέπτονται με κάθε δυνατή ευκαιρία, οπότε τα τελευταία χρόνια είχαμε την επιλογή να τους απολαύσουμε τόσο σε festivals όσο και σε δικά τους club shows. Η εμφάνισή τους ήταν όσο τυπική και αναμενόμενη γίνεται, με την καλή έννοια πάντα, αφού η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν το κουρεμένο κεφάλι του drummer Ariën van Weesenbeek. Η αρχή έγινε με το “Cross the divide” από τον καινούριο δίσκο, πριν γίνει βουτιά στο παρελθόν με το “Sensorium”, το οποίο νιώθω πως έχει πολύ καιρό να παιχτεί και μου είχε λείψει. Η Simone ήταν εξαιρετική στην απόδοσή της όπως πάντα, ο Mark πιο σοβαρός και σταθερός, ενώ οι Isaac και Coen ήταν για άλλη μια φορά αεικίνητοι και έκαναν τα δικά τους.
Προσωπικά δεν χορταίνω να τους βλέπω να κάνουν σαν έφηβοι πάνω στη σκηνή. Οι πάσες μεταξύ “Aspiral” και “The phantom agony” συνεχίστηκαν, με τα “Apparition” και “Arcana” να οδηγούν στο “Cry for the moon”. Το τελευταίο ήταν και η καλύτερη στιγμή της εμφάνισής τους όχι λόγω σύνθεσης ή απόδοσης, αλλά λόγω του μεσαίου video wall που έδειχνε εικόνες από την οπτική της μπάντας. Πολύ όμορφη εικόνα να βλέπεις τα μέλη να παίζουν με την κάμερα από τόσο κοντα, ενώ ακόμα καλύτερη είναι η οπτική επαφή με το κοινό που συμμετείχε. Επιστροφή και πάλι στο τώρα με το “Fight to survive”, για να έρθουν τα “Unchain Utopia” και “Beyond the matrix” να σπάσουν την παραπάνω ανταλλαγή. Και κάπου εδώ η εμφάνιση των Ολλανδών φτάνει στο τέλος της.
Το setlist μοιράστηκε ισόποσα μεταξύ “Aspiral” και του υπόλοιπου καταλόγου, δίνοντας την ευκαιρία σε όσους τους έχουν ξαναδεί, να έχουν μία φρέσκια εμπειρία. Αυτή η επιλογή δεν φάνηκε να κάνει ζημιά στη ροή, δείχνοντας πόσο καλά μπορεί να σταθεί το νέο τους υλικό δίπλα σε πιο κλασικές στιγμές. Εννοείται πως η διάρκεια ήταν κάπως περιοριστική και τους περιμένουμε ως headliners για να τους δούμε όπως πρέπει, αλλά δεν αλλάζει πως αποτέλεσαν το τέλειο ζέσταμα για αυτά που θα ακολουθούσαν. Όπου και να τους τοποθετήσεις, οι EPICA θα αποδώσουν τα βέλτιστα. Δίνω λοιπόν τη σκυτάλη στον Δημήτρη για να μας πει την εμπειρία του για τους SAVATAGE, και τα ξαναλέμε στους SABATON.
Παύλος Παυλάκης
Πρέπει να πάμε τρία χρόνια περίπου πίσω, στα πιο χαρούμενα μουσικά νέα της ζωής μου, όταν έγινε παγκοσμίως γνωστό από την συνέντευξη που έκανε ο Σάκης Φράγκος με τον Jon Oliva, ότι οι SAVATAGE επιστρέφουν στην ενεργό δράση με ζωντανές εμφανίσεις και στα σχέδια υπάρχει και νέο άλμπουμ.
Η ελπίδα ότι θα δω τους SAVATAGE γιγαντώθηκε. Πέρασε μια ολόκληρη ζωή. Από το 2002 που λόγω ηλικίας τότε δεν τους είδα. 24 ολόκληρα χρόνια, αγγίζοντας τα 40 πλέον, με μια παιδική ηλικία, εφηβεία και ενηλικίωση στην πλάτη μου, όπου μεγάλωσα με την μουσική των SAVATAGE, χωρίς να έχω βιώσει το μεγαλείο της μουσικής τους από κοντά. Και όπως εγώ έτσι και μια τεράστια μερίδα του κοινού που βρέθηκε στην Πλατεία Νερού αυτή την άγια μέρα, δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στην περσινή εμφάνιση τους στην Κατερίνη, οπότε η αίσθηση που επικρατούσε πριν εμφανιστεί το λογότυπο του συγκροτήματος στην σκηνή, ήταν ότι θα ζούσαμε μία εξαιρετικά φορτισμένη συναισθηματικά συναυλία.
