“Power metal stratosphere”
Δεν συζητάμε πόσο μεγάλη τιμή είναι να έχουμε τους STRATOVARIUS στο Rock Hard Festival Greece, παίζοντας ένα exclusive 90s set και μέσα στο κατακαλόκαιρο, είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον τραγουδιστή του σχήματος, Timo Kotipelto, για να κάνουμε μία αναδρομή σ’ εκείνη την περίοδο, όπου οι Φινλανδοί ήταν απίστευτα δημοφιλείς στη χώρα μας και μ’ ένα σερί εκπληκτικών δίσκων που έχουν αφήσει πάρα πολλά και διαχρονικά τραγούδια.
Εδώ έχουμε μαζί μας στο Rock Hard τον Timo Kotipelto από τους STRATOVARIUS. Καλώς ήρθες, Timo.
Ευχαριστώ (σ.σ. στα ελληνικά).
Είναι πάντα ωραίο να τα λέμε, αλλά τώρα ο λόγος δεν είναι απλώς ένα νέο στούντιο άλμπουμ, είναι η εμφάνισή σας, η επερχόμενη εμφάνισή σας στο Rock Hard Festival τον Σεπτέμβριο στην Αθήνα, όπου θα παίξετε ένα set από τη δεκαετία του ’90. Οπότε, θα επικεντρωθούμε στην εποχή των STRATOVARIUS στη δεκαετία του ’90, χωρίς, φυσικά, να αφήσουμε απ’ έξω όσα κάνετε σήμερα. Εντάξει. Λοιπόν, έχουν ήδη περάσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες από τότε που μπήκες στους STRATOVARIUS. Όταν κοιτάς πίσω στο 1994, ποια είναι η πρώτη εικόνα που σου έρχεται στο μυαλό;
Λοιπόν, το να μπω στο συγκρότημα έγινε με έναν κάπως μυστηριώδη τρόπο. Περίπου δύο ή τρία χρόνια πριν μπω στο συγκρότημα, είχα βάλει μια αγγελία σε ένα pop rock περιοδικό ότι ο τραγουδιστής που τραγουδάει ψηλά και δυνατά ψάχνει για συγκρότημα από την περιοχή του Ελσίνκι. Και ξαφνικά δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από τον πρώην ντράμερ Tuomo Lassila,
ο οποίος μου είπε: «Γεια, είμαι ο Tuomo από τους STRATOVARIUS και ακούσαμε ότι ψάχνεις για συγκρότημα». Κι εγώ του είπα ότι δεν είμαι αρκετά καλός. Φυσικά, ήξερα το συγκρότημα, είχα ακούσει το πρώτο άλμπουμ και τα λοιπά. Και μετά, δύο ή τρία χρόνια αργότερα, ήμουν στο Ελσίνκι και σπούδαζα φωνητική και πέρασα από περίπου δέκα διαφορετικά συγκροτήματα. Και τότε, ξαφνικά, μετά από μια πρόβα με ένα άλλο συγκρότημα, οι μουσικοί ήταν καλοί, παίζαμε κάποιες hard rock, heavy metal διασκευές. Και τότε είπαν στον Timo και τον Jari ότι ίσως υπάρχει ένας καλός τραγουδιστής για εσάς. Και τότε δεν είχα κινητό τηλέφωνο, οπότε υπήρχε το σταθερό και ο τηλεφωνητής. Και όταν επέστρεψα στο διαμέρισμά μου, ο τηλεφωνητής ήταν γεμάτος μηνύματα, περίπου εννέα ή κάτι τέτοιο από τον Tolkki. «Πάρε με, πάρε με». Κι εγώ ήμουν σε φάση «τι συμβαίνει;». Τους τηλεφώνησα και τότε ο Timo μου είπε ότι ψάχνουν τραγουδιστή για το συγκρότημα. Και περίπου δύο εβδομάδες αργότερα ή κάτι τέτοιο, βρέθηκα στο studio και ήδη ηχογραφούσαν τα drums για το άλμπουμ “Fourth Dimension”. Έτσι, τραγουδούσα κάποια τραγούδια από το δεύτερο και το τρίτο άλμπουμ και ουσιαστικά έκανα audition για το συγκρότημα. Και μετά πήγαμε για μια μπύρα και μου είπαν: «Καλώς ήρθες στο συγκρότημα». Έτσι, μπήκα αμέσως στο συγκρότημα. Και τότε ο Timo μου είπε: «Ξεκινάμε να ηχογραφούμε φωνητικά σε δύο ή τρεις εβδομάδες. Ορίστε τα τραγούδια, ίσως μπορείς να γράψεις κάποιους στίχους». Κι εγώ ήμουν σε φάση «OK, δεν υπάρχει βιασύνη». Έτσι, θυμάμαι όλη αυτή τη φάση στο studio. Είχε τρομερή ζέστη στο studio, όπως έχει τρομερή ζέστη στη Φινλανδία. Ήταν περίπου 30 βαθμοί ή κάτι τέτοιο, αλλά δεν υπήρχε κλιματισμός ή τίποτα. Ίδρωνε ο κώλος μας και ηχογραφούσαμε φωνητικά. Και ξαφνικά, απλώς συνέβη, βρέθηκα να είμαι στο συγκρότημα. Και το πρώτο live ήταν στο Tavastia Club στο Ελσίνκι. Και απ’ όσο θυμάμαι, το δεύτερο live ήταν ήδη στην Οσάκα της Ιαπωνίας. Έτσι συνέβησαν τα πράγματα.
Στο “Fourth Dimension”, υπήρχαν τραγούδια όπως τα “Against the Wind”, “Distant
Skies”, “Twilight Symphony”. Τραγούδια που παραμένουν αγαπημένα των fans. Είχες συνειδητοποιήσει ήδη τότε ότι συνέβαινε κάτι ξεχωριστό;
Όχι πραγματικά. Ήταν απλώς, ξέρεις, όταν μπήκα στο συγκρότημα, ειδικά τότε που μπήκα, αυτό το είδος melodic metal ήταν όσο πιο αντιδημοφιλές γινόταν. Υπήρχε το grunge, ξέρεις, οι METALLICA είχαν κυκλοφορήσει το “Black album” μερικά χρόνια νωρίτερα και δεν είχαμε καμία προσδοκία. Απλώς θέλαμε να κάνουμε τη μουσική μας, μελωδική μουσική και power metal. Φυσικά, πιστεύαμε ότι αυτό είναι ένα καλό τραγούδι. Ίσως αρέσει σε κάποιον άλλο, αλλά δεν περιμέναμε ότι θα συμβεί κάτι τόσο μεγάλο. Φυσικά, όταν ο Jens και ο Jörg μπήκαν στο συγκρότημα για το “Episode”, τότε ήξερα ότι είχαμε ένα σπουδαίο line-up και τα τραγούδια γίνονταν καλύτερα. Η παραγωγή γινόταν καλύτερη. Και μετά, φυσικά, ήρθε το “Visions” και ξαφνικά, όταν κυκλοφόρησε, απογειώθηκε. Ξέρεις, κάπως έτσι αρχίσαμε να κάνουμε μεγαλύτερες περιοδείες, με περισσότερο κόσμο, και ο κόσμος τρελαινόταν. Και τότε συνειδητοποιήσαμε: «OK, ο κόσμος ακούει τη μουσική μας και κάπου αλλού». Αλλά όταν ηχογραφούσαμε το “Fourth Dimension”, δεν περίμενα τίποτα. Σκεφτόμουν ότι ίσως θα ήταν ωραίο να παίξουμε μερικές συναυλίες στην Ιαπωνία. Φυσικά, τα παιδιά είχαν παίξει εκεί και παλιότερα, και μερικές συναυλίες στη Φινλανδία. Αλλά μέχρι εκεί.
Αναφέροντας τον Jörg και τον Jens, πόσο τολμηρή ήταν η απόφαση να φέρετε ανθρώπους εκτός Φινλανδίας για το “Episode”; Και πόσο άλλαξαν ο Jens και ο Jörg τη χημεία μέσα στο συγκρότημα;
Όταν μπήκα στο συγκρότημα, συνειδητοποίησα ότι τα πήγαινα καλά με όλους. Αλλά φυσικά, κυρίως είχα να κάνω με τον Timo. Και τότε, όταν επιστρέψαμε, νομίζω ότι ερχόμασταν από την Ιαπωνία ή κάτι τέτοιο, ήμασταν στο αεροδρόμιο και ο Timo με ρώτησε αν θα με πείραζε να απολύσει τον keyboard player και τον drummer. Κι εγώ ήμουν σε φάση «χμμ, τι να πω; Είμαι ο καινούργιος». Είπα: «Λοιπόν, ναι, ίσως υπάρχουν καλύτεροι μουσικοί». Και όταν μου είπε ότι θα έχουμε τον Jens Johansson και τον Jörg Michael, δεν ήξερα καθόλου τον Jörg Michael. Δεν παρακολουθούσα τόσο πολύ το γερμανικό heavy metal. Αλλά φυσικά, ήξερα τον Jens, γιατί τον άκουγα εδώ και μήνες. Και ήμουν σε φάση: «Μιλάς για τον ίδιο Jens Johansson;». Μου είπε: «Ναι, θα μπει στο συγκρότημα». Κι εγώ: «OK, wow». Και τότε, φυσικά, αποκτήσαμε δύο ξένους στο συγκρότημα. Και ήδη μεγάλα ονόματα, ήταν μεγαλύτεροι από μένα. Και, ξέρεις, είχαν κάνει πολλές περιοδείες. Και ήταν σπουδαίοι μουσικοί. Αλλά και η εμπειρία τους από τις περιοδείες και τις ηχογραφήσεις ήταν σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Ήταν υπέροχο που τους είχαμε και, ξέρεις, ακόμα και σήμερα είμαι πολύ καλός φίλος και με τους δύο. Οπότε, ναι, ήταν καλή επιλογή.