Η στιγμή έφτασε, με τον ήλιο να μην έχει χαμηλώσει αρκετά ακόμα, για να εμφανιστεί στα video wall της σκηνής ένας τοίχος, όπου ξεπρόβαλλε η λευκή κιθάρα με το κόκκινο τριαντάφυλλο. Μία εικόνα χίλια συναισθήματα, τα οποία ξεχύθηκαν σαν παλιρροιακό κύμα, όταν το συγκρότημα πάτησε το πόδι του στη σκηνή, ξεκινώντας με το “Morphine child”. Τι και αν έπαιξαν μόνο την εισαγωγή του, το “Dead winter dead” μας έβαλε δυναμικά στο παιχνίδι, με τους SAVATAGE να είναι σε ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ φόρμα.
Να ξεκινήσουμε από τον Zak Stevens, ο οποίος πραγματικά ήταν φανταστικός. Με ένα μόνιμο χαμόγελο ξεσήκωνε το κοινό, μετέφερε τόνους συναισθήματος, όσο και εκτελούσε τέλεια, όπου χρειαζόταν, τις υψηλές τσιρίδες, με τρομερά backing vocals από τους δύο μουσικούς στα πλήκτρα που είχαν μαζί τους. Το rhythm session από Middleton και Plate ήταν τρομακτικά στιβαρό, ενώ η μαγεία στις κιθάρες που ξεκινούσε από τον μαέστρο Pitrelli και ολοκληρωνόταν από τον Caffery, δημιουργούσε το ποιοτικότερο σύνολο μουσικών που είδαμε φέτος σε όλη την διοργάνωση του Release, με διαφορά από τον δεύτερο.
Και με αυτή την απόδοση της μπάντας, το “Jesus saves” κάνει όλο το Release να τραγουδάει από τα βάθη της ψυχή του για να μας κοπούν τα πόδια με το “This is the time (1990)”, προσπαθώντας προσωπικά να δείξω ότι σθένος είχα για να μείνω ακλόνητος και να μην σωριαστώ από την έκρηξη συναισθημάτων. Όσο και αν προσπαθούσα όμως, οι SAVATAGE ήταν αποφασισμένοι να μας ξεκάνουν και το “Strange wings”, χτύπησε αμέσως στο ψαχνό, όχι όμως όσο το “Sirens” που ακολούθησε. Δάκρυα με headbanging μαζί, πρώτη φορά στη ζωή μου.
Και αν τα πράγματα σας ακούγονται ως ιδανικά, να πω ότι από το “Sirens” και μετά η φάση απογειώθηκε ακόμα περισσότερο. Ο συνδυασμός που ξεκίνησε να σκοτεινιάζει με την επιλογή των τραγουδιών στο setlist, δημιουργούσε μία ολοένα και αυξανόμενη εκπληκτική εμπειρία, η οποία ξεκίνησε με δόση από το “Edge of thorns”, παίζοντας το δυναμικό “Lights out”,που παρέδωσε τη σκυτάλη στο “Handful of rain” για να επιστρέψουμε στο “Edge of thorns” με το “Miles away”.
Και κάπου εδώ, με την επιλογή των επόμενων τριών τραγουδιών, οι SAVATAGE αποδεικνύουν πως είναι το μοναδικό συγκρότημα που ενώ παίζουν συνεχόμενα mid-tempo τραγούδια, αντί να ηρεμήσουν τον κόσμο, αντιθέτως τον ξεσηκώνουν και τον φτάνουν στα ουράνια. “Tonight he grins again” και “Chance” δεν αφήνουν τις ανατριχίλες να φύγουν από πάνω μας, για να έρθει το “Believe” και να γονατίσουμε. Όταν παρουσίασε ο Zak τον Jon Oliva και στο βίντεο εμφανίστηκε ο Mountain King παίζοντας και τραγουδώντας στο πιάνο το τραγούδι, ήταν πολύ δύσκολο να βρεις άνθρωπο που δεν είχε δακρύσει. Προσωπικά δεν έχω βγάλει λυγμό στην ζωή μου ακούγοντας ένα τραγούδι. Έγινε τώρα. Και θα θυμάμαι αυτή την στιγμή πάντα με συγκίνηση.