Και θυμάμαι τον Timo να μου λέει ότι η πρώτη του επιλογή ήταν κάποιος που έπαιζε σαν τον Jens. Και μετά σκέφτηκε, γιατί να μην φέρουμε τον ίδιο τον Jens στο συγκρότημα;
Ναι, ήταν κάτι τέτοιο. Επίσης, είχε βάλει μια αγγελία σε ένα φινλανδικό περιοδικό ότι ψάχνουμε keyboard player στο στιλ του Jens Johansson. Αλλά νομίζω ότι ήδη είχε επικοινωνήσει με τον Jens εκείνη την εποχή.
Οπότε αυτό είναι αλήθεια! Αλλά τι έφερε αμέσως ο Jens στο songwriting που δεν υπήρχε πριν;
Λοιπόν, στο songwriting, μάλλον όχι και τόσο. Φυσικά, κάποια αρμονικά στοιχεία, αλλά κυρίως όσον αφορά τα solos. Γιατί, κατά τη γνώμη μου, είναι ο καλύτερος keyboard player στο heavy metal όταν πρόκειται για solos. Είναι πραγματικά απίστευτα ταλαντούχος. Έτσι, δεν υπήρχαν πλέον περιορισμοί, ξέρεις. Μπορούσες πραγματικά να αφήσεις χώρο στο τραγούδι για ένα guitar solo και ένα keyboard solo. Στο παρελθόν, ουσιαστικά υπήρχε μόνο ένα guitar solo και αυτό ήταν όλο. Αλλά όταν έχεις τον καλύτερο keyboard player, τότε, φυσικά, γιατί να μην παίξει κάτι;
Ποιο τραγούδι από το “Episode” αντιπροσωπεύει καλύτερα εκείνη την εποχή;
Ω, αυτή είναι πραγματικά καλή ερώτηση. Υπάρχουν κάποια πολύ καλά τραγούδια, αλλά ποιο θα διάλεγες εσύ; Γιατί θέλω να ακούσω τη γνώμη σου. Τι πιστεύεις; Ποιο είναι το βασικό τραγούδι στο “Episode” που αντικατοπτρίζει αυτή την εποχή; Τι πιστεύεις;
Έχω αρκετά. Αλλά νομίζω ότι πάντα οι STRATOVARIUS, πάντα το εναρκτήριο κομμάτι του άλμπουμ ήταν κάτι που έδειχνε τι μπορεί να κάνει το συγκρότημα. Αν με ρωτάς για το αγαπημένο μου τραγούδι, δεν ξέρω. Θα μπορούσε να είναι το “Father Time”. Το “Father Time” είναι, νομίζω, και, για να σου πω την αλήθεια, μου αρέσει πολύ και το δικό σου τραγούδι, το “Uncertainty”, που είναι κάπως διαφορετικό, αλλά είναι ένα από τα καλύτερα του άλμπουμ. Αλλά νομίζω ότι το “Father Time”, όπως και όλα τα προηγούμενα εναρκτήρια κομμάτια των άλμπουμs, δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία πηγαίνουν οι STRATOVARIUS. Νομίζω ότι αυτό θα διάλεγα. Είτε αυτό είτε το “Will the Sun Rise”.
Είναι και τα δύο καλά. Νομίζω ότι το “Will the Sun Rise” έχει αυτό το κλασικό μεσαίο μέρος. Οπότε ίσως κι αυτό είναι χαρακτηριστικό. Αλλά συμφωνώ με το “Father Time”, γιατί παίζουμε γρήγορα, τραγουδάμε ψηλά.
Έχει όλη την STRATOVARIUS masterclass, θα έλεγα.
Ναι, συμφωνώ. Είναι πολύ σωστό αυτό.
Αν υπάρχει ένα άλμπουμ που καθόρισε το ευρωπαϊκό power metal στη δεκαετία του ’90, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι το “Visions”. Γιατί πιστεύεις ότι αυτός ο δίσκος έγινε διαχρονικός;
Καταρχάς, νομίζω ότι όταν ηχογραφήσαμε το “Episode”, ο Jens και ο Jörg μπήκαν στο συγκρότημα λίγο πριν απ’ αυτό. Και μετά κάναμε περιοδεία, οπότε δεθήκαμε ως line-up. Και τότε νομίζω ότι και η σύνθεση του Timo ανέβηκε σε άλλο επίπεδο. Και όλα ήταν απλώς στη θέση τους. Τα τραγούδια είναι τόσο καλά. Μάλιστα, του χρόνου πρόκειται να κάνουμε κάποιες ειδικές συναυλίες για το “Visions”, αλλά δεν μπορώ να σου πω πότε και πού. Έχουμε κάποια σχέδια. Θα γίνουν 30 χρόνια. Οπότε, αν έπρεπε να διαλέξω μόνο ένα άλμπουμ των STRATOVARIUS, πιθανότατα θα ήταν το “Visions”. Αλλά μου αρέσει και το πιο πρόσφατο και κάποια άλλα άλμπουμ επίσης. Αλλά αν έπρεπε να διαλέξω μόνο ένα, θα ήταν το “Visions”. Νομίζω επίσης ότι οι περιοδείες, το line-up και, στη συνέχεια, πιστεύω ότι η χρονική συγκυρία ήταν σωστή. Βρισκόμασταν στο σωστό μέρος, γιατί αυτό το είδος μουσικής άρχιζε να ανεβαίνει. Και τότε μπορέσαμε να παραδώσουμε ένα καλό άλμπουμ. Οπότε, φυσικά, αυτό βοηθάει.
Και αληθεύει ότι οι στίχοι του “Black Diamond” γράφτηκαν αρχικά για τον σκύλο του Timo Tolkki;
Το θέμα είναι ότι αυτή είναι η δική του ιστορία. Αλλά είπε ότι έπαιξε αυτό το intro και ο σκύλος του αντέδρασε. Νομίζω ότι ήταν το όνομα του σκύλου του, Black Diamond στα φινλανδικά ή κάτι τέτοιο. Αλλά έτσι αντέδρασε ο σκύλος. «OK, αυτή είναι μια καλή μελωδία». Αλλά μετά μου είπε: «OK, γράψε εσύ τους στίχους». Φυσικά, δεν έγραψα για τον σκύλο. Αλλά είναι μια αστεία ιστορία.
Ποιο τραγούδι από το “Visions” σημαίνει τα περισσότερα για σένα σήμερα;
Νομίζω το ομότιτλο τραγούδι. Νομίζω ότι είναι ένα σπουδαίο τραγούδι. Σχεδόν ο καθένας μπορεί να συνθέσει ένα μεγάλο σε διάρκεια τραγούδι. Αλλά, κατά κάποιον τρόπο, τα μέρη είναι έτσι όπως πρέπει να είναι. Και είναι ένα σπουδαίο τραγούδι. Είναι ένα από τα αγαπημένα μου. Αλλά, φυσικά, υπάρχουν και κάποια άλλα μικρότερα hits, ας πούμε. Αλλά μου αρέσει αυτό το τραγούδι.
Η Ελλάδα ήταν ήδη μία από τις πιο δυνατές αγορές σας. Θυμάσαι τις πρώτες σας συναυλίες στη χώρα μας;
Δεν είμαι σίγουρος για την πρώτη, αλλά δεν θα ξεχάσω ποτέ μία. Νομίζω ότι τότε λεγόταν Ρόδον Club. Πότε ήταν; 2000; 1999 ή κάτι τέτοιο; Ή μήπως ήταν ακόμα νωρίτερα;
Έχεις παίξει σε κάθε άλμπουμ από τότε που μπήκες στο συγκρότημα. Έχεις παίξει για κάθε άλμπουμ στο Ρόδον. Αλλά νομίζω ότι όταν ηχογραφήσατε το “Visions of Europe”, το οποίο αποτελείται κυρίως από ηχογραφήσεις από την Αθήνα, κατά 80%, νομίζω ότι οι STRATOVARIUS ήταν ένα συγκρότημα που σπάνια μπορούσαμε να δούμε στη χώρα μας. Ήταν μια καλοκουρδισμένη μηχανή. Ήταν σαν να παρακολουθούσες ένα τεράστιο συγκρότημα. Πολλές φορές πιο δυνατό εμπορικά από τους STRATOVARIUS. Ήταν σαν να έβλεπες τους IRON MAIDEN ή τους METALLICA όταν έρχονταν στην Ελλάδα. Ήταν ένα σπουδαίο συγκρότημα και το κοινό τρελαινόταν. Απίστευτη συναυλία.
Θυμάμαι ότι οι fans ήταν καταπληκτικοί.