Το κλείσιμο πλέον ήταν κοντά και τα τέσσερα τελευταία τραγούδια ήταν αυτά που σφράγισαν την καλύτερη συναυλία του καλοκαιριού. Η εισαγωγή με το πιάνο του “Gutter ballet” συνέχιζε να μοιράζει συναισθηματικά χαστούκια, χάνοντας τη φωνή μας στη συνέχεια του τραγουδιού, το “Edge of thorns” συνέχισε στο ίδιο μοτίβο για να έρθει το “Power of the night” και να γίνουν όλα πουτάνα. Κερασάκι στην τούρτα.. MADNESS REIGNS IN THE HALL OF THE MOUNTAIN KING, το εξώφυλλο δεσπόζει στο backround, και πλέον έχουν χαθεί τα αυγά και τα πασχάλια, ο κόσμος γίνεται ένα μπουλούκι που τραγουδάει κάθε στροφή με λύσσα, τον Zak Stevens να τραβάει τις τσιρίδες όπως πρέπει, στέλνοντας μας στο φρενοκομείο για να κλείσει αυτό το μυθικό live, όπου θα θυμόμαστε μέχρι να φύγουμε από αυτόν τον κόσμο.
Θέλω για κλείσιμο να σημειώσω 2-3 πράγματα. Πρώτον το setlist ήταν υπέροχο, αν σκεφτούμε ότι δεν ήταν headliners και είχαν περιορισμένο χρόνο. Είναι λοιπόν τέτοια η ποιότητα των SAVATAGE όπου σε ένα μαγικό setlist, μπορείς να βρεις άλλες τόσες τραγουδάρες, ίδιου επιπέδου, που έμειναν απ’ έξω. Θέλω προσωπικά να ευχαριστήσω τους διοργανωτές, γιατί επιτέλους είδαμε τους SAVATAGE, ναι πολλοί τους είδαν πέρυσι, αλλά στην Αθήνα ήρθαν μετά από 24 χρόνια.
Και για τέλος, αξίζουμε και εμείς και οι SAVATAGE ένα live μόνο για πάρτη μας. Φέρτε τους ξανά, το συντομότερο δυνατό, μόνους τους. Αυτό που θα συμβεί δεν θα έχει προηγούμενο. Μέχρι τότε, θα θυμόμαστε ότι την 25η Ιουλίου του 2026, είδαμε ένα από τα καλύτερα live της ζωή μας.
Δημήτρης “Mountain King” Μπούκης
Η προσμονή λίγο πριν τη στιγμή που είναι να ανέβουν οι SABATON στη σκηνή, είναι τεράστια. Τους έχω δει σε κάθε πιθανό τους status, από τα club shows του Underworld για το “Art of war”, τις κατακτήσεις τους επί Piraeus Academy, μέχρι και την ισοπέδωση που γίνεται στα festivals τα τελευταία χρόνια. Η άνοδός τους είναι πραγματικά ασύλληπτη, ενώ είναι ξεκάθαρο πως έχουμε να κάνουμε με μία μπάντα όπου κάθε λεπτομέρεια επί σκηνής είναι δουλεμένη και περασμένη από μικροσκόπιο. Δεν θα διαβάσετε ανταπόκριση λατρείας, θα τα πω όλα έτσι όπως είναι.
Μετά από ένα ολιγόλεπτο ορχηστρικό intro, η επίθεση ξεκινάει με το “Ghost division” και επικρατεί χαμός! Πυροτεχνήματα, φωτιές, το επιβλητικό τανκ το οποίο αποτελεί την βάση των υπερυψωμένων τυμπάνων, είναι στιγμές που δεν μπορούν να σε αφήσουν ασυγκίνητο. Για να μην αναφερθώ σε κάθε τραγούδι ξεχωριστά, κάνω fast forward στο επόμενο highlight που ήταν το “Great War”, με τις φωτιές και τις οθόνες να δημιουργούν μία υπέροχη ατμόσφαιρα. Το video wall των SABATON είναι πολύ δουλεμένο και φαίνεται πως έχουν επενδύσει πολύ σε αυτό, κάνοντας το αναπόσπαστο κομμάτι του show. Όταν έρθει η ώρα για να χαλαρώσουν οι τόνοι με το “Christmas truce”, στη σκηνή θα ανέβουν 6 μέλη της λεγόμενης Legendary Choir γεμίζοντας τα backing vocals, οι οποίοι θα παραμείνουν καθ’όλη τη διάρκεια του show.