Τι πιστεύεις ότι κάνει το ελληνικό κοινό τόσο ξεχωριστό, ώστε να αποφασίσετε να
ηχογραφήσετε το “Visions of Europe” στην Αθήνα και το Μιλάνο;
Λοιπόν, είναι καταπληκτικοί. Καταρχάς, δείχνουν ότι αγαπούν τη μουσική και είναι απίστευτα δυνατοί όταν τραγουδούν. Εκείνη την εποχή, δεν θυμάμαι αν είχα καν in-ear monitors όπως σήμερα. Αλλά μερικές φορές ο κόσμος στην Ελλάδα είναι τόσο δυνατός που δεν ακούς αυτό που παίζεις. Είναι σε φάση «OK, προσπαθώ να παίξω». Είναι τόσο θερμόαιμοι και αυτό είναι απλώς ένα από τα καλύτερα πράγματα. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να ηχογραφήσουμε εκεί. Ελπίζω του χρόνου, στην περιοδεία για το “Visions”, να μπορέσουμε επίσης να παίξουμε στην Αθήνα ή γενικότερα στην Ελλάδα. Νομίζω ότι στην τελευταία περιοδεία παίξαμε δύο συναυλίες, Θεσσαλονίκη και Αθήνα.
Πώς ήταν η ζωή στον δρόμο σε σύγκριση με τις περιοδείες σήμερα;
Λοιπόν, η μεγαλύτερη διαφορά είναι ότι δεν υπήρχαν κινητά τηλέφωνα όταν ξεκίνησα. Και στην πραγματικότητα αυτό ήταν κάτι υπέροχο, γιατί τότε είχες ένα μικρό tour book με φαξ και εκεί βρισκόταν όλες οι πληροφορίες που έπρεπε να κρατήσεις και υπήρχε ένας tour manager που αναλάμβανε τα πάντα. Αλλά σήμερα υπάρχουν απλώς τα κινητά τηλέφωνα. Φυσικά, είναι πιο εύκολο να επικοινωνείς με την οικογένεια και τους φίλους σου. Αλλά τότε, όταν έβγαινες σε περιοδεία, ήσουν πραγματικά σαν να βρισκόσουν σε ένα υποβρύχιο, ξέρεις, το tour bus ήταν σαν ένα υποβρύχιο. Έμπαινες εκεί και μετά καταδυόσουν κάπου κάτω από τον ωκεανό και επέστρεφες στο τέλος της περιοδείας. Αλλά ήταν υπέροχα. Ήταν υπέροχες εποχές. Φυσικά, σήμερα δεν πίνουμε πια τόσο πολύ. Όχι όπως πριν από 30 χρόνια.
Ένιωσες επιπλέον πίεση ηχογραφώντας το “Destiny” μετά το αριστούργημά σας, θα έλεγα, το “Visions”; Πόσο δύσκολο ήταν; Και νομίζω ότι ο Timo περνούσε διαζύγιο εκείνη την περίοδο, κάτι που έκανε το άλμπουμ ακόμη πιο σκοτεινό.
Ναι, υπήρχαν κάποιες δύσκολες περίοδοι, ειδικά στη ζωή του. Αλλά, φυσικά, κάθε φορά που συμβαίνει κάτι σε οποιονδήποτε είναι υπεύθυνος για τη σύνθεση ή τη συγγραφή στίχων,
υποτίθεται ότι γράφεις για τα άσχημα πράγματα, γιατί αυτό σε βοηθάει κιόλας. Αλλά όσον αφορά την εμπορική επιτυχία, δεν είμαι σίγουρος ότι το σκεφτήκαμε και τόσο πολύ, γιατί κάθε φορά που σκέφτεσαι «πρέπει να συνθέσω ένα τέτοιο τραγούδι γιατί τότε θα αρέσει στον κόσμο και θα το αγοράσει», δεν λειτουργεί ποτέ. Συνθέτεις για τον εαυτό σου. Και νομίζω ότι αυτό ίσχυε και για τον Timo. Τουλάχιστον εγώ δεν το σκέφτηκα έτσι. Φυσικά, μετά το “Visions”, σκεφτήκαμε ότι «OK, μπορούμε να συνθέσουμε καλά τραγούδια και μπορούμε να κάνουμε καλά άλμπουμ και μπορούμε να περιοδεύουμε. Μπορούμε να κάνουμε αυτό και εκείνο». Και ίσως είχαμε λίγο περισσότερα χρήματα να διαθέσουμε στο studio. Αλλά δεν νομίζω ότι υπήρχε κάποια πίεση, γιατί μετά κυκλοφορήσαμε το “Infinite”, που ήταν ένα καλό άλμπουμ. Και μετά, φυσικά, το “Elements” και ούτω καθεξής. Αλλά νομίζω ότι σε εκείνο το σημείο ίσως αρχίζαμε να ξεμένουμε από ιδέες. Οπότε, κάποια στιγμή ήταν πολύ κουρασμένος για να συνθέτει ή να περιοδεύει, αλλά όχι όσον αφορά το “Destiny”. Δεν νομίζω. Μου αρέσει κι εμένα αυτό το άλμπουμ. Νομίζω ότι είναι σπουδαίο.
Είχες συνειδητοποιήσει, τώρα που το βλέπουμε εκ των υστέρων, ότι είχατε γράψει πέντε σπουδαίους δίσκους μέσα σε μόλις πέντε χρόνια; Πώς ήταν να γράφετε τραγούδια και να ηχογραφείτε συνεχώς; Και πόσο δύσκολο ήταν να βρίσκεσαι στην καλύτερη δυνατή φόρμα για τόσα συνεχόμενα χρόνια;
Ναι, σήμερα δεν είναι δυνατό. Την τελευταία φορά χρειάστηκαν επτά χρόνια. Αλλά νομίζω ότι τότε μόνο ο Timo είχε παιδί και μετά υπήρχε και το θέμα του διαζυγίου. Οπότε, δούλευε συνεχώς. Και όταν βρισκόταν στην περίοδο σύνθεσης, μπορούσε να γράψει ένα σπουδαίο άλμπουμ μέσα σε μία εβδομάδα ή τουλάχιστον σε δύο εβδομάδες. Όλα τα τραγούδια απλώς έβγαιναν από μέσα του. Κι εμείς ήμασταν σε φάση «ω, OK, έχεις καινούργια τραγούδια πάλι». Οπότε, κατά κάποιον τρόπο, φυσικά, σε απορροφούσε, γιατί τώρα έχω οικογένεια, οπότε δεν πρόκειται να συμβεί τόσο γρήγορα, να συνθέτουμε ή να ηχογραφούμε κάθε χρόνο. Δεν γίνεται. Και νομίζω ότι τότε υπήρχε επίσης διαφορά και στην περίοδο κυκλοφορίας, δηλαδή, δεν θυμάμαι ακριβώς, αλλά ίσως ήταν μικρότερη, ώστε οι δισκογραφικές να μπορούσαν να κυκλοφορήσουν τον δίσκο τρεις ή τέσσερις μήνες αφότου έπαιρναν το master. Αλλά σήμερα, ουσιαστικά, θέλουν να έχουν το master των τραγουδιών μερικές φορές ακόμη και έναν χρόνο νωρίτερα και μετά μπορούν να κυκλοφορήσουν κάποια singles και όλα παίρνουν τόσο πολύ χρόνο. Αλλά ήμασταν νεότεροι τότε. Μπορούσαμε να δουλεύουμε σαν τρελοί.
Θυμάμαι ότι τότε έπαιρνα CDs από τη Noise Records τουλάχιστον δύο μήνες πριν από την κυκλοφορία του άλμπουμ, πράγμα που σημαίνει ότι είχε γραφτεί, ηχογραφηθεί, παραχθεί και ήταν πλέον ένα φυσικό προϊόν. Και το είχαμε στα χέρια μας ως promo τουλάχιστον δύο ή τρεις μήνες πριν, κάτι που συνήθως δεν συμβαίνει τώρα, επειδή οι δισκογραφικές θέλουν να έχουν τουλάχιστον τέσσερα singles πριν κυκλοφορήσει ο δίσκος. Είναι εντελώς διαφορετικά. Τότε, φυσικά, πρέπει να κάνεις πολύ περισσότερες περιοδείες για να προωθήσεις το άλμπουμ και να βγάλεις κάποια χρήματα, γιατί δεν παίρνεις χρήματα από τις πωλήσεις.
Ναι, δεν είναι όπως ήταν παλιά, ειδικά στη δεκαετία του ’80, όταν εγώ δεν ήμουν στον χώρο, αλλά τότε μπορούσες… Ήταν το αντίθετο, μπορούσες να βγάλεις χρήματα από την πώληση άλμπουμ, όπως βινύλια και μετά CDs, και στη συνέχεια μπορούσες να διαθέσεις
κάποια χρήματα για τις περιοδείες, ώστε να προωθήσεις το συγκρότημα. Αλλά σήμερα είναι σαν να μην παίρνεις καθόλου χρήματα. Ξοδεύεις χρήματα στο studio, γιατί στην περίπτωσή μας εξακολουθούμε να βάζουμε πολλά χρήματα, επειδή θέλουμε να έχουμε ένα προϊόν με καλό ήχο, και μετά ξοδεύεις τα χρήματα εκεί και ελπίζεις ότι από τις περιοδείες και το merchandise θα πάρεις πίσω τα χρήματα, ώστε να μη μπεις μέσα. Έχει αντιστραφεί λίγο η κατάσταση.