Κάπου εκεί μας ανέφεραν ότι δεν έχουν παίξει ούτε ένα τραγούδι μέσα από το πρόσφατο “Legends”, κάτι που διορθώνεται άμεσα με το “Crossing the Rubicon”. Στη συνέχεια θα μπαίνουν εμβόλιμα νέα κομμάτια ανάμεσα στα παλαιότερα hits. Έτσι λοιπόν, μετά από το σαρωτικό “Night witches” ακούστηκε το “I, emperor”. Η ατμόσφαιρα στο “Attack of the dead men” ήταν φοβερή, με την μπάντα να φοράει αντιασφυξιογόνες μάσκες και τον Joakim να κρατάει κάτι σαν όπλο που βγάζει καπνούς. Το “Bismark” επίσης μαγικό, με το καράβι στο video wall να στέκεται πάνω από άλλα και να κάνει την αρένα πραγματικό πεδίο μάχης.
Τα “Hordes of Khan” και “Templars” είναι οι τελευταίες επιλογές μέσα από το “Legends” και κάπου εδώ πρέπει να πω πως όλοι οι εκπρόσωποι αυτού του δίσκου με άφησαν παγερά αδιάφορο. Δεν ξέρω αν είναι νωρίς και πρέπει να δουλευτούν πιο πολύ τα σκηνικά ή αν τους ταιριάζει περισσότερο η μίζερη και αποπνικτική ατμόσφαιρα των πιο πολεμικών δίσκων τους, αλλά δεν υπάρχει καμία σύγκριση μεταξύ των δύο. Η τελευταία τετράδα άναψε τα αίματα αφού είχε “Primo Victoria” και “Swedish Pagans”, για να συνεχίσουμε με το υπέρτατο “Coat of arms” (το οποίο είναι κλάσεις ανώτερο από το παιδικό “Sparta”), και να έρθει ο επίλογος με το “To hell and back”.
Αν μου έλειψε κάτι από το setlist, είναι η απώλεια δίσκων όπως το “Attero dominatus” (λογικό), αλλά και του “Carolus Rex” (έκπληξη). Στα συν, η επικοινωνία όλων των μελών. Δεν άφησαν όλο το βάρος στον μπροστάρη τους, αλλά πήραν όλοι τον λόγο έστω και μία φορά, με τον Pär να είναι για άλλη μια φορά εμφανώς συγκινημένος με αυτό που συμβαίνει, ενώ ο κιθαρίστας Chris Rörland έδειξε πως έχει καλύτερη φωνή από τον Joakim.
Σε πράγματα που χρήζουν κριτικής, είναι ο υπερφορτωμένος ήχος. Σε πολλά σημεία χάνονταν λεπτομέρειες όπως κάποια leads, ή όταν οι φωνητικές μελωδίες δεν έπρεπε να ακολουθήσουν τα backing vocals. Τα χορωδιακά και προηχογραφημένα μέρη ήταν τόσο φορτωμένα που δεν άφηναν και πολύ χώρο στον Joakim, ο οποίος θα μπορούσε να ήταν και απών στα ρεφραίν χωρίς να το καταλάβει κανείς. Και για να πούμε και την πλήρη αλήθεια, μόλις φύγει ο πρώτος εντυπωσιασμός των πυροτεχνημάτων και λοιπών θεατρικών, φθίνει κάπως και ο ενθουσιασμός. Η απουσία παλαιότερων, πιο heavy συνθέσεων, δημιούργησε ένα setlist πολύ ομοιόμορφο, δημιουργώντας μία αίσθηση μονοτονίας σε κάποιες φάσεις. Και αυτό ακριβώς είναι οι SABATON.
Αν τους πάρεις το show τους, η πρόσφατη δισκογραφία τους δεν είναι αρκετή για να σταθεί μόνη της, δίνοντας τροφή δικαιολογημένα στους επικριτές τους. Επειδή όμως οι συναυλίες είναι οπτικοακουστικό γεγονός, το συνολικό πακέτο που προσφέρουν οι Σουηδοί είναι κορυφαίο και δεν γίνεται να μην έχουν τη θέση του headliner. Ο κόσμος που επέλεξε να μείνει πέρασε καλά, ενώ η συμμετοχή του ήταν καθηλωτική. Είναι ένα συγκρότημα που αξίζει να δει κάποιος ζωντανά έστω και μία φορά, και πραγματικά είναι μία μοναδική εμπειρία, με τα καλά και τα αρνητικά. Η επιλογή λοιπόν ήταν ανάμεσα στο να βρούμε πράγματα να κρίνουμε, μιας και όπως είδαμε υπάρχουν βάσεις, ή να αφήσουμε τους εαυτούς μας ελεύθερους και απολαύσουμε ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής μας. Η πλειοψηφία του κόσμου που επέλεξε το δεύτερο, μόνο χαμένη δεν βγήκε!
Παύλος Παυλάκης
Φωτογραφίες: Έλενα Βασιλάκη