Εντελώς διαφορετικά. Ποιο τραγούδι των STRATOVARIUS σε δυσκόλεψε περισσότερο ως τραγουδιστή;
Μερικά από τα παλιότερα. Κάποιες από τις μελωδίες ήταν, ας πούμε, γελοία ψηλές και το συζητήσαμε αργότερα με τον Timo. Μου είπε: «Ναι, απλώς σε πείραζα». Κι εγώ ήμουν σε φάση «ναι, ακουγόταν σαν σκατά όταν έπρεπε να τραγουδάω σαν σκύλος», ξέρεις, τόσο ψηλά. Υπήρχαν κάποια τραγούδια, ίσως στο “Elements” ή κάτι τέτοιο. Αλλά σήμερα στην πραγματικότητα δοκιμάζουμε τα πάντα. Όταν συνθέτουμε μαζί, έχουμε αλλάξει ολόκληρη τη διαδικασία σύνθεσης και τώρα είμαστε ο Matthias, εγώ και ο Jens στο ίδιο δωμάτιο όταν ξεκινάμε να συνθέτουμε. Έτσι, τώρα δοκιμάζουμε τις φωνητικές μελωδίες και τα riffs και τα πάντα. Και μετά αποφασίζουμε «OK, αυτό είναι πολύ ψηλό, αυτό είναι πολύ χαμηλό» και το αλλάζουμε. Ακούγεται ωραίο. Αλλά στο παρελθόν, ο Timo μπορούσε να συνθέσει οτιδήποτε και έλεγε «OK, εσύ τραγουδάς αυτό». Κι εγώ ήμουν σε φάση «ΕΣΥ τραγούδα το αυτό».
Είσαι κι εσύ τραγουδιστής. (γέλια) Μην το ξεχνάς.
Στην πραγματικότητα ήταν καλός τραγουδιστής.
Ο Timo δεν το γνώριζε, αλλά ούτε κι εσύ ήσουν πίσω στην εποχή του “Dreamspace”. Ξέρεις γιατί το βινύλιο του “Dreamspace” είχε 8 τραγούδια και το CD είχε 14 τραγούδια;
Δεν έχω ιδέα. Δεν έχω την παραμικρή ιδέα. Αυτός ξέρει.
Προσπαθώ να βρω ποιος το σκέφτηκε αυτό.
Πρέπει να ρωτήσεις τον Timo. Δεν έχω ιδέα.
Ο Timo δεν ξέρει ούτε αυτός. Δεν έχει ιδέα γι’ αυτό. (όλοι γελούν) Δεν ήξερε ούτε όταν τον ρώτησα πριν από μερικά χρόνια. Δεν ήξερε καν. Ποιο τραγούδι από τη δεκαετία του ’90 παραμένει το πιο δύσκολο να παίξεις ζωντανά;
Λοιπόν, αν είναι πολύ δύσκολο, τότε δεν το παίζουμε. Νομίζω ότι τα τραγούδια που θα παίξουμε είναι κατά κάποιον τρόπο εύκολα να τραγουδηθούν. Νομίζω ότι το υλικό από το τελευταίο άλμπουμ είναι πιο δύσκολο να τραγουδηθεί από τα παλιά τραγούδια. Ίσως επειδή
τραγουδάω τα παλιά τραγούδια τόσα πολλά χρόνια, έχουν γίνει κάπως εύκολα. Δεν έχω πρόβλημα με αυτά. Στην πραγματικότητα μου αρέσει… Τώρα παίξαμε ξανά το “S.O.S.” δύο φορές αυτό το καλοκαίρι. Και στην αρχή ήμουν σε φάση «πώς πήγαινε πάλι; Είναι δύσκολο να το τραγουδήσω;». Όχι, δεν ήταν. Οπότε ήταν ωραία. Και επίσης, για την εποχή του, δεν είναι δύσκολο. Παρόλο που ανεβαίνει ψηλά, είναι η δική μου έκταση, οπότε είναι εύκολο να το τραγουδήσω. Οπότε, ναι, δεν νομίζω ότι είναι αυτά τα παλιότερα τραγούδια. Ίσως κάτι, αν έπρεπε να τραγουδήσω τώρα, ξαφνικά κάτι που είναι πολύ μεγάλο σε διάρκεια και θα χρειαζόμουν πολύ χρόνο για να το προβάρουμε, αυτά θα ήταν πιο δύσκολα να θυμηθώ πώς πάνε. Αλλά δεν είναι τόσο θέμα της έκτασης. Αλλά δεν θα ήθελα καν να τραγουδήσω κάποια από τα τραγούδια που είναι υπερβολικά ψηλά στο album, αλλά δεν είναι πραγματικά δυνατό να τραγουδηθούν ζωντανά. Υπάρχει τουλάχιστον ένα τραγούδι, νομίζω.
Αλλά δεν είναι το μεγαλύτερο hit μας.
Υπάρχει κάποιο hidden gem από τη δεκαετία του ’90 που πιστεύεις ότι αξίζει πολύ
περισσότερη προσοχή;
Κατά κάποιον τρόπο, αυτό το τραγούδι δεν ήταν ποτέ μεγάλο hit, αλλά μου αρέσει το “Babylon”, αν το θυμάσαι. Νομίζω ότι έχει ωραίο συναίσθημα. Αλλά, φυσικά, υπάρχουν πολλά τραγούδια που δεν έχουμε παίξει ζωντανά, επειδή δεν είναι τόσο δημοφιλή. Αλλά μερικές φορές προσπαθούμε να βάλουμε και κάτι τέτοιο, παρόλο που… Το περασμένο Σαββατοκύριακο παίξαμε στη Φινλανδία, σε ένα φεστιβάλ όπου υπήρχαν όλων των ειδών οι μουσικές. Στην πραγματικότητα ήμασταν το μοναδικό, έστω και κοντινό, σε metal συγκρότημα που έπαιζε εκείνο το Σάββατο. Και όλα τα υπόλοιπα ήταν pop μουσική και ακόμη και rap μουσική. Και παίξαμε σε εκείνο το φεστιβάλ στη Φινλανδία. Και τότε παίξαμε τα “4000 Rainy Nights” και “S.O.S.”, που μόνο οι fans των STRATOVARIUS γνωρίζουν. Αλλά μετά έλαβα ένα μήνυμα από ένα άτομο που γνώριζα πριν από περίπου 20 χρόνια. Και μου είπε: «Ω, υπέροχο set, ειδικά το “4000 Rainy Nights”». Και τότε σκέφτηκα «OK, αυτό ήταν λοιπόν μόνο για σένα». Και καλά κάναμε και το παίξαμε.
Στο Rock Hard Festival, θα παρουσιάσετε ένα ειδικό set επικεντρωμένο στη δεκαετία του ’90. Πόσο δύσκολο είναι να επιλέξετε τα τραγούδια;
Είναι λίγο δύσκολο, αλλά εξαρτάται από το πόση ώρα θα παίξουμε εκεί. Δεν θυμάμαι τώρα, είναι 60 ή 70 λεπτά; Τα 60 είναι πιο δύσκολα, γιατί τότε πρέπει να αφήσεις έξω δύο τραγούδια. Αλλά έχουμε παίξει πολλά παλιά classics επίσης. Και σε ένα set 60 λεπτών, σήμερα το καλοκαίρι στη Φινλανδία, παίζουμε πιθανότατα δύο κάπως νεότερα τραγούδια και μετά οκτώ ή εννέα παλιότερα. Αλλά, φυσικά, υπάρχουν τόσα πολλά άλμπουμ. Οπότε είναι δύσκολο. Προσπαθήσαμε να αλλάξουμε κάποια από τα τραγούδια που παίξαμε το περασμένο καλοκαίρι στη Φινλανδία. Προσπαθήσαμε να αλλάξουμε περίπου τα μισά τραγούδια, ώστε να υπάρχουν κάποια που δεν παίξαμε πέρυσι. Αλλά είναι δύσκολο. Όσο περισσότερους δίσκους έχεις ηχογραφήσει, τόσο πιο δύσκολο είναι, φυσικά.
Οι Έλληνες fans είχαν πάντα μια μοναδική σχέση με τους STRATOVARIUS. Τι μήνυμα θα ήθελες να στείλεις σε όλους όσοι έρχονται στο Rock Hard Festival στην Ελλάδα; Τι πρέπει να περιμένουμε;
Λοιπόν, περιμένουμε ότι θα υπάρξει ένα υπέροχο κοινό και εμείς θα παίξουμε ένα φανταστικό show. Θα τα δώσουμε όλα και ελπίζουμε να είστε εκεί μαζί μας και να ροκάρετε με το metal.
Θα ήθελα να μου πεις, ηχογραφείτε τώρα νέο δίσκο;
Δεν ηχογραφούμε τώρα, αλλά έχουμε συνθέσει. Νομίζω ότι έχουμε μερικά τραγούδια έτοιμα, αλλά πρέπει να ξεκινήσουμε να συνθέτουμε περισσότερα τραγούδια φέτος. Δεν θα κυκλοφορήσει φέτος. Ας δούμε αν θα κυκλοφορήσει του χρόνου. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος όταν θέλουμε να συνθέτουμε όλοι μαζί σε ένα δωμάτιο, αντί, ξέρεις, να στέλνει ο Matthias πέντε τραγούδια, εγώ δύο, ο Jens δύο και ο Lauri δύο. Αυτό είναι εύκολο. Αλλά θέλουμε να βρισκόμαστε όλοι στο ίδιο δωμάτιο για να τα κάνουμε όσο καλύτερα γίνεται. Όπως κάναμε με το τελευταίο άλμπουμ. Οπότε, χρειάζεται χρόνο.
Σάκης Φράγκος
